III PZ 13/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PZ 13/11

POSTANOWIENIE

Dnia 26 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa G. A.

przeciwko Przedsiębiorstwu Handlowo - Usługowemu G. Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w B.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 stycznia 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na pkt II wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w L.

z dnia 20 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w L. postanowieniem zawartym w punkcie II

swojego wyroku z dnia 20 września 2011 r. zasądził od powódki G. A. na rzecz

pozwanej Przedsiębiorstwa Handlowo – Usługowego „G.” Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w B. kwotę 60 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał art. 98 k.p.c.

oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu.

Zażalenie od przedstawionego wyżej postanowienia wniosła pozwana

Przedsiębiorstwo

Handlowo

–

Usługowe

„G.”

Spółka

z

ograniczoną

odpowiedzialnością w B. Podając jako podstawę prawną zażalenia art. 3941 § 1 pkt

2 k.p.c., pozwana zaskarżyła to postanowienie w części dotyczącej wysokości

kwoty nieprzyznanej tytułem zwrotu kosztów procesu za postępowanie apelacyjne

w zakresie kwoty 390 zł, zarzucając mu rażące naruszenie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art.

99 k.p.c. oraz § 4 ust. 2, § 6 pkt 4 w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 1 pkt

1rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu, poprzez ich niezastosowanie oraz błędne zastosowanie § 11 ust. 1 pkt 1

powołanego rozporządzenia i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego na

rzecz pozwanej poniżej stawki minimalnej określonej w tym rozporządzeniu.

Wskazując na te podstawy pozwana wniosła o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej

części i orzeczenie co do istoty poprzez zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej

tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym kwoty 450

zł, a także o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania

zażaleniowego

przed

Sądem

Najwyższym,

ewentualnie

zaś

o

uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Skarżąca podniosła równocześnie, iż pierwotne żądanie pozwu o uznanie

wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne „zostało przez powódkę

zmodyfikowane na roszczenie odszkodowawcze w wysokości 5.100 zł”. O ile więc

wobec brzmienia § 4 ust. 2 powołanego wcześniej rozporządzenia rozstrzygnięcie o

kosztach wydane przez sąd pierwszej instancji było prawidłowe, to począwszy od

następnej instancji sąd, rozstrzygając o kosztach zastępstwa procesowego, winien

brać pod uwagę wartość zmienioną, tj. 5.100 zł jako wartość przedmiotu sporu.

Zgodnie ze stosowanymi kolejno § 6 pkt 4, § 11 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia stawka minimalna winna zatem wynosić 450 zł. Dlatego też

zasądzona przez sąd drugiej instancji kwota została bezzasadnie obniżona o 390

zł, a przyjęcie przez ten sąd jako podstawy rozstrzygnięcia o kosztach § 11 ust. 1

pkt 1 rozporządzenia było błędne, gdyż przedmiot postępowania stanowiło już

roszczenie odszkodowawcze, nie zaś „roszczenie o uznanie umowy o pracę za

bezskuteczną”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości fakt, iż postępowanie zakończone

wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 20 września 2011 r., zawierającym w punkcie II

zaskarżone postanowienie, toczyło się w sprawie z zakresu prawa pracy, przy czym

przedmiotem

tego

postępowania

było

pierwotnie

roszczenie

o

uznanie

wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, które następnie zostało

zamienione przez powódkę na drugie z przysługujących jej na podstawie art. 45 § 1

k.p. roszczeń, tj. roszczenie o odszkodowanie.

Wbrew odmiennemu stanowisku zaprezentowanemu przez autora zażalenia,

opisana zmiana roszczenia pozostawała jednak bez wpływu na podstawę prawną

służącą do ustalenia stawki opłaty za czynności radcy prawnego należnej stronie

pozwanej, która wygrała proces. Kwestię tę rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale

składu siedmiu sędziów z dnia 24 lutego 2011 r., I PZP 6/10 (OSNP 2011, nr 21-22,

poz. 268) mającej moc zasady prawnej, w której wyjaśnił, iż podstawę zasądzenia

przez sąd opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w sprawie

ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 § 1 k.p. w związku z

art. 58 k.p., stanowi stawka minimalna określona w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zajmując takie

stanowisko, Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, iż niska stawka minimalna

wynagrodzenia adwokata w sprawie o przywrócenie do pracy realizuje określone

wartości podlegające ochronie. Chodzi o łatwy dostęp do sądu (por. art. 461 § 1 1

k.p.c.) i tani dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej w sprawach typowych

roszczeń pracownika dotyczących rozwiązania stosunku pracy (por. uzasadnienie

wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 sierpnia 2006 r., SK 23/05). Nie ma

podstaw do kwestionowania zgodności tej regulacji (§ 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia) z ustawą i Konstytucją RP. To zaś prowadzi do wniosku, że (§ 12

ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie w zakresie

dotyczącym odszkodowania, o którym mowa w art. 56 § 1 k.p. w związku z art. 58

k.p., jest niezgodny z art. 16 ust. 3 Prawa o adwokaturze, gdyż dla takiej sprawy

ustala zdecydowanie wyższą stawkę minimalną niż w sprawie o przywrócenie do

pracy, która jest tego samego rodzaju, bardziej zawiła i wymagająca większego

nakładu pracy adwokata, a nadto ma wyższą wartość przedmiotu sporu (…).

Oznacza to, że należy odmówić stosowania § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w

sprawie opłat za czynności adwokackie w zakresie dotyczącym odszkodowania, o

którym mowa w art. 56 § 1 k.p. w związku z art. 58 k.p. Stawkę minimalną

wynagrodzenia adwokata w takiej sprawie należy więc ustalić według § 5

rozporządzenia, czyli według stawki w sprawie o najbardziej zbliżonym rodzaju, a

taką sprawą niewątpliwie jest sprawa o przywrócenie do pracy, w której stawka

minimalna wynagrodzenia adwokata wyznaczona jest przez § 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia.

Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie

może budzić jakichkolwiek wątpliwości fakt, iż wykładnia przepisów prawa

wynikająca z tezy cytowanej uchwały, mimo że wprost dotyczy sprawy o

odszkodowanie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z

naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów w tym trybie, winna znaleźć

zastosowanie także w sprawach takich, jak rozpoznawana, tzn. w sprawach o

odszkodowanie w związku z nieuzasadnionym lub naruszającym przepisy o

wypowiadaniu umów o pracę zawartych na czas nieokreślony wypowiedzeniem

umowy o pracę. Interpretowany w uchwale przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie dotyczy bowiem w jednakowej mierze zarówno spraw o uznanie

wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, jak i o przywrócenie do pracy

(ponadto dotyczy też spraw o nawiązanie umowy o pracę i ustalenie sposobu

ustania stosunku pracy). Dodać wypada, że w obu wymienionych rodzajach spraw

roszczenie o odszkodowanie jest roszczeniem alternatywnym w stosunku do

roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne i roszczenia o przywrócenie

do pracy i choć są to sprawy o różne roszczenia, to jednak w obu przypadkach są

sprawami tego samego rodzaju jako sprawy o prawa majątkowe oparte na tej

samej podstawie faktycznej i prawnej. Jeśli zatem stawka minimalna określona w

§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (wynosząca 60 zł) stanowi podstawę zasądzenia

przez sąd opłaty za czynności adwokata w sprawie o odszkodowanie dochodzone

zamiast przywrócenia do pracy, to taka sama stawka będzie stanowić też podstawę

zasądzenia opłaty w sprawie o odszkodowanie dochodzone zamiast uznania

wypowiedzenia

umowy

za

bezskuteczne.

Bez

wpływu

na

przedstawione

stanowisko jest także okoliczność, że w omawianej uchwale przedmiotem wykładni

dokonanej

przez

Sąd

Najwyższy

były

przepisy

rozporządzenia

Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), natomiast w

obecnie rozpoznawanej sprawie podstawę prawną ustalenia wynagrodzenia dla

pełnomocnika reprezentującego pozwaną stanowią przepisy rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez

radcę

prawnego

lub

rzecznika

patentowego

oraz

Skarbowi

Państwa

reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zwraca się

bowiem koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu

adwokata. Ponadto redakcja § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za

czynności radców prawnych jest tożsama z redakcją § 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wszystko to przemawia

więc za uznaniem, że w sprawie ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym

mowa w art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 47 1 k.p., podstawę zasądzenia przez sąd

opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowi stawka

minimalna określona w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za

czynności radców prawnych, a nie sugerowany w zażaleniu § 11 ust. 1 pkt 2 w

związku z § 6 tego rozporządzenia. Jest przy tym oczywiste, co umknęło sądowi

drugiej instancji, że w postępowaniu apelacyjnym wspomniany przepis § 11 ust. 1

pkt 1 rozporządzenia winien został uzupełniony przez wskazanie § 12 ust. 2 pkt 1

rozporządzenia. Nie zmienia to jednak faktu, iż ustalona w ten sposób kwota

wynagrodzenia powinna wynosić 60 zł, a zatem tyle, ile zasądził Sąd Okręgowy na

rzecz pozwanej w zaskarżonym postanowieniu.

Kierując się wskazanymi wyżej motywami oraz opierając się na treści

art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.