III PZ 10/19 · Sąd Najwyższy

Ze względu na datę wydania zaskarżonego wyroku w sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące kasacji w brzmieniu i w numeracji obowiązującej przed dniem 6 lutego 2005 r.

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2010 r.

stosunkowo rzadkie. Ogólne potraktowanie problemu oraz wyraźne oczekiwanie na wyższego rzędu (wyższej instancji). Chociaż od początku powstania, od czasów

Wyrok z dnia 25 listopada 2004 r.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16.03.2021 r.

Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 90/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.

Wyrok Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 29.01.2024 r.

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 283/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.

Sygn. akt II Ka 529/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2025 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Paweł Mądry Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Walerczak przy udziale Prokuratora Andrzeja Boruty po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r. sprawy P. W. oskarżonego z art. 209 § 1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 268/25 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; II. określa, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 529/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 268/25 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- ------------------------ -------------------------------------------------------------------- ---------------- ---------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---------- ------------------------ -------------------------------------------------------------------- ---------------- ---------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------- ---------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------- ---------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------- . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie w kwalifikacji prawnej czynu określonego w pkt I wyroku, a tym samym uznanie działania oskarżonego w ramach czynu ciągłego, podczas gdy zachowania oskarżonego stanowią jedno przestępstwo z art. 209 § 1 kk ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny - apelacja oskarżyciela publicznego jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy poddając skarżony wyrok kontroli instancyjnej nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie. Oskarżyciel publiczny w treści apelacji wskazał, że jego zdaniem, Sąd Rejonowy niewłaściwie uznał, że przedmiotem sprawy jest kilka okresów niealimentacji oddzielonych przerwą. W ocenie skarżącego, zachodzą wszelkie przesłanki, aby zachowanie oskarżonego potraktowane zostało jako jeden czyn, tj. tożsamość pokrzywdzonego, tożsamość sposobu działania i jedność zamiaru towarzyszącego sprawcy. Autor apelacji wskazał, że pomimo przerwy wynoszącej niecały miesiąc w związku z osadzeniem oskarżonego w zakładzie karnym, w przedmiotowej sprawie nadal zasadna jest ocena, że P. W. dopuścił się jednego czynu, a co za tym idzie – zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego w wyroku Sądu I instancji jest błędne. Skarżący podkreślił, że fakt zaistnienia przerwy między okresami niealimentacji nie powoduje i nie pozwala przyjąć, iż niealimentacja stanowi jeden czyn ciągły w rozumieniu art. 12 § 1 kk. Argumentując swoje stanowisko, oskarżyciel publiczny odwołał się do poglądu doktryny i orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem trwałym, co wyłącza możliwość przyjęcia konstrukcji z art. 12 § 1 kk. - Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska skarżącego. Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego jest wprawdzie przestępstwem trwałym, a więc polegającym na utrzymywaniu niezgodnego z prawem stanu rzeczy przez jakiś czas, niemniej, aby móc uznać składające się na nie zachowania za jeden czyn, przerwy między nimi nie mogą być długie. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania karnego są dwa okresy przedzielone odstępem niemal miesięcznym – spowodowanym osadzeniem w zakładzie karnym - nie sposób zasadnie przyjąć, by mogły one stanowić jedno zdarzenie historyczne. W zaistniałym w niniejszej sprawie układzie faktycznym nie było więc podstaw do przyjęcia jedności czynu (tak jak sugeruje to oskarżyciel publiczny) wyrażającej się w zakwalifikowaniu dwóch zachowań (zaniechań) oskarżonego jako jednego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 209 § 1 kk, bez jednoczesnego zastosowania konstrukcji jedności czynu z art. 12 § 1 kk. Sąd Okręgowy w tym składzie przychyla się do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie III KK 414/14, iż „ przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, gdyż polega na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego, wszelako jeżeli między okresami uporczywej niealimentacji wystąpi przerwa lub przerwy wywołane na przykład tym, że zobowiązany nie był w stanie wykonać tego obowiązku albo osoba uprawniona do alimentacji w tym czasie nie znajdowała się w sytuacji zagrożenia, to w takim wypadku należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw”. Sąd Rejonowy w omawianej sprawie zastosował konstrukcję czynu ciągłego, gdyż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo uznał, że oskarżony działał z góry powziętym zamiarem trwania w swym zaniechaniu wywiązywaniu obowiązku alimentacyjnego, zaś okres wyłączony przez Sąd Rejonowy z czasookresu popełnienia przypisanego przestępstwa nie wynikał z dobrowolnej decyzji oskarżonego (np. decyzji o czasowym podjęciu się realizowania obowiązku alimentacyjnego), lecz wynikał z okoliczności niezależnych od sprawy (przymusowe umieszczenie w zakładzie karnym). Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie I KZP 1/17, „ w sytuacji, gdy stan taki przedzielały okresy, w których spełnienie obowiązku alimentacyjnego było możliwe, należy dokonać stosownej modyfikacji opisu czynu, pomijając te fragmenty zachowania sprawcy, w których nie można było mu przypisać odpowiedzialności za brak spełnienia ciążących na nim obowiązków. Pominięcie owego okresu w żadnym razie nie przesądza, czy w pozostałym zakresie poszczególne zachowania sprawcy polegające na zawinionym zaniechaniu obowiązku alimentacji należy potraktować jako jedno przestępstwo, czy też wiele przestępstw. Ocena ta dokonuje się bowiem w oparciu o ogólne kryteria jedności i wielości czynów (i przestępstw), przy uwzględnieniu konstrukcji ustawowych przesądzających o tzw. normatywnej jedności czynu, takich jak np. czyn ciągły z art. 12 kk. Powszechnie do kryteriów tych zalicza się także element czasowy, czyli okres, jaki upłynął pomiędzy dwoma badanymi zachowaniami (także mającymi postać zaniechania). Jeżeli okres ten jest dłuższy, to z reguły będzie to prowadziło do odrzucenia jedności czynu, a w konsekwencji do uznania, że zachodzi przypadek wielości przestępstw”. W przedmiotowej sprawie, pobyt w zakładzie karnym był krótki, bowiem zaledwie miesięczny, dlatego możliwym i dowodowo zasadnym było zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego z art. 12 § 1 kk. - wyżej przytoczone tezy prowadzą do wniosku, iż trwały charakter przestępstwa niealimentacji w żaden sposób nie uniemożliwia zastosowania konstrukcji z art. 12 § 1 kk w odniesieniu czynów z art. 209 § 1 kk i w istocie prawnie dopuszczalne jest „ spięcie” kilku zachowań sprawcy nierealizującego obowiązku alimentacyjnego klamrą czynu ciągłego, skoro zaniechanie sprawcy zostało przedzielone okresem, w którym wina oskarżonego była wyłączona z uwagi na obiektywną niemożność łożenia na utrzymanie syna, która to niemożność powstała wskutek pozbawienia wolności. - mając na względzie powyższe rozważania, w ocenie Sądu Okręgowego, przyjęta przez Sąd meriti konstrukcja nie narusza przepisu prawa materialnego, a ponadto została wyczerpująco i przekonywująco uzasadniona Wniosek wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu i kwalifikacji prawnej art. 12 § 1 kk oraz wyeliminowanie z podstawy prawnej wymiaru kary art. 57b kk ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy cały wyrok Zwięźle o powodach utrzymania w mocy bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ------------------------------------------------------------------------------ ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. ----------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. z uwagi na nieuwzględnienie środka odwoławczego wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela publicznego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 kpk określił, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana