III PSK 240/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PSK 240/21 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z powództwa H.K.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W.‎o odszkodowanie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 września 2022 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy‎z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt V Pa 41/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z 27 maja 2021 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z 5 lutego 2021 r. w ten sposób, że oddalił powództwo H. K. o odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powódka wskazała na podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.W sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, wymagające wyjaśnienia, a dotyczące stosowania przepisów art. 30 § 4 k.p. oraz art. 45 § 1 k.p. z punktu widzenia zakresu ochrony pracownika przewidzianego w art. 30 § 4 oraz art. 45 § 1 k.p., tj.:1) Czy podanie przez pracodawcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, przyczyn tegoż wypowiedzenia, z powołaniem się na okoliczności w sposób ogólny, nierzetelny, nie dotyczące bezpośrednio pracownika, nieprawidłowo powołując się na przepisy/procedury obowiązujące u pracodawcy, nie stanowi naruszenia przepisów o wypowiadaniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, tj. art. 30 § 4 oraz art. 45 § 1 k.p.?2) Czy w świetle treści art. 30 § 4 k.p. i z punktu widzenia wykładni art. 45 § 1 k.p. dopuszczalne jest na etapie postępowania przed sądem wynikającego z odwołania pracownika - wykraczanie przez pracodawcę poza granice przyczyn wypowiedzenia określonych w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu takiej umowy, tj. niezakomunikowanych pracownikowi, celem uzasadnienia dokonanego wcześniej wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony?3) Czy sąd rozpatrując zasadność dokonanego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, dokonując przy tym wykładni art. 30 § 4 oraz art. 45 § 1 k.p. - może brać pod rozwagę okoliczności wykraczające poza granice uzasadnienia przyczyn wypowiedzenia, określone w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony? Postępowanie pracodawcy na podstawie art. 30 § 4 k.p., a następnie wykładnia przepisów art. 30 § 4 k.p. oraz 45 § 1 k.p. dokonywana przez sąd w postępowaniu wynikającym z odwołania pracownika, wywołuje daleko idące skutki prawne w przypadku naruszenia zasad wypowiadania umów o pracę zawartych na czas nieokreślony, ale też społeczne i związane z tym możliwe poczucie krzywdy i trudności wynikające z utraty pracy po stronie pracownika.

W tym względzie wydaje się, iż celowe jest odniesienie się Sądu Najwyższego do podniesionych kwestii materialnoprawnych, związanych ze stosowaniem art. 30 § 4 k.p. oraz art. 45 § 1 k.p.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.Sformułowane we wniosku pytania osobno i razem nie składają się na istotne zagadnienie prawne, które ma na uwadze art. 3989 § 1 k.p.c., gdyż nie mają takiej rangi. Pytania (zagadnienie) nie wykraczają bowiem poza zwykłą wykładnię i stosowanie prawa.Przepisy art. 30 § 4 i art. 45 § 1 k.p. nie są nowe w prawie pracy. Mają swoje orzecznictwo i opracowania w piśmiennictwie. Wiele orzeczeń Sądu Najwyższego nie świadczy o prawnym skomplikowaniu art. 30 § 4 k.p., podobnie art. 45 § 1 k.p., lecz wynika z stosowania ich w indywidualnych sprawach.

Wówczas może być aktualny problem wykładni, co nie składka się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Zwykła wykładnia prawa nie stanowi podstawy przedsądu (a contrario art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). W zakresie wykładni znaczenie ma dopiero kwalifikowana potrzeba wykładni wynikająca z poważnych wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Skarżąca na wskazuje na poważne wątpliwości w wykładni lub rozbieżności w orzecznictwie dotyczące art. 30 § 4 k.p., nie odwołuje się we wniosku do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Również z urzędu nie dostrzega się rozbieżności w orzecznictwie, gdyż w przeciwnym razie podjęta zostałaby uchwała w sprawie wykładni art. 30 § 4 k.p. dla ujednolicenia orzecznictwa.

Taka sytuacja nie występuje. Podkreśla się to dla wskazania różnic między pierwszą i drugą podstawą przedsądu (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), czyli między istotnym zagadnieniem prawnym i kwalifikowaną potrzebą wykładni przepisów, aby stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne nie może być redukowane do samej wykładni i stosowania prawa.Istotne zagadnienie prawne to problem prawny rzeczywiście istniejący, dotychczas nie rozpoznany przez Sąd Najwyższy, który powinien być opracowany na podstawie własnej analizy nie tylko samego prawa, lecz również orzecznictwa a nawet doktryny, po której to wpierw sama skarżąca może stwierdzić, że takie zagadnienie rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy.

Brak jest tego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Jeśli próbować zatem przyjąć, że zagadnienia mają charakter ogólny, to dotyczą tylko wykładni i stosowania prawa, a to na etapie przedsądu właściwe jest szczególnej podstawie przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna podstawa przedsądu ma na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu je skargi do rozpoznania. Do tej podstawy przedsądu wniosek nie odwołuje się.Pozostałe podstawy przedsądu mają na uwadze kwestie ogólne (uniwersalne), a nie ocenę zastosowania prawa w indywidulanej sprawie.Innymi słowy rola istotnego zagadnienia prawnego nie może być redukowana do udzielania odpowiedzi na ogólne kazusy, gdyż wówczas funkcja przedsądu będzie bezprzedmiotowa i postępowanie kasacyjne stanie się kolejną powszechną instancją.To pracodawca określa przyczynę wypowiedzenia, natomiast czy spełnia ono warunki z art. 30 § 4 k.p.c. podlega ocenie w konkretnej sprawie na zarzut pracownika.W sprawie oceny tej dokonał Sąd powszechny, zatem kontrola czy dokonał tego prawidłowo to domena podstaw kasacyjnych z art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., a na etapie przedsądu podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Rzecz dotyczy więc w pierwszej kolejności oceny stosowania prawa w indywidulanej sprawie.

Podkreśla się to także dlatego, że również pierwsza podstawa przedsądu, czyli istotne zagadnienie prawne ma swoje granice, bowiem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeśli w sprawie wstępuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Istotne zagadnienie prawne musi istnieć zatem w sprawie. Jednak postawione we wniosku pytania dotyczące art. 30 § 4 w zw. z art. 45 § 1 k.p., jeśli przyjąć, że nie wykraczają poza przedmiot sporu, to w istocie dotyczą tylko wykładni i stosowania prawa, co jak wyżej oceniono, nie składa się na istotne zagadnienie prawne.Skarżąca sama wszak wskazuje na orzecznictwo Sądu Najwyższego na uzasadnienie tezy, że przyczyna lub przyczyny podane w wypowiedzeniu wyznaczają granice oceny w postępowaniu sądowym i dlatego pracodawca nie może powoływać innych, dodatkowych czy nowych przyczyn (sprawy o sygn.

III PK 71/18, I PSKP 3/21). Odstępstwo od tych utrwalonych reguł może być przedmiotem kontroli w indywidualnej sprawie przed Sądem powszechnym (sądem pracy), gdyż stosowanie prawa należy w pierwszej kolejności do tego sądu. Sąd Najwyższy dokonuje kontroli wyroku sądu drugiej instancji w granicach określonych w ustawie.Brak jest zatem w wniosku istotnego zagadnienia prawnego, które ma na uwadze art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. i dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).[as]