Violation of CAS regulations regarding arbitration panel composition and sponsor contract acceptance constitutes a valid cassation ground.

Wyrok z dnia 3 marca 2010 r.

III PO 6/09

Naruszenie przepisów regulaminu Trybunału Arbitrażowego do spraw

Sportu przy Polskim Komitecie Olimpijskim może stanowić podstawę skargi

kasacyjnej (art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym, Dz.U. Nr 155, poz. 1298 ze zm.).

Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski

(sprawozdawca), Zbigniew Hajn.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca

2010 r. sprawy ze skargi Międzyszkolnego Uczniowskiego Klubu Sportowego w P.

przeciwko Polskiemu Związkowi Koszykówki z siedzibą w W. na decyzję [...] Komisji

Odwoławczej Polskiego Związku Koszykówki z dnia 27 stycznia 2009 r., utrzymującą

w mocy decyzję Wydziału Gier i Dyscypliny Polskiego Związku Koszykówki z dnia 26

stycznia 2009 r., uznającą za niezgodne z przepisami reprezentowanie klubu MUKS

P. przez zawodniczki Żanetę D. i Agnieszkę S. i weryfikującą mecze turnieju półfinałowego Mistrzostw Polski Juniorek Starszych rozegrane przez klub MUKS P. z

udziałem tych zawodniczek jako walkowery na korzyść przeciwników, na skutek

skargi kasacyjnej Polskiego Związku Koszykówki od postanowienia Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu przy Polskim Komitecie Olimpijskim z dnia 30 lipca 2009

r. [...]

u c h y l i ł zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Trybunał Arbitrażowy do spraw Sportu przy Polskim Komitecie Olimpijskim.

Uzasadnienie

W dniu 24 lutego 2009 r. MUKS w P. zaskarżył do Trybunału Arbitrażowego

do spraw Sportu przy Polskim Komitecie Olimpijskim decyzję Komisji Odwoławczej

Polskiego Związku Koszykówki (dalej: KO PZ Kosz.) ([...]) z dnia 27 stycznia 2009 r.

utrzymującą w mocy decyzję Wydziału Gier i Dyscypliny Polskiego Związku Koszykówki (dalej: WDiG PZ Kosz.) z dnia 26 stycznia 2009 r. weryfikującą mecze Międzyszkolnego Uczniowskiego Klubu Sportowego P. (dalej: MUKS) z udziałem zawodniczek Żanety D. i Agnieszki S. jako walkowery na korzyść przeciwniczek.

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2009 r. Trybunał Arbitrażowy - po rozpoznaniu

w dniach 24 czerwca i 17 lipca 2009 r. skargi - postanowił: 1) uchylić decyzję KO PZ

Kosz. z dnia 27 stycznia 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję WDiG PZ Kosz. z dnia

26 stycznia 2009 r., 2) uchylić decyzję WDiG PZ Kosz. z dnia 26 stycznia 2009 r.

uznającą za niezgodne z przepisami reprezentowanie MUKS przez zawodniczki D. i

S. i weryfikującą mecze w turnieju półfinałowym Mistrzostw Polski Juniorek Starszych

z udziałem tych zawodniczek jako walkowery na korzyść przeciwnika, 3) określił wpis

końcowy na 2.000 zł, który przypada Trybunałowi w całości, 4) zasądził od Polskiego

Związku Koszykówki (PZ Kosz.) w W. na rzecz skarżącego 2.000 zł tytułem zwrotu

wpisu.

Trybunał ustalił, co następuje. Dnia 1 października 2008 r. została zawarta

umowa patronacka pomiędzy klubami PKM D.L. a MUKS na sezon 2008/2009. Dnia

30 grudnia 2008 r. została zawarta umowa patronacka pomiędzy I. AZS P. a MUKS

na sezon 2008/2009. Tego dnia zawodniczki Żaneta D. i Agnieszka S. reprezentujące kluby D.L. i AZS P. sporządziły pisma do W. Związku Koszykówki, w których wyraziły zgodę na reprezentowanie w sezonie 2008/2009 MUKS. Powyższe pisma złożono w Biurze W. Związku Koszykówki 31 grudnia 2008 r. Na początku stycznia

2009 r. MUKS zwrócił się z pytaniem do W. Związku Koszykówki o możliwość zgłoszenia zawodniczek D. i S. do reprezentowania MUKS w rozgrywkach o Mistrzostwo

Polski Juniorek Starszych. Powyższe pytanie związane było z wątpliwościami dotyczącymi przepisów regulujących umowy patronackie z Regulaminem Współzawodnictwa Sportowego PZ Kosz. z 6 czerwca 2008 r. Prezes W. Związku Koszykówki i

jednocześnie członek Zarządu PZ Kosz. Wojciech C. 12 stycznia 2009 r. zwrócił się z

tym samym pytaniem do Wiceprezesa PZ Kosz. (jednocześnie Przewodniczącego

Komisji Regulaminowej PZ Kosz.) Marka K. W przekazanej tego samego dnia odpowiedzi Marek K. stwierdził, że reprezentowanie przez zawodniczki w rozgrywkach

Juniorek Starszych nie jest sprzeczne z przepisami PZ Kosz. Dnia 14 stycznia 2009

r. Prezes PZ Kosz. swoim podpisem przedłużył licencje Żanecie D. oraz Agnieszce

S. do reprezentowania MUKS do 30 czerwca 2009 r. oraz zatwierdził zawodniczki na

liście zgłoszeń MUKS do Mistrzostw Polski Juniorek Starszych. W dniach 16-18

stycznia 2009 r. w P. odbył się turniej półfinałowy Mistrzostw Polski Juniorek Starszych, który zakończył się awansem tej drużyny do turnieju finałowego. Dnia 21

stycznia 2009 r. WGiD PZ Kosz. wydał komunikat [...], w którym dokonał podziału na

grupy i określił terminarz finałowego turnieju Mistrzostw Polski Juniorek Starszych z

udziałem między innymi MUKS. W dniu 26 stycznia 2009 r. WGiD PZ Kosz. wydał

decyzję, że W. Związek Koszykówki niezgodnie z Regulaminem Współzawodnictwa

Sportowego PZ Kosz. uprawnił zawodniczki D. i S. do reprezentowania MUKS i zweryfikował mecze tej drużyny z turnieju półfinałowego Mistrzostw Polski Juniorek Starszych jako walkowery na korzyść przeciwnika, eliminując tym samym MUKS z turnieju finałowego.

Trybunał Arbitrażowy stwierdził, że niewątpliwe jest, iż MUKS zawarł umowy

patronackie w październiku i grudniu 2008 r. i wraz ze zgodą zawodniczek D. i S. na

zmianę barw klubowych złożył je 31 grudnia 2008 r. do W. Związku Koszykówki. Powyższy obowiązek klubu wynika z § 77 pkt 5 Regulaminu Współzawodnictwa Sportowego PZ Kosz. Przepis ten nakłada obowiązek na związek sportowy zaakceptowania takiej umowy. Brak negatywnej reakcji ze strony W. Związku Koszykówki należy traktować jako zaakceptowanie umów. Podkreślono, że MUKS zwrócił się nieformalnie do członka Zarządu PZ Kosz. i prezesa W. Związku Koszykówki Wojciecha

C., który skonsultował to z członkiem Zarządu PZ Kosz. i przewodniczącym Komisji

Regulaminowej PZ Kosz. Markiem K. Osoby te nie miały wątpliwości co do możliwości udzielenia zawodniczkom zgody na reprezentowanie MUKS.

Trybunał stwierdził, że nie kwestionuje, iż jedynym uprawnionym do interpretacji Regulaminu jest Zarząd PZ Kosz. Jednocześnie podkreślono, że § 2 pkt 27 i §

77 Regulaminu Współzawodnictwa Sportowego PZ Kosz. jest na tyle nieprecyzyjny,

że adresaci tych norm (np. MUKS), jak i podmioty, które mają prawo interpretować

postanowienia Regulaminu, tj. członkowie Zarządu Wojciech C. i Marek K. interpretują te postanowienia odmiennie niż inni członkowie Zarządu PZ Kosz. Trybunał

uznał, że po stronie MUKS nie można dopatrzyć się uchybień w realizowaniu uprawnień D. i S. do reprezentowania klubu. W szczególności nie stwierdzono, aby na

jakimkolwiek etapie realizacji procesu uprawnienia zawodniczek MUKS potwierdził

nieprawdę lub zataił informacje przed organami związkowymi. Nawet gdyby PZ Kosz.

uznała, że uprawnienia zawodniczek były skutkiem błędnych decyzji organów statutowych związku, to skutek tych błędów nie może obciążać MUKS. W ramach swojej

wewnętrznej kontroli struktury PZ Kosz. i W. Związku Koszykówki powinny rozstrzy-

gnąć, czy i na jakim etapie nastąpiły uchybienia i podjąć działania zmierzające do

uniknięcia ich zaistnienia w przyszłości.

Skargą kasacyjną postanowienie Trybunału Arbitrażowego z dnia 30 lipca

2009 r. zaskarżył w całości pozwany PZ Kosz. Wniesiono o: 1) uchylenie postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Trybunałowi

Arbitrażowemu oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego lub - w

przypadku uznania podstawy skargi kasacyjnej opartej na naruszeniu przepisów postępowania za nieuzasadnioną - 2) o uchylenie wyroku w całości oraz orzeczenie co

do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) § 42 Regulaminu Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu przy Polskim Komitecie Olimpijskim, poprzez

przyjęcie, że nie jest konieczne przeprowadzenie dowodu z przesłuchań kluczowych

dla sprawy świadków, co spowodowało, że podstawę wyrokowania stanowił niepełny

materiał dowodowy; mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy, 2) § 6 lit. a w

związku z § 11 ust. 2 Regulaminu Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu przy

Polskim Komitecie Olimpijskim, poprzez przyjęcie, że tryb wyboru arbitrów był prawidłowy. Wszczynając postępowanie, Prezes Trybunału Arbitrażowego nie umożliwił i

nie wezwał do wskazania przez pozwanego arbitrów, pomimo tego że Regulamin

taką konieczność przewiduje.

Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) § 101 Regulaminu Współzawodnictwa Sportowego PZ Kosz., poprzez błędną wykładnię, która polega na przyjęciu, że mimo iż prawo interpretacji Regulaminu Współzawodnictwa

Sportowego PZ Kosz. przysługuje wyłącznie Zarządowi PZKosz, Trybunał przyjął za

wiążącą wykładnią Regulaminu dokonaną przez członków Zarządu, 2) naruszenie §

77 ust. 5 Regulaminu Współzawodnictwa Sportowego PZ Kosz., poprzez błędną wykładnię, która polega na przyjęciu, że mimo iż umowy patronackie powinny zostać

zaakceptowane i zdeponowane przez właściwy terytorialnie Wojewódzki Związek

Koszykówki, Trybunał uznał, że możliwe jest dorozumiane (milczące) zaakceptowanie przez W. Związek Koszykówki umowy patronackiej.

Wniesiono o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na oczywistą niesłuszność zaskarżonego orzeczenia. Zostało ono wydane z naruszeniem

przepisów prawa, a jego skutkiem jest stworzenie obowiązku, którego ani pozwany,

ani żaden inny podmiot nie jest stanie wykonać. Niesłuszność orzeczenia polega

również na tym, że rywalizacja sportowa oparta na wydanym rozstrzygnięciu będzie

naruszała istotne zasady sportowe, takie jak udział w niej zawodniczek niespełniających kryteriów do wydania licencji uprawniającej do gry. Oczywista niesłuszność

orzeczenia polega również na tym, że odbiera związkowi sportowemu możliwość

przeprowadzenia kontroli prawidłowości wydawania licencji w trybie instancyjnym

przewidzianym przepisami wewnętrznymi.

Podkreślono, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które dotyczą ustalenia, czy licencja okresowa na grę w koszykówkę wydana bez podstawy

prawnej uprawnia do udziału w rozgrywkach i czy w przypadku stwierdzenia jej nieważności ze skutkiem ex tunc, wymagane jest przeprowadzenia procedury unieważnienia, gdy Regulamin nie przewiduje takiej możliwości. Poza tym - zdaniem skarżącego - orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanego okazała się mieć uzasadnione podstawy. W

skardze kasacyjnej podniesiono naruszenie § 42 i § 6 lit. a w związku z § 11 ust. 2

Regulaminu Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu przy Polskim Komitecie

Olimpijskim - dalej Trybunał. Należy stwierdzić, że niedopuszczenie dowodu z przesłuchania osób dysponujących szczegółową wiedzą w zakresie stanu faktycznego

mogło w istotny sposób wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy.

Zasadny jest także zarzut dotyczący sposobu ustalenia składu Zespołu Orzekającego. Zgodnie bowiem z § 11 ust. 2 Regulaminu Trybunału każda ze stron wyznacza jednego arbitra. Jest to więc podstawowa zasada dotycząca ustalenia składu

orzekającego. Jedynie w przypadku niewskazania arbitra w zapisie na sąd polubowny, bądź w terminie wynikającym z zapisu lub zakreślonym przez Sekretarza

Trybunału, arbitra wyznacza Prezes Trybunału. Tak więc nie ulega wątpliwości, że

pominięcie powyższego trybu narusza § 6 lit a w związku z § 11 ust. 2 Regulaminu

Trybunału. Już tylko powyższa okoliczność uzasadniałaby uchylenie zaskarżonego

postanowienia. Możliwość taka wynika z tego, że Regulamin ten zaliczyć trzeba do

źródeł prawa w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298), według którego uprawianie sportu kwalifikowanego odbywa się zgodnie z przepisami ustawy, postanowieniami statutów i regulaminów związków sportowych.

Także Regulamin Współzawodnictwa Sportowego Polskiego Związku Koszykówki (dalej Regulamin) jest wymieniony w wyżej powołanym przepisie ustawy o

sporcie kwalifikowanym. Zgodnie z §101 Regulaminu prawo jego interpretacji

przysługuje Zarządowi PZKosz. Wynika z tego jednoznacznie, że interpretacja ta

powinna być dokonana w formie uchwały Zarządu. W żadnym razie nie można przyjąć, że uprawnienie interpretacji Regulaminu przysługuje poszczególnym członkom

Zarządu. Należy zgodzić się ze skarżącym, że stanowisko przedstawione przez

członków Zarządu nie może mieć charakteru wiążącego i nie może być identyfikowane jako interpretacja dokonana przez Zarząd. Trybunał stwierdza wprawdzie, że

jedynym uprawnionym do legalnej interpretacji Regulaminu jest Zarząd. Jednak podnosi, iż ci, którzy mają tej interpretacji dokonać, różnią się w swojej ocenie od innych

członków Zarządu. Okoliczność ta wobec jasnej treści § 101 Regulaminu pozostaje

bez znaczenia dla rozstrzygnięcia powyższego problemu.

Zgodnie z § 77 ust. 5 Regulaminu umowy patronackie muszą być zaakceptowane i zdeponowane przez właściwy terytorialnie WZKosz. Z uzasadnienia postanowienia Trybunału wynika, że umowy przedmiotowe zostały złożone w dniu 31 grudnia

2008 r. w W. Związku Koszykówki. Skarżący twierdzi natomiast, że zdarzenie takie

nigdy nie miało miejsca. Sąd Najwyższy nie może ingerować w ustalenia faktyczne

dokonane przez Trybunał wobec braku zarzutu naruszenia procedury postępowania

przed Trybunałem. Pozostaje zatem do rozważenia zarzut niezaakceptowania umów

patronackich. Termin „zaakceptowanie” należy rozumieć jako wyraźne wyrażenie

zgody. W drodze analogii do przepisów prawa pracy, stanowiących o wyrażeniu

zgody, nie można więc przyjmować milczącej (dorozumianej) akceptacji WZKosz.

Tymczasem Trybunał nietrafnie uznał, że brak negatywnej reakcji należało odebrać

jako zaakceptowanie obu umów. Jak wcześniej stwierdzono nie mogą mieć decydującego znaczenia opinie wyrażone w kwestii możliwości udzielenia zawodniczkom

zgody na reprezentowanie barw MUKS przez członków Zarządu PZKosz.

Z powyższych względów, na podstawie art. 44 ust. 5 ustawy o sporcie kwalifikowanym w związku z art. 39815 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.