III PZ 3/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PZ 3/07

POSTANOWIENIE

Dnia 11 lipca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr 1 w

[…]

przeciwko S. C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 lipca 2007 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w L.

z dnia 1 marca 2007 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 17 października 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

pozwanego S. C. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 10 kwietnia 2006 r. Wyrok ten został doręczony pozwanemu

wraz z uzasadnieniem w dacie 3 listopada 2006 r. W dniu 15 stycznia 2007 r.

pozwany złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej

wniesienia, powołując się na stwierdzoną zaświadczeniem lekarskim z daty 2

stycznia 2007 r. chorobę w dniach od 18 grudnia 2006 r. do 9 stycznia 2007 r.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2007 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek o

przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i skargę tę odrzucił. W ocenie

Sądu, twierdzenia skarżącego o złożeniu skargi kasacyjnej po terminie bez jego

winy są niewiarygodne w świetle zasad doświadczenia życiowego. Po pierwsze – z

przedłożonego zaświadczenia lekarskiego nie wynikają zalecenia leżenia. Po

drugie – zakładając nawet istnienie takiego zalecenia – nic nie stało na

przeszkodzie, aby skarga kasacyjna została sporządzona w terminie. Skarżący był

pouczony o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, w tym o istniejącym

przymusie adwokackim, mógł zatem upoważnić zamieszkujące razem z nim żonę

lub córkę do udzielenia pełnomocnictwa niezbędnego do sporządzenia skargi. Brak

jakiejkolwiek aktywności skarżącego w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej w

terminie, mimo obiektywnych możliwości zachowania tego terminu, wskazuje, że

nie

zostały

uprawdopodobnione

okoliczności

uzasadniające

wniosek.

Konsekwencją oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej jest jej odrzucenie z uwagi na złożenie po zakreślonym ustawowo

terminie (art. 3986 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art.

3986 § 2 k.p.c. „poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarga kasacyjna

została wniesiona po upływie terminu, które Sąd oparł na postanowieniu

oddalającym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej

wydanym na skutek dopuszczenia się szeregu błędów w ustaleniach faktycznych,

skutkujących naruszeniem przepisu art. 169 § 2 k.p.c.”. W uzasadnieniu zażalenia

podniesiono, że po pierwsze – z adnotacji zawartej na odwrocie dołączonego do

wniosku zaświadczenia lekarskiego wynika zalecenie leżenia, a po drugie – brak

jest w sprawie ustaleń, czy żona lub córka skarżącego były w stanie prawidłowo

działać w jego imieniu w sytuacji, gdy żona od 1999 r. leczy się psychiatrycznie i nie

mogła mieć pełnego rozeznania do zajęcia się sprawą męża, a córka ma 18 lat i

uczęszcza do Liceum Ogólnokształcącego w trybie dziennym, a więc w godzinach

pracy kancelarii adwokackich. Trudno ponadto wymagać od tak młodej osoby, aby

dokonała należytego wyboru pełnomocnika i zreferowała mu przedmiot sprawy

sądowej. Sąd Okręgowy błędnie przyjął również brak wykazania przez skarżącego

jakiejkolwiek aktywności w celu sporządzenia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy

złożył on wniosek o udzielenie mu prawa do pomocy w postaci ustanowienia

adwokata z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej, który to wniosek został

oddalony, a następnie – niezwłocznie po ustaniu choroby udzielił wybranemu przez

siebie pełnomocnikowi umocowania do wniesienia skargi.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w

przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej oraz o jego zmianę w zakresie

oddalającym wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, ewentualnie o

uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 168 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. jeżeli strona nie dokonała w

terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi

przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej podlega ocenie w trybie powołanego przepisu, a zatem warunkiem

przywrócenia tego terminu jest, aby uchybienie terminu do wniesienia skargi

nastąpiło bez winy strony. Przepis ten nie może być interpretowany w sposób

rozszerzający,

gdyż jest

zasadą,

że

czynności procesowe

powinny być

dokonywane w terminie. O braku winy strony można zatem mówić tylko wtedy, gdy

istniała jakaś przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka

zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było

wykluczone,

jak

również

w

takich

przypadkach,

w

których

w

danych

okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin

procesowy. Dlatego w każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako przesłanki

przywrócenia terminu uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim

schorzeniem, należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności

człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Z tego

również

względu

choroba

strony

może

być

uznana

za

okoliczność

usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdy rzeczywiście

uniemożliwia podjęcie czynności procesowych, a samo złe samopoczucie strony i

odczuwane przez nią dolegliwości nie mogą być potraktowane jako przyczyna

usprawiedliwiająca bezczynność strony (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 3 stycznia 1974 r., II CO 18/73, niepublikowane, z dnia 12 lutego 1999 r., II

UKN 667/98, OSNAPiUS 2000 nr 12, poz. 488, notka i z dnia 17 czerwca 1999 r., I

PKN 103/99, OSNAPiUS 2000 nr 19, poz. 719). Należy mieć przy tym na

względzie, że ustawodawca przewidział znacznie dłuższy niż dla innych środków

zaskarżenia termin do wniesienia skargi kasacyjnej mając na uwadze, że strona

skarżąca musi skorzystać z pomocy prawnej z wyboru lub z urzędu. Strona

powinna zatem złożyć wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu do dokonania

tej czynności procesowej lub zawrzeć umowę z pełnomocnikiem z wyboru w takim

terminie, aby pozostawić mu odpowiedni czas do wniesienia skargi kasacyjnej, a

ściśle mówiąc – aby termin do wniesienia tej skargi został zachowany (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2000 r., II UZ 113/00,

OSNAPiUS 2002 nr 12, poz. 296 i z dnia 27 września 2001 r., II UZ 51/01,

OSNAPiUS 2003 nr 13, poz. 324).

W myśl art. 169 k.p.c. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się

do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu

ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), przy czym w piśmie tym należy

uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek (§ 2). Spełnienie wymogu

uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie

terminu nastąpi, jeżeli zostaną przytoczone okoliczności uzasadniające ten

wniosek, z których wynika przekonanie sądu o prawdziwości twierdzeń strony.

Zatem

samo

uprawdopodobnienie

nie

jest

wystarczającą

podstawą

do

uwzględnienia wniosku. Okoliczności uprawdopodobnione przez stronę mogą

stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku dopiero wówczas, gdy ich ocena,

dokonana przez sąd, wskazuje, że strona nie dokonała czynności w terminie bez

swojej winy w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. Przekonanie sądu o przynajmniej

prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca

się przywrócenia terminu, powinno opierać się na obiektywnych przesłankach,

wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeń (por. między innymi

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1996 r., II CKN 23/96, z dnia

13 października 2005 r., IV CZ 91/05, z dnia 12 maja 2006 r., V CZ 29/06 i z dnia

19 maja 2006 r., III CZ 28/06, niepublikowane).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy mieć na

względzie, że skarżący był należycie poinformowany o terminie i trybie wniesienia

skargi kasacyjnej. Odpis wyroku z uzasadnieniem otrzymał w dacie 3 listopada

2006 r., a zatem termin do dokonania tej czynności procesowej przez zawodowego

pełnomocnika upływał w dniu 3 stycznia 2007 r. Wniosek o przywrócenie terminu

do wniesienia skargi pozwany uprawdopodobnił kserokopią wystawionego w dacie

2 stycznia 2007 r. zaświadczenia lekarskiego (niebędącego zaświadczeniem

wydanym na druku o niezdolności do pracy z powodu choroby) stwierdzającego, że

od 18 grudnia 2006 r. pozostawał w leczeniu z powodu zapalenia płuc. Na

kserokopii tej widnieje adnotacja lekarza o zaleceniu leżenia w okresie od 2 do 9

stycznia 2007 r. Brak natomiast informacji o takim zaleceniu odnośnie okresu

poprzedzającego datę wystawienia zaświadczenia, to jest od 18 grudnia 2006 r. do

1 stycznia 2007 r. W takiej sytuacji Sąd drugiej instancji miał uzasadnione podstawy

do

uznania,

że

skarżący

przedłożonym

zaświadczeniem

lekarskim

nie

uprawdopodobnił, iż stan jego zdrowia do dnia poprzedzającego upływ terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej uniemożliwiał mu osobiste działanie i umocowanie

pełnomocnika z wyboru do dokonania tej czynności procesowej.

Istotniejsze jest jednak to, że nawet uznanie tej okoliczności za

uprawdopodobnioną nie podważa trafności oceny Sądu drugiej instancji odnośnie

braku aktywności skarżącego w zakresie podjęcia działań do sporządzenia i

wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika w odpowiednim

czasie. Tę ocenę Sądu skarżący zwalcza w zażaleniu twierdzeniem, że jego

zachorowanie nastąpiło po oddaleniu przez Sąd złożonego przez niego „wniosku o

udzielenie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu do wniesienia

skargi kasacyjnej”. Twierdzenie to nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. Z

akt sprawy nie wynika bowiem, aby po zapadnięciu wyroku Sądu drugiej instancji

bądź po doręczeniu sentencji tego wyroku z uzasadnieniem skarżący zwracał się o

przyznanie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi. Wobec powyższego Sąd

Okręgowy prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż – pomimo

dochowania należytej staranności wymaganej od strony należycie dbającej o swoje

sprawy (przy uwzględnieniu zbliżającego się okresu świątecznego i noworocznego

oraz możliwości odmowy przyjęcia sprawy przez pełnomocnika z wyboru) –

niemożliwe było umocowanie przez niego pełnomocnika w takim terminie, aby mógł

on wnieść skargę kasacyjną w odpowiednim czasie, to jest z zachowaniem terminu

określonego w art. 3985 § 1 k.p.c.

Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art.

39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.