III PO 6/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 6/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

Protokolant Wanda Cabaj

w sprawie z odwołania Z.J.

od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 7 lipca 2006 r, syg. akt DK-IV…/06

w przedmiocie nie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora

po ukończeniu 65 roku życia,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 22 listopada 2006 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie:

Prokurator Generalny decyzją z dnia 7 lipca 2006 r. DK-IV-…/06 nie wyraził

zgody na dalsze zajmowanie przez Z. J. - prokuratora Prokuratury Okręgowej

stanowiska prokuratora po dniu 4 grudnia 2006 r., po ukończeniu 65 roku życia.

Prokurator Generalny ustalił, że Z. J. (zainteresowany) w dniu 4 grudnia

2006 r. ukończy 65 rok życia. Pismem z dnia 25 maja 2006 r. zainteresowany

zwrócił się z wnioskiem o wyrażenie zgody na zajmowanie stanowiska prokuratora

po ukończeniu 65 roku życia przez okres 3 lat, 1 miesiąca i 27 dni, tj. do dnia 31

stycznia 2009 r. Wniosek uzasadnił dobrym stanem zdrowia, dobrymi wynikami w

pracy oraz koniecznością udzielania pomocy finansowej chorej córce; dołączył

zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że jego stan zdrowia pozwala na pracę na

stanowisku prokuratora do dnia 19 maja 2008 r. oraz kserokopie dokumentacji

medycznej córki. Prokurator okręgowy w K. w pismach z dnia 22 czerwca i 23

czerwca 2006 r. negatywnie zaopiniował wniosek zainteresowanego. Opinię

uzasadnił sytuacją kadrową prokuratury okręgowej w K. oraz zbliżającą się zmianą

jej struktury organizacyjnej, co uniemożliwia określenie rodzaju i rozmiaru

przewidywanych zadań służbowych możliwych do powierzenia w przyszłości

prokuratorowi Z. J. Prokurator apelacyjny pismem z dnia 27 czerwca 2006 r.

zaopiniował negatywnie powyższy wniosek zainteresowanego ze względu na

negatywną opinię prokuratora okręgowego oraz brak obiektywnych przesłanek

skutkujących koniecznością pozostania zainteresowanego w czynnej służbie.

W ocenie Prokuratora Generalnego jest ustawową zasadą, że prokurator

przechodzi w stan spoczynku z chwilą ukończenia 65 roku życia, a ewentualne

wyrażenie zgody przez Prokuratora Generalnego na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora po ukończeniu 65 lat ma charakter fakultatywny i jest uzależnione od

całokształtu okoliczności, a więc zarówno przesłanek obiektywnych, jak i

subiektywnych dotyczących konkretnego prokuratora.

Zdaniem Prokuratora Generalnego, w niniejszej sprawie nie zostały

spełnione

przesłanki

subiektywne,

bowiem

jedynymi

przytoczonymi

przez

zainteresowanego okolicznościami mającymi uzasadnić jego dalszą pracę, jest

dobry stan zdrowia i dobre wyniki w pracy oraz konieczność udzielania pomocy

finansowej chorej córce. Argumenty te nie mogą być uznane za wystarczające i

przemawiające za dalszym zatrudnieniem zainteresowanego na stanowisku

prokuratora. Przesłanki obiektywne, odnoszące się do potrzeb kadrowych w

prokuraturze okręgowej w W., również „nie wymagają uwzględnienia jego prośby.”

Przy podejmowaniu decyzji w tej sprawie nie bez znaczenia jest także negatywne

stanowisko wyrażone przez prokuratora apelacyjnego w K. i prokuratora

okręgowego w K.

Zainteresowany w odwołaniu od decyzji Prokuratora Generalnego w

przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska zarzucił

obrazę art. 62a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jednolity:

Dz.U. z 2002 r. Nr 21 poz. 206 ze zm.) w związku art. 69 Prawa o ustroju sądów

powszechnych i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy

Prokuratorowi Generalnemu do ponownego rozpoznania ewentualnie o wyrażenie

zgody na dalsze zajmowanie przez wnioskodawcę stanowiska prokuratora po

ukończeniu 65 roku życia do dnia 31 stycznia 2008 r.

W uzasadnieniu odwołania podkreślił, że opiekuje się córką A. i jej niespełna

czteroletnim synem, a dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora jest niezbędne

dla zapewnienia córce chorej na cukrzyce insulinozależną przez jak najdłuższy

czas pomocy materialnej, aby mogła korzystać ze sprzętu medycznego i leków

utrzymujących ją przy zdrowiu i życiu.

Podnosi również, że w prokuraturze pracuje nieprzerwanie od 1 września

1967 r. Jest prokuratorem sumiennym i wydajnym, na co wskazuje to, że w

pierwszym półroczu 2006 r. załatwił merytorycznie 157 spraw. Zmiana struktury

organizacyjnej prokuratury okręgowej w K. jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym,

a zatem argument ten nie jest merytorycznie uzasadniony. Przez cały okres pracy

w prokuraturze nie był karany służbowo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 69 § 1

Prawa o ustroju sądów powszechnych, prokurator przechodzi w stan spoczynku z

dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że Prokurator Generalny na wniosek

zainteresowanego prokuratora, po zasięgnięciu opinii właściwych prokuratorów

przełożonych, wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska, nie dłużej niż do

ukończenia przez prokuratora 70 roku życia. Odwołanie od decyzji Prokuratora

Generalnego wnosi się za pośrednictwem tego organu do Sądu Najwyższego w

terminie miesiąca od jej doręczenia prokuratorowi. W postępowaniu przed Sądem

Najwyższym stosuje się odpowiednio przepisy o kasacji, tak jak w analogicznych

sprawach dotyczących rozpoznawania odwołań sędziów od decyzji Krajowej Rady

Sądownictwa w przedmiocie niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

sędziego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2002 r., III KRS 2/02,

OSNAPiUS 2002 nr 21, poz. 535).

2. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni

podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca

2003 r., III AO 25/02 (OSNP 2004 nr 13 poz. 236), że wykładnia uregulowań

zawartych w art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 69 § 1 Prawa o

ustroju sądów powszechnych wskazuje, iż jako regułę należy traktować przejście

prokuratora w stan spoczynku z dniem ukończenia przez niego 65 roku życia.

Możliwość

dalszego

prokuratorskiej

jest

pełnienia

uzależniona

stanowiska

od

prokuratora

wyrażenia

zgody

w

czynnej

przez

służbie

Prokuratora

Generalnego, który kieruje się w tym względzie opiniami właściwych prokuratorów

przełożonych, ale uwzględnia także własne rozeznanie obiektywnych potrzeb

służby prokuratorskiej. W judykaturze podkreśla się, że możliwość dalszego

pozostawania na stanowisku prokuratora powinna być traktowana jako wyjątek,

uzasadniony szczególnymi okolicznościami mającymi oparcie w interesie służby lub

leżącymi po stronie prokuratora (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia

2002 r., III AO 16/02, dotychczas niepublikowany). Wyważenie tych okoliczności

zostało pozostawione w gestii Prokuratora Generalnego, do którego należy

ostateczne wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratorskiego.

Stanowisko takie jest uzasadnione tym, że prokurator wnioskujący o uzyskanie

zgody nie ma roszczenia o przedłużenie stosunku czynnej służby prokuratorskiej,

ale w odwołaniu od negatywnej decyzji może podważać legalność lub zasadność

motywów, które doprowadziły do jej podjęcia.

3. Sąd

Najwyższy

rozpoznając

odwołanie

od

decyzji

Prokuratora

Generalnego o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora po ukończeniu 65 roku życia dokonuje pełnej oceny prawidłowości tej

decyzji, a zatem zarówno jej legalności jak i celowości (słuszności). Konieczne jest

to dla zapewnienia prokuratorowi prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1

Konstytucji RP. Sąd Najwyższy dokonuje wszakże tej oceny w granicach

odwołania, a zatem w granicach zarzutów odwołania i ich uzasadnienia( wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2004 r. III PO 60/04, OSNP 2005/8/120).

4. Tymczasem w uzasadnieniu podstaw odwołania zarzuca się jedynie to,

że nietrafne jest stanowisko Prokuratora Generalnego odnośnie do przesłanek

subiektywnych i przesłanek obiektywnych wyrażenia zgody na dalsze pozostawanie

zainteresowanego na stanowisku prokuratora. W ocenie Sądu Najwyższego

konieczność

zapewnienia

córce

i

jej

synowi

pomocy

materialnej

przez

zainteresowanego nie jest subiektywna przesłanką wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie

stanowiska

prokuratora

nawet

wówczas,

gdy

wynika

to

ze

szlachetnych i godnych szacunku pobudek. Nawet najbardziej uzasadniony i

usprawiedliwiony

interes

osób

trzecich,

zwłaszcza

członków

rodziny

zainteresowanego, nie może bowiem przemawiać za jego dalszym pozostawaniem

na stanowisku prokuratora po ukończeniu 65 roku życia. Za wyrażeniem zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora mogą bowiem przemawiać wyłącznie

okoliczności leżące po stronie prokuratora i związane bezpośrednio z zajmowanym

stanowiskiem, w tym takie, które dotyczą między innymi jego kwalifikacji,

wykształcenia,

sumienności,

sprawności,

nieskazitelności

charakteru,

stanu

zdrowia. Nie jest jednak wystarczające zwykłe wystąpienie tych okoliczności,

bowiem konieczne jest, aby były to okoliczności szczególne uzasadniające

odstępstwo od ustawowej zasady przejścia prokuratora w stan spoczynku z dniem

ukończenia przez niego 65 roku życia. Żadna z tego rodzaju okoliczności nie miała

miejsca w niniejszej sprawie.

5. Ocena, czy zostały spełnione przesłanki „obiektywne” mające oparcie w

interesie służby należy do Prokuratora Generalnego, który również w tym zakresie

bierze pod rozwagę z urzędu opinię właściwego prokuratora. Opinie zasięgnięte od

prokuratora apelacyjnego w K. i prokuratora okręgowego w K. jednoznacznie

wskazują na brak „brak obiektywnych przesłanek skutkujących koniecznością

pozostania zainteresowanego w służbie czynnej.” Opinie te wprawdzie nie wiążą

Prokuratora Generalnego, jednakże ich znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek

obiektywnych jest doniosłe, bowiem są przedstawiane przez osoby kierujące

jednostką organizacyjna prokuratury, w której zainteresowany był zatrudniony na

stanowisku prokuratora, a zatem osoby, które mają najlepsze rozeznanie w sytuacji

kadrowej kierowanych przez siebie jednostek organizacyjnych prokuratury i

potrzebach w tym zakresie (awanse, delegacje, przeniesienia). W ocenie Sądu

Najwyższego wskazane przez zainteresowanego w odwołaniu okoliczności, takie

jak nieprzerwana praca w organach prokuratury przez 39 lat, niekaralność

dyscyplinarna (służbowa) oraz załatwienie w okresie pierwszego półrocza 2006

roku 157 spraw, nie są okolicznościami, które jako leżące w interesie służby,

miałyby przemawiają za wyrażeniem zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora po ukończeniu 65 roku życia. Przeciwnie, w aktualnych warunkach

organizacyjnych prokuratury i w odniesieniu do osoby z takim stażem pracy jak

zainteresowany są to normalne okoliczności, które nie mogą usprawiedliwiać

żądania zainteresowanego. Przyszłe zmiany organizacyjne w prokuraturze

okręgowej w K., mimo że przyszłe i niepewne, mogą stanowić poważny argument

za odmową wyrażenia zgody na dalsze pozostawanie zainteresowanego na

stanowisku prokuratora po ukończeniu 65 roku życia. Trudno bowiem nie uznać, że

kształtowanie starannej i przemyślanej polityki kadrowej w podległych jednostkach

prokuratury leży w interesie służby prokuratorskiej, a zatem odmowa wyrażenia

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska stanowi element takiej polityki kadrowej i

prerogatywę właściwych jednostek prokuratury oraz Prokuratora Generalnego.

Polityka

ta

jednak

musi

mieścić

się

w

granicach

porządku

prawnego

Rzeczypospolitej Polskiej. Granice te w niniejszej sprawie nie zostały naruszone.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.