III PZ 16/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PZ 16/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa K. C. i in. ,

przeciwko B. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 lutego 2012 r.,

zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 7 października 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 7 października 2011 r. odrzucił skargę kasacyjną B. G. od wyroku Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 czerwca 2011 r.

W uzasadnieniu postanowienia podano, iż mocą powyższego wyroku

oddalono apelację B. G. od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia 23

grudnia 2010 r., zasądzającego w punkcie I sentencji od pozwanej B. G. na rzecz

powódek: K. C. kwotę 3 828 złotych; G. J. kwotę 3 828 złotych; M. J. kwotę 3 828

złotych; Z. K. kwotę 2 552 złotych; K. K. kwotę 2 552 złotych; A. P.kwotę 3 828

złotych; B. R. kwotę 2 552 złotych. Od powyższego wyroku pozwana wniosła

skargę kasacyjną, opłacając ją kwotą 30 złotych.

Sąd drugiej instancji przytoczył treść art. 3982 § 1 k.p.c., zgodnie z którym

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. W przedmiotowej sprawie po

stronie pozwanej występuje tylko jeden podmiot, jednakże po stronie powodowej

występuje współuczestnictwo formalne siedmiorga osób. W takim przypadku

osobno, w stosunku do każdego z powodów, należy ujmować wartość przedmiotu

zaskarżenia, gdyż wartość ta nie odpowiada sumie żądanych czy zasądzonych

kwot. Skarga kasacyjna pozwanej została wniesiona w sprawie, w której wartość

przedmiotu zaskarżenia – w stosunku do każdego z powodów – jest niższa od

dziesięciu tysięcy złotych. Jednocześnie pozwana uiściła jedną opłatę od skargi

kasacyjnej, pomimo połączenia w niej siedmiu spraw.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła pozwana, zarzucając obrazę

przepisów postępowania, a mianowicie naruszenie przepisu art. 398 6 § 2 k.p.c. w

związku z art. 4 ust. 1 w związku z art. 35 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.)

przez uznanie, iż skarga kasacyjna nie została należycie opłacona poprzez

uiszczenie jednej opłaty od skargi kasacyjnej pomimo połączenia w niej siedmiu

spraw. Żaląca się wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie

od powódek na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

W motywach zażalenia podniesiono, iż art. 4 ust. 1 ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych uzależnia wysokość opłaty od liczby osób

wnoszących pismo. Nie odnosi się on jednak do sytuacji, w której pismo, w tym

wypadku skarga kasacyjna, jest wnoszone w sprawie, w której współuczestnictwo

występuje po stronie, która pisma nie wnosi. W ocenie żalącej się, w przypadku

wnoszenia skargi kasacyjnej przez jedyną pozwaną, w sprawie, w której

współuczestnictwo formalne występuje tylko po stronie powodowej, zgodnie z

brzmieniem art. 35 ust. 1 powołanej ustawy należy uiścić opłatę podstawową w

wysokości 30 zł. Na poparcie tego stanowiska żaląca się powołała postanowienie

Sądu Najwyższego z 21 października 2008 r., II PZ 32/08 (OSNP 2010, Nr 5-6,

poz. 68).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Uszło uwadze żalącej się, że główną przyczyną odrzucenia przez Sąd

Okręgowy z mocy art. 3986 § 2 k.p.c. skargi kasacyjnej pozwanej była

niedopuszczalność tego środka zaskarżenia w świetle art. 398² § 1 k.p.c.

Podnoszona w uzasadnieniu zażalenia kwestia sposobu opłacenia przedmiotowej

skargi kasacyjnej ma w tym przypadku drugorzędne znaczenie.

Wypada przypomnieć, że zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalono apelację

pozwanej B. G. od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy, mocą którego

zasądzono od pracodawczyni na rzecz siedmiu pracownic należności ze stosunku

pracy, których wysokość w odniesieniu do każdej z powódek była niższa od 10.000

złotych.

Warto zatem przytoczyć treść art. 398¹ § 1 k.p.c., z którego wynika, że

skarga

kasacyjna

przysługuje

od

wydanego

przez

sąd

drugiej

instancji

prawomocnego wyroku kończącego postępowanie w sprawie. W art. 398² § 1 k.p.c.

wymieniono przy tym kategorie spraw, w których nie jest możliwe wniesienie tegoż

środka zaskarżenia. Ogólną zasadą jest, że w sprawach o prawa majątkowe

dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależniona jest od wartości przedmiotu

zaskarżenia, którą dla spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - z

wyłączeniem spraw o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objecie

obowiązkiem ubezpieczenia społecznego - określono na kwotę nie niższą od

10.000 złotych.

W rozpoznawanej sprawie po stronie pozwanej występuje wprawdzie tylko

jeden podmiot, jednakże po stronie powodowej mamy do czynienia ze

współuczestnictwem

formalne

w

Współuczestnictwo

formalne,

w

rozumieniu

art.

przeciwieństwie

do

§

pkt

k.p.c.

współuczestnictwa

materialnego, o jakim mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., charakteryzuje się brakiem

materialnoprawnej więzi między współuczestnikami, a ich współwystępowanie po

jednej

ze

stron

Współuczestnictwo

sporu

sądowego

formalne

może

ma

charakter

stricte

być

następstwem

procesowy.

odpowiedniego

sformułowania żądań pozwu (wniesienia go przez kilka lub przeciwko kilku

podmiotom). Może także wynikać z postanowienia sądu, który kierując się

względami ekonomiki procesowej, jest uprawniony połączyć do wspólnego

rozpoznania (rozstrzygnięcia) kilka spraw, w których występują po stronie pozwanej

lub powodowej te same podmioty (art. 219 k.p.c.). W takiej sytuacji mamy do

czynienia z jedną sprawą wyłącznie w znaczeniu formalnym (technicznym).

Natomiast, przy współuczestnictwie formalnym występuje tyle różnych przedmiotów

sporu (zaskarżenia), ilu jest współuczestników formalnych, bowiem każdy z nich

mógłby występować w procesie samodzielnie, tok postępowania w stosunku do

każdego z nich jest niezależny (można wydać wyrok częściowy lub rozłączyć

sprawy do oddzielnego rozpoznania), wreszcie różne mogą być rozstrzygnięcia w

stosunku do każdego ze współuczestników (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 15 kwietnia 1997 r., I CKN 154/97, LEX nr 153214 oraz z dnia 26 maja

1998 r., III CZ 69/98, Wokanda 1998 nr 9, s. 7).

Mimo, że w niniejszym przypadku skargę kasacyjną wniósł jeden podmiot

występujący po stronie pozwanej, to skarga kasacyjna jako jedno pismo procesowe

dotyczy w istocie siedmiu różnych osób mających status powodów i siedmiu

odrębnych przedmiotów rozpoznania i rozstrzygnięcia, które są połączone w jednej

sprawie

tylko

w

współuczestników

sposób

formalny.

formalnych,

choćby

Zaskarżenie

było

orzeczenia

dokonane

w

wobec

jednym

kilku

piśmie

procesowym (jednym dokumencie w znaczeniu technicznym), jest w istocie

wniesieniem kilku środków zaskarżenia wobec odrębnych rozstrzygnięć, formalnie

tylko zamieszczonych w jednym orzeczeniu. W przypadku współuczestnictwa

formalnego po stronie powodowej w sprawach o prawa majątkowe dopuszczalność

skargi kasacyjnej należy więc oceniać według wartości przedmiotu zaskarżenia

osobno w stosunku do każdego z powodów, przeciwko któremu skierowania jest

skarga (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2000 r., I PZ 18/00,

PPiPS 2001, nr 6, s. 67; z dnia 15 stycznia 2007 r., I PZ 22/06, OSNP 2008, nr 5 –

6, poz. 71; z dnia 15 stycznia 2009 r., II PZ 44/08, LEX nr 784198 i z dnia 25

sierpnia 2010 r., II UZ 15/10, LEX nr 661528).

Rację ma Sąd drugiej instancji zauważając, że skarga kasacyjna wniesiona

przez pozwanego od całego wyroku zasądzającego należności ze stosunku pracy

na rzecz kilku powodów połączonych współuczestnictwem formalnym podlega

opłacie stanowiącej sumę oddzielnych opłat adekwatnych do poszczególnych

przedmiotów zaskarżenia kasacyjnego (art. 18 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 ust. 1

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz. U.

Nr 167, poz. 1398 ze zm.). Trafności tej konkluzji nie podważa treść uzasadnienia

powołanego przez żalącego się postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21

października 2008 r., II PZ 32/08 (OSNP 2010, nr 5 – 6, poz. 68), albowiem

orzeczenie to zapadło w odmiennym od istniejącego w rozpoznawanej sprawie

stanie faktycznym i prawnym, w którym istota problemu sprowadzała się do pytania

o sposób uiszczania opłaty sądowej od wymienionych w art. 35 ust. 1 ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych środków zaskarżenia w sytuacji, gdy w

procesie występuje współuczestnictwo formalne po stronie powodowej i wynikające

z solidarnej odpowiedzialności dłużników współuczestnictwo materialne po stronie

pozwanej, a środek zaskarżenia wnosi jeden z pozwanych.

Wobec prawidłowości zaskarżonego postanowienia z mocy art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 394¹ § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.