III PSK 130/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PSK 130/21 POSTANOWIENIE Dnia 20 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa M.M. ‎przeciwko Szkole Podstawowej […] w C. ‎o odszkodowanie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 października 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. ‎z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt VIII Pa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z 31 stycznia 2020 r., IV P (...) oddalił powództwo M.M. (powódka) przeciwko Szkole Podstawowej […] w C. (pozwany) o odszkodowanie.Sąd Rejonowy ustalił, że powódka posiada wykształcenie wyższe – magister filologii polskiej, przygotowanie pedagogiczne oraz ukończone studia podyplomowe w zakresie logopedii korekcyjnej. Z dniem 1 września 2007 r. powódka podjęła pracę w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr (…) w C. (poprzednik prawny pozwanego) na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku logopedy.

Była jedynym logopedą w szkole. Aktem nadania stopnia awansu zawodowego z dnia 23 sierpnia 2010 r. uzyskała stopień nauczyciela mianowanego i z dniem 1 września 2010 r. dotychczasowy stosunek pracy przekształcił się w stosunek pracy na podstawie mianowania. W ramach stosunku pracy prowadziła zajęcia logopedyczne dla uczniów klas edukacji wczesnoszkolnej, przeprowadzała testy przesiewowe i prowadziła zajęcia z uczniami oddziałów gimnazjalnych, gdyż były tam nieliczne przypadki potrzebujące wsparcia logopedy. Jej praca była oceniana jako wyróżniająca. W 2003 r. w pozwanej szkole zostały utworzone oddziały integracyjne, w których naukę pobierają również dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.

Na realizację zaleceń z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego szkoła otrzymuje subwencje, a zatrudnienie specjalisty uzależnione jest głównie od ilości dzieci posiadających orzeczenie. Organ prowadzący szkołę wyraził zgodę na zatrudnienie logopedy w 2006 r. W roku szkolnym 2018/2019 w pozwanej szkole było 20 uczniów z orzeczeniem, z czego 7 uczniów wymagało pomocy logopedy. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm., dalej jako prawo oświatowe) oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.

– Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 60, dalej jako przepisy wprowadzające) nastąpiło wygaszanie kształcenia w gimnazjach. Z tego powodu pozwany podjął działania zmierzające do stopniowego przeprowadzania zmian organizacyjnych zgodnie z ustawą. W roku szkolnym 2019/2020 liczba oddziałów w pozwanej Szkole uległa zmniejszeniu o 3 (w tym 2 oddziały integracyjne), a liczba uczniów miała zmniejszyć się o około 100, co w konsekwencji spowodowało konieczność redukcji etatów nauczycieli. Na redukcję zatrudnienia miała również wpływ liczba uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, która w roku szkolnym 2019/2020 zmniejszyła się do 9, a potrzebujących wsparcia logopedy pozostało 5 uczniów, w tym jeden z uczniów został w trakcie roku szkolnego przeniesiony do OHP w W..

Możliwe było przy tym, że w trakcie roku szkolnego mogli pojawić się w szkole nowi uczniowie, którzy przedłożą zaświadczenia o potrzebie specjalistycznego kształcenia, w tym wsparcia logopedy. W dniu 17 kwietnia 2019 r. Dyrektor Szkoły przedstawił organowi prowadzącemu projekt arkusza organizacji roku szkolnego 2019/2020, w którym zakładał zmniejszenie etatu logopedy do ½. W dniu 7 maja 2019 r. powódka otrzymała od Dyrektora Szkoły informację, że w związku ze zmianami organizacyjnymi związanymi z wygaszaniem kształcenia w oddziałach klas gimnazjalnych, nie będzie mogła być zatrudniona w roku szkolnym 2019/2020 w pełnym wymiarze zajęć.

Na podstawie art. 225 ust. 2 przepisów wprowadzających, Dyrektor zaproponował powódce od 1 września 2019 r. ograniczenie zatrudnienia do wymiaru 10/20 etatu oraz proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia. W oparciu o art. 225 ust. 4 przepisów wprowadzających Dyrektor poprosił powódkę o pisemne ustosunkowanie się do propozycji w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. Ponadto Dyrektor pouczył powódkę, że w przypadku braku zgody na pracę w zaproponowanym wymiarze czasu pracy będzie miał zastosowanie art. 225 ust. 6 przepisów wprowadzających oraz, że wyrażenie zgody na ograniczenie zatrudnienia nie spowoduje zmiany podstawy prawnej stosunku pracy i powódka dalej będzie zatrudniona na podstawie mianowania.

Nie było możliwości dopełnienia dla powódki pełnego etatu przez nauczanie języka polskiego – zgodnie z jej wykształceniem, gdyż dwóch polonistów zostało przeniesionych do innych szkół w celu zapewnienia im pełnego pensum. Pismem z 7 maja 2019 r. powódka poinformowała pracodawcę, że nie wyraża zgody na proponowane jej obniżenie wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym 2019/2020. W związku z niewyrażeniem przez powódkę zgody na pracę w obniżonym wymiarze zatrudnienia pismem z 8 maja 2019 r. Dyrektor poinformował ją, że na podstawie art. 225 ust. 6 i 12 przepisów wprowadzających, przenosi ją w stan nieczynny od 1 września 2019 r., pouczając o uprawnieniu i terminie do złożenia oświadczenia o odmowie przejścia w stan nieczynny, o skutkach złożenia takowego oświadczenia, a także o skutkach braku złożenia oświadczenia w tym przedmiocie.

Powódka otrzymała pismo 8 maja 2019 r. i w tej samej dacie pisemnie poinformowała Dyrektora, że odmawia przejścia w stan nieczynny z dniem 1 września 2019 r. Oświadczeniem z 17 maja 2019 r., Dyrektor pozwanej Szkoły w trybie art. 225 ust. 10 przepisów wprowadzających rozwiązał z nią stosunek pracy, z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął 31 sierpnia 2019 r. Jako przyczynę wypowiedzenia Dyrektor wskazał zmiany organizacyjne związane z wygaszeniem z dniem 31 sierpnia 2019 r. kształcenia w klasach gimnazjalnych, a ponadto przytoczył fakt, że powódka odmówiła przejścia w stan nieczynny i nie wyraziła zgody na ograniczenie wymiaru zatrudnienia zaproponowanego jej pismem z 6 maja 2019 r.

Po rozwiązaniu stosunku pracy powódka podjęła zatrudnienie na pełnym etacie jako logopeda u innego pracodawcy. W pozwanej Szkole został natomiast zatrudniony nowy logopeda w wymiarze ½ etatu, który objął pracę od 1 listopada 2019 r.Sąd Rejonowy uznał, że wdrożona przez Dyrektora pozwanej Szkoły procedura rozwiązania z powódką stosunku pracy, była zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami wprowadzającymi. Wskazana w wypowiedzeniu stosunku pracy przyczyna, w ocenie Sądu, również nie budzi zastrzeżeń. Była uzasadniona obiektywnymi okolicznościami, na które pracodawca nie miał wpływu, co potwierdziła również działająca w pozwanej Szkole organizacja związkowa, przyznając w piśmie z dnia 13 maja 2019 r., że w jej ocenie zamiar wypowiedzenia umowy o pracę członkowi związku jest związany ze zmianami organizacyjnymi spowodowanymi wygaszaniem kształcenia w oddziałach klas gimnazjalnych na podstawie art. 225 przepisów wprowadzających.Zdaniem Sądu Rejonowego w pozwanej Szkole nastąpiły zmiany organizacyjne powodujące wygaszenie kształcenia w gimnazjum.

Zgodnie z arkuszem organizacyjnym na rok szkolny 2018/2019 w szkole było 544 uczniów uczących się w 25 oddziałach, w tym 17 uczniów posiadało orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie zaś z arkuszem organizacyjnym na rok 2019/2020 liczba uczniów uległa zmniejszeniu do 458, liczba oddziałów do 20, zaś orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego pozostało 9. Ta sytuacja, poza koniecznością redukcji etatów, spowodowała również konieczność wprowadzenia zmian w zakresie zatrudnienia logopedy, na pracę którego Dyrektor Szkoły przeznaczył w arkuszu organizacyjnym na rok 2019/2020 10 godzin tygodniowo.

Na złożoną 7 maja 2019 r. propozycję ograniczenia zatrudnienia, powódka nie wyraziła jednak zgody. Nowa liczba godzin była adekwatna do ówczesnych, jak i obecnych potrzeb jednostki.W tych okolicznościach Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia powództwa.Apelacja powódki została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z 29 września 2020 r., VIII Pa (…).Sąd Okręgowy podzielił rozważania prawne Sądu Rejonowego i stwierdził, że w związku z prowadzoną reformą oświaty doszło do zmian organizacyjnych u pozwanego, które spowodowały spadek liczby uczniów, wymagających wsparcia logopedycznego.

W tych okolicznościach pracodawca, kierując się procedurą przewidzianą w przepisach wprowadzających, po nieuzyskaniu zgody powódki za ograniczenie wymiaru zatrudnienia oraz przeniesienie w stan nieczynny, wypowiedział powódce stosunek pracy. Podana w wypowiedzeniu przyczyna rozwiązania stosunku pracy była prawdziwa i niezależna od pozwanego, co czyni roszczenia powódki niezasadnymi.Powódka zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną w całości.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie: czy nauczycielem gimnazjum zgodnie z art. 225 ust. 1 przepisów wprowadzających jest każdy nauczyciel zatrudniony przez Zespół Szkół składający się ze Szkoły Podstawowej i Gimnazjum, czy jedynie nauczyciel faktycznie wykonujący pracę w gimnazjum.W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki pozwany wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zagadnieniem prawnym jest problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające.

Jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2020 r., I UK 459/19, LEX nr 3032771).

Nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego problem, który sprowadza się do zwykłej wykładni i stosowania prawa w konkretnej sprawie.Przedstawione przez powódkę zagadnienie prawne nie spełnia powyższych wymogów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w skardze kasacyjnej ograniczono się do sformułowania samego problemu prawnego bez przedstawienia jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej jego kwalifikację jako zagadnienia prawnego. W dalszej kolejności Sąd Najwyższy uwzględnił, że z uzasadnienia samych podstaw skargi kasacyjnej wynika, iż powódka zmierza do wykazania, że nie prowadziła zajęć z uczniami zlikwidowanych oddziałów gimnazjalnych, co jest sprzeczne z ustaleniami, dokonanymi przez Sądy orzekające w sprawie, gdyż część uczniów powódki wymagających wsparcia logopedycznego była uczniami wygaszanego gimnazjum.

Z uwagi zaś na wdrażane zmiany organizacyjne oraz nieprzyjęcie przez powódkę propozycji ograniczenia zatrudnienia pracodawca mógł rozwiązać z powódką umowy o pracę w trybie przewidzianym w art. 225 przepisów wprowadzających. Zgodnie z art. 225 ust. 12 tej ustawy, rozwiązania zawarte w tym przepisie znajdują zastosowanie również do nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których są prowadzone klasy dotychczasowego gimnazjum, co oznacza, że procedura w nim przewidziana może znaleźć zastosowanie do wszystkich nauczycieli, którzy byli zatrudnieni w Zespołach szkół, przy zachowaniu obiektywnych kryteriów doboru pracowników do zwolnienia.

Nie ma więc żadnych podstaw dla stwierdzenia, że problem prawny postawiony we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, skoro stosowne unormowanie szczególne zostało przewidziane w ustawie a do zrozumienia treści tego przepisu wystarczająca jest zwykła wykładnia prawa. W niniejszej sprawie pracodawca, rozwiązując z powódką umowę o pracę, kierował się jasnymi kryteriami, co czyni wypowiedzenie uzasadnionym, zaś sformułowane przez powódkę zagadnienie prawne pozbawia waloru istotności.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.as