III PO 6/94 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 21 września 1994 r.

III PO 6/94

Pracownik może dochodzić swych roszczeń na drodze sądowej przed

właściwym sądem pracy, jeżeli rozpoznanie roszczeń majątkowych ze stosunku służbowego, do którego z mocy odrębnych przepisów stosuje się

przepisy kodeksu pracy, nie zostało przekazane przepisami szczególnymi do

rozpatrzenia określonemu organowi w drodze postępowania administracyjnego

(art. 5, 242, i 262 kodeksu pracy w związku z art. 476 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Przewodniczący: Sędzia SN Walery Masewicz, Sędziowie SN: Adam

Józefowicz (sprawozdawca), Janusz Łętowski, przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości: Genowefa Glińska, przedstawiciel Ministerstwa Spraw Wewnętrznych:

Beata Smal,

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, z udziałem prokuratora

Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 21 września 1994 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Romualda B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w Bydgoszczy a Komendantem

Głównym Straży Pożarnej o ekwiwalent za nie pobrane sorty mundurowe,

p o s t a n a w i ł o:

Uznać, że właściwym do rozpoznania sprawy Romualda B. przeciwko

Zakładom Naprawczym Taboru Kolejowego "P." w P. o wypłacenie równoważnika

pieniężnego w zamian za umundurowanie jest Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Bydgoszczy.

Uzasadnienie

Romuald B. zwrócił się pismem z dnia 23 marca 1992 r. do Zakładowej

Komisji Pojednawczej przy Zakładach Transportu Kolejowego "P." w P. o rozpatrzenie sprawy dotyczącej wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niepobrane sorty

mundurowe za okres od 1 października 1990 r. do 31 grudnia 1990 r. Zakładowa

Komisja Pojednawcza pismem z dnia 8 kwietnia 1992 r. przekazała sprawę do Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Bydgoszczy, który przejął ją do rozpoznania i wyznaczył

rozprawę. Postanowieniem z dnia 11 maja 1992 r., [...] Sąd ten uznał się nie-

właściwym i przekazał sprawę Ministerstwu Transportu i Gospodarki Morskiej w

Warszawie.

Brak w sprawie materiału pozwalającego stwierdzić, czy postanowieniu temu

nadano dalszy bieg. W aktach nie ma dowodu doręczenia powodowi i Ministerstwu

Transportu i Gospodarki Morskiej odpisów powyższego postanowienia, co może

wskazywać, że postanowienie to nie zostało wykonane. Potwierdza to powtórne

wniesienie przez Romualda B. sprawy przeciwko temu samemu pozwanemu o to

samo roszczenie w dniu 9 lipca 1993 r. i brak akt postępowania administracyjnego

dotyczących realizacji tego postanowienia.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym w dniu

15 lipca 1993 r., [...] wydał postanowienie, w którym powtórnie uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i postanowił przekazać sprawę do rozpoznania

Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej. W uzasadnieniu orzeczenia

Sąd Rejonowy stwierdził, że powód, jako funkcjonariusz pożarnictwa dochodzi

roszczeń ze stosunku służbowego, a nie ze stosunku pracy. Sąd Rejonowy-Sąd

Pracy uznał, że nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o roszczenia ze

stosunku służbowego strażaków. Dlatego na podstawie art. 464 k.p.c. przekazał

sprawę właściwemu organowi administracyjnemu państwowej straży pożarnej.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 20 września

1993 r. uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy w trybie postępowania

administracyjnego i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu swej decyzji

Komendant podał, że należność powoda powstała pod rządem dawniej obowiązującego dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz.

U. Nr 50, poz. 221 ze zm.). W myśl art. 16 ust. 2 tego dekretu zakład pracy, w którym

pełnił służbę funkcjonariusz pożarnictwa był zobowiązany do zapłaty równowartości

dochodzonych świadczeń. Komendant uznał, że sprawa nie kwalifikuje się postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji Romuald B. zwrócił się pismem z dnia 27 marca 1994 r. do

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego wnosząc o skierowanie sporu o właściwość

między sądem a organem administracji państwowej do rozpatrzenia właściwemu

organowi. Sprawa została skierowana do Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie

Najwyższym.

Na rozprawie dotyczącej rozpatrzenia sporu o właściwość przedstawiciel

Prokuratora Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o uznanie, że właściwym

do rozpoznania sprawy o roszczenie dochodzone pozwem jest Sąd Rejonowy w

Bydgoszczy-Sąd Pracy. Takie samo stanowisko w sporze o właściwość zajął

przedstawiciel Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło co następuje:

Dochodzone pozwem roszczenie majątkowe powoda ze stosunku pracy

funkcjonariusza pożarnictwa, zatrudnionego w zakładowej straży pożarnej w pozwanym zakładzie pracy powstało w okresie obowiązywania dekretu z dnia 27

grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 50, poz. 321 ze

zm.). Powód wystąpił z pozwem do Sądu Rejonowego w czasie nie obowiązywania

tego dekretu, który według art. 134 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej

Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400) utracił moc z chwilą wejścia w życie tej

ustawy, czyli z dniem 1 stycznia 1992 r. Jednakże przepis art. 15 pkt 2 ustawy z dnia

24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81, poz. 351) zaliczył

zakładową straż pożarną do jednostek ochrony przeciwpożarowej, a przepis art. 41

tej ustawy uregulował uprawnienia dotychczasowych funkcjonariuszy pożarnictwa. W

myśl tego ostatniego przepisu, "do czasu zorganizowania krajowego systemu

ratownictwa gaśniczego funkcjonariusze pożarnictwa, którzy są zatrudnieni w

resortowych jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej zachowują

wszystkie dotychczasowe uprawnienia wynikające ze stosunku pracy". Regulacja

powyższa jest następstwem tego, że z mocy art. 126 ust. 1 wyżej wymienionej

ustawy z tej samej daty o Państwowej Straży Pożarnej z chwilą jej utworzenia zostały

rozwiązane jednostki organizacyjne ochrony przeciwpożarowej oraz zniesione

stanowiska, o których mowa w art. 2 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie

funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 50, poz. 321 ze zm.). Dotychczasowy więc

stosunek służbowy funkcjonariuszy pożarnictwa uległ z mocy prawa przekształceniu

w stosunek pracy. Roszczenie powoda nie jest związane ze służbą w Państwowej

Straży Pożarnej, lecz wynika ze stosunku pracy łączącego powoda z zatrudniającym

go pozwanym zakładem pracy. Wymieniony wyżej przepis art. 41 cytowanej ustawy o

ochronie przeciwpożarowej zagwarantował więc tym pracownikom zachowanie

"wszelkich dotychczasowych uprawnień, wynikających ze stosunku pracy". Dochodzone więc pozwem roszczenia powoda są roszczeniami ze stosunku pracy,

który był uregulowany przepisami szczególnymi. Według art. 5 kodeksu pracy do

roszczeń ze stosunku pracy unormowanych przepisami szczególnymi "przepisy

kodeksu stosuje się w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami". W związku z tym

przepis art. 242 k.p. stanowiący, że pracownik może dochodzić swych roszczeń ze

stosunku pracy na drodze sądowej miałby zastosowanie w sprawie w tym zakresie,

jeżeli kwestia ta nie byłaby uregulowana przepisami szczególnymi. Okazuje się

jednak, że przepis art. 36 ust. 1 wymienionego wyżej dekretu z dnia 27 grudnia 1974

r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa poddał regulacji w drodze postępowania

administracyjnego niektóre rodzaje spraw, określonych w tym przepisie. Wśród tych

spraw nie są objęte trybem postępowania administracyjnego roszczenia majątkowe

dochodzone przez powoda w pozwie. Z kolei art. 48 tego dekretu stanowił, że "w

sprawach nie uregulowanych dekretem do funkcjonariuszy pożarnictwa stosuje się

przepisy kodeksu pracy". Powód dochodzi w niniejszej sprawie roszczeń majątkowych o wypłacenie równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie ze

stosunku służbowego, do którego z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy

kodeksu pracy. Mając na uwadze treść art. 41 ustawy o ochronie przeciwpożarowej,

który gwarantuje funkcjonariuszom pożarnictwa zatrudnionym w resortowych

jednostkach organizacyjnych "wszystkie dotychczasowe uprawnienia, wynikające ze

stosunku pracy", należy uznać, że powód zachował także uprawnienie do rozpoznania przez sąd pracy, dochodzonych pozwem roszczeń (niezależnie od tego, że z

mocy prawa stały się roszczeniami ze stosunku pracy). Nie było więc podstaw do

uznania niewłaściwości sądu do rozpatrzenia tych roszczeń i do przekazania sprawy

do ich rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.

W reasumpcji powyższych rozważań należy stwierdzić, że pracownik może

dochodzić swych roszczeń na drodze sądowej przed właściwym sądem pracy, jeżeli

rozpoznanie roszczeń majątkowych ze stosunku służbowego, do którego z mocy

odrębnych przepisów stosuje się przepisy kodeksu pracy, nie zostało przekazane

przepisami szczególnymi do rozpatrzenia określonemu organowi w drodze postępowania administracyjnego,( art. 5, 242 i 262 kodeksu pracy w związku z art. 476 § 1

pkt 2 k.p.c.)

Mając to na uwadze Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym

doszło do przekonania, że na zasadzie art. 190 § 1 k.p.a. należy rozstrzygnąć

negatywny spór kompetencyjny między sądem, a organem administracji państwowej,

jak w sentencji.