III PO 53/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 53/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania J.G.

od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 1 marca 2004 r., znak L. Prez.Ia/S-1102/11/04

w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...],

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 16 marca 2006 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia 1 marca 2004

r., wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271

ze zm.), przeniósł sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego J.G. na

stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w [...].

W uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem

reformy sądownictwa administracyjnego było zapewnienie sprawnego wykonywania

działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych,

utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie

utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i

obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe

w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich

wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy, który

upoważniał Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA.

W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na podstawie

dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA

Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby

stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby

wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228) ustalił liczbę stanowisk sędziowskich na 50.

W konsekwencji – potrzebne stało się przeniesienie znacznej liczby powołanych

wcześniej sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych.

Właśnie w stosunku do sędziów NSA, zajmujących dotychczas stanowiska

sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych

NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA przyjęły regułę, że będą

oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych

utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków zamiejscowych

NSA, w których dotychczas pełnili służbę. Decyzja o przeniesieniu sędziego NSA

J.G.

została

podjęta

w

celu

zapewnienia

sprawnego

funkcjonowania

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

W odwołaniu od tej decyzji sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego J.G.

zarzucił naruszenie:

1) art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające

ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o

postępowaniu

przed

sądami

administracyjnymi

przez

rozstrzygnięcie

o

przeniesieniu go jako sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko

sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] bez wymaganej tym

przepisem opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego;

2) naruszenie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną wykładnię

tego przepisu i niewłaściwe jego zastosowanie, oparte na przesłankach

pozaprawnych;

3) naruszenie art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu sędziego na inne

stanowisko w niedopuszczalnym trybie, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu

ustawy.

Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że art. 94 § 1 ustawy z dnia 30

sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające, przewiduje obowiązek współdziałania

Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z Kolegium Naczelnego Sądu

Administracyjnego przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie ewentualnego

przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego. Z istoty indywidualnego charakteru takiego rozstrzygnięcia i

takiego współdziałania wynika, że zarówno decyzja Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego, jak i opinia Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego nie

mogą mieć postaci normatywnej ani nawet generalnej.

W ocenie odwołującego się, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie

dopełnił obowiązku współdziałania z Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego

i nie zasięgnął jego opinii. Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia

zaskarżonej decyzji, w której wskazana została jedynie uchwała tegoż Kolegium,

ustanawiająca „regułę" dotyczącą sędziów zajmujących dotychczas stanowiska w

ośrodkach zamiejscowych NSA. Uchwała ta nie tylko pod względem materialnym

koliduje z istotą opinii przewidzianej art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –

Przepisy wprowadzające, ale także nie czyni zadość wymogom współdziałania z

punktu widzenia procesowego. Zainteresowani sędziowie nie zostali o tej uchwale

powiadomieni

przed

podjęciem

decyzji

przez

Prezesa

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego. Odwołujący się podniósł, że wykładnia art. 94 § 1 ustawy z

dnia 30 sierpnia 2002 r. powinna być zgodna z Konstytucją. Konstytucja

Rzeczypospolitej Polskiej statuuje zasadę niezawisłości (art. 178 ust. 1) i ściśle z

nią związaną zasadę nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1). Art. 94 § 1 ustawy

Przepisy wprowadzające musi być zatem traktowany jako przepis o charakterze

wyjątkowym, co ma kluczowe znaczenie dla jego wykładni i zakresu zastosowania.

Po pierwsze - ustanowiona w nim kompetencja Prezesa NSA może być

wykorzystana tylko wtedy, gdy jest to niezbędne z punktu widzenia dobra wymiaru

sprawiedliwości i gdy zamierzonego celu nie można osiągnąć za pomocą innych

środków, po drugie - przesłanki jego stosowania nie mogą być ustalone

dyskrecjonalnie i nie mogą mieć charakteru pozaprawnego, po trzecie rozstrzygnięcie podjęte na jego podstawie w odniesieniu do określonego sędziego

powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie. W ocenie odwołującego się

zaskarżona decyzja została wydana w oderwaniu od wspomnianych zasad

konstytucyjnych.

Ponadto,

przeniesienie

sędziego

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego

nie jest jedynym rozwiązaniem służącym realizacji celu w postaci „zapewniania

sprawnego wykonywania działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów

administracyjnych”. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające

przewiduje

także

Administracyjnego

możliwość

do

delegowania

pełnienia

sędziego

obowiązków

w

Naczelnego

Sądu

wojewódzkim

sądzie

administracyjnym (art. 95 § 1). W tej sytuacji, wobec istnienia alternatywy, co do

zasady powinno być stosowane rozwiązanie korzystniejsze dla sędziego, a

mianowicie delegowanie. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wskazał

przyczyn, dla których od rozwiązania tego odstąpił, zastępując je przeniesieniem,

powodującym dalej idącą, niekorzystną zmianę w statusie prawnym sędziego.

Jedyną wskazaną przez Prezesa NSA przesłanką faktyczną, która została wzięta

pod uwagę, było zajmowanie przez sędziego do tej pory stanowiska w zniesionym

obecnie ośrodku zamiejscowym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na skutek

indywidualnych

rozstrzygnięć

doszło

w

konsekwencji

do

zróżnicowania

identycznego dotychczas statusu sędziów NSA w oparciu o kryterium pozaprawne i

do wyodrębnienia aż trzech kategorii sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego:

1) sędziów zajmujących stanowisko sędziego NSA, 2) sędziów delegowanych i 3)

sędziów przeniesionych do wojewódzkich sądów administracyjnych, którym

pozostawiono jedynie tytuł i „prawo do wynagrodzenia”. W ocenie odwołującego

się, waloru normatywnego nie ma wspomniana „reguła” przyjęta przez Kolegium

NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA, gdyż organy te nie zostały

ustawowo upoważnione do stanowienia prawa w tym zakresie. Uchwała

ustanawiająca „regułę” w tej mierze jest w ogóle niedopuszczalna, a już na

pewno nie może stanowić podstawy do orzekania w indywidualnej sprawie

sędziego. Nie może ona stanowić elementu podstawy prawnej podjętej decyzji,

choć w uzasadnieniu decyzji użyto zwrotu: „kierując się tą regułą podjąłem

decyzję o przeniesieniu ...”, traktując ją właśnie jako podstawę prawną. „Reguła”

ta - wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w

sposób

oczywisty

koliduje

z

intencją

i

założeniami

ustawodawcy,

znajdującymi wyraz w art. 93 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę. Z przepisu tego wynika zasada, że osoby powołane na

stanowiska sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie

dotychczasowych

przepisów

pozostają

sędziami

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego. Przyjmowanie „reguły” przeciwstawnej do tej zasady i

wprowadzanie jej w życie za pomocą indywidualnych rozstrzygnięć Prezesa

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego

jest

praktyką,

której

nie

sposób

zaakceptować. Wykorzystanie w tym celu, mającej w założeniu charakter

wyjątkowy, kompetencji przewidzianej w art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002

r. - Przepisy wprowadzające jest sprzeczne z jej istotą i stanowi jej nadużycie.

Zdaniem odwołującego się, uzasadnienie zaskarżonej decyzji również pod

względem formalnym trudno uznać za wystarczające. W gruncie rzeczy ma ono

charakter pozorny, bowiem zawiera niemal wyłącznie twierdzenia ogólne i

właściwie nie odnosi się do przedmiotowej sprawy jako sprawy indywidualnej

skarżącego. Naruszono zatem wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Odwołujący się zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o

prawie wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego, które zostało oparte m. in. na

podstawie art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Przepis ten nawiązuje do

zawartych w art. 75 § 2 pkt 1 i pkt 2 tej samej ustawy przypadków, w których

możliwe jest przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody.

Chodzi tu w szczególności o „zniesienie stanowiska wywołane zmianą w organizacji

sądownictwa lub zniesienie danego sądu lub wydziału zamiejscowego albo

przeniesienie siedziby sądu". Skarżący podniósł, że z powołania się na ten przepis

(niezależnie od tego, że nastąpiło ono dopiero w pouczeniu o środku

odwoławczym, a w podstawie prawnej decyzji nie ma o nim mowy) wynika, że

Prezes NSA uznał art. 75 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych

za jedną z podstaw swojej decyzji. Stanowisko takie jest, zdaniem odwołującego

się, błędne, bowiem z dniem 1 stycznia 2004 r. nie powstały zdarzenia, o których

mowa w tym przepisie. Nie można, według skarżącego, mówić o „zniesieniu

stanowiska wywołanym zmianami w organizacji sądownictwa”, gdyż w dalszym

ciągu istnieje stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie

zniesiono również wydziałów NSA, ale jego ośrodki zamiejscowe. Z tego powodu

art. 75 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie może być przesłanką zwolnienia

od obowiązku uzyskania zgody sędziego na jego przeniesienie z NSA do

wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tryb przeniesienia sędziego, ustanowiony

w art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające i

zastosowany przy wydaniu zaskarżonej decyzji budzi też wątpliwości co do jego

zgodności z Konstytucją. Art. 180 ust. 2 Konstytucji statuuje zasadę, w myśl której

przeniesienie sędziego na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie

na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie. Według

odwołującego się, nie można przyjąć, aby art. 180 ust. 5 Konstytucji, odnoszący się

do zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych i dotyczący w

istocie tylko kwestii pozostawienia uposażenia, mógł być interpretowany w

oderwaniu od wspomnianej zasady; nie wydaje się, aby w razie zmiany ustroju

sądów lub zmiany granic okręgów sądowych ustawodawca był zwolniony z

obowiązku

precyzyjnego

określenia

przesłanek

przeniesienia

sędziego

i

dysponował swobodą w wyborze organu mającego podejmować indywidualne

rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zasada nieusuwalności sędziów wyklucza

powierzenie samodzielnym decyzjom władzy wykonawczej jakichkolwiek

rozstrzygnięć dotyczących sytuacji prawnej sędziów (por. uzasadnienie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 1998r., K 3/98, OTK z 1998 r. nr 4).

Odwołujący się podniósł, że przyznanie daleko idącej kompetencji w tym zakresie

organowi

monokratycznemu,

pozostającemu

wprawdzie

w

systemie

organizacyjnym władzy sądowniczej, ale pełniącemu funkcję o charakterze

administracyjnym, również budzi zastrzeżenia co do zgodności z art. 178 i 180

Konstytucji. W ocenie odwołującego się, nie tylko mało precyzyjne sformułowanie

art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające, ale przede

wszystkim praktyka jego stosowania pokazuje, że zyskał on treść i skutki

naruszające zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz zasadę równego traktowania.

Stanowi to, zdaniem odwołującego się, podstawę do uznania przedmiotowego

przepisu za niekonstytucyjny (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 24 czerwca 1998 r., K 3/98, OTK z 1998 r. nr 4).

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania.

Zdaniem Prezesa NSA, zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły

przeniesienie niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.

Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale

były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a

przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia

sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie

Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienie się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach naruszenia art. 94

§ 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów

administracyjnych

i

ustawę

-

Prawo

o

postępowaniu

przed

sądami

administracyjnymi oraz art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji

Rzeczypospolitej

przez

rozstrzygnięcie

o

przeniesieniu

sędziego

w

niedopuszczalnym trybie, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu ustawy. W

uzasadnieniu odwołania zakwestionowano także spełnienie przez zaskarżoną

decyzję przesłanek z art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 94 § 1 ustawy Przepisy

wprowadzające.

„Decyzje”

o

przeniesieniu

sędziego

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego

nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu przepisów k.p.a., lecz

czynnościami z zakresu stosunku służbowego sędziego. Do podjęcia przez

Prezesa NSA czynności przeniesienia sędziego NSA do wojewódzkiego sądu

administracyjnego nie było konieczne uzyskanie zgody na przeniesienie. Przepis

art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające nie wymaga ani uzyskania zgody

sędziego na takie przeniesienie, ani nawet zapytania go o taką zgodę. Ze

stanowiska Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w odpowiedzi

na odwołanie i niepodważanego przez odwołującego się, wynika, że zasadnicze

kryteria dotyczące przenoszenia sędziów zostały wypracowane przez Kolegium

Naczelnego Sądu Administracyjnego i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne

Sędziów tego Sądu w dniu 9 lutego 2004 r. W konsekwencji, w trakcie obrad w

dniu 23 lutego 2004 r. Kolegium zaopiniowało przeniesienie poszczególnych

sędziów. Opiniowanie było przy tym indywidualne. Polegało na odczytywaniu przez

przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich przenoszonych sędziów,

zadaniu pytania, czy w stosunku do propozycji przeniesienia wymienionego

sędziego są jakieś uwagi lub inne sugestie, a następnie przystąpieniu do aktu

głosowania. Ten sposób postępowania umożliwiał zgłoszenie odrębnego wniosku o

przeniesienie co do każdego sędziego, przedstawienie odmiennej propozycji oraz

odniesienie się przez członków Kolegium NSA do każdego indywidualnego

przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium został ogłoszony w trakcie

poprzedzającego go Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg posiedzenia był

powszechnie znany, gdyż w skład Kolegium wchodzili członkowie reprezentujący

wszystkie ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego i wszystkie

wydziały orzecznicze tego Sądu w Warszawie. Taki skład Kolegium został ustalony

celem zapewnienia wszystkim jednostkom organizacyjnym Sądu przedstawiciela w

tym organie w związku z reformą sądownictwa administracyjnego. Uniknięto

indywidualnych ocen w zakresie wypełniania przez poszczególnych sędziów

obowiązków sędziowskich, a zwłaszcza ocen działalności orzeczniczej sędziów, co

naruszałoby zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz podważało przyczynę

przeniesienia, którą była zmiana ustroju sądów. Kryteria przeniesienia były

obiektywne i zgodnie zaakceptowane przez ogół sędziów.

Zdaniem Sądu Najwyższego, zastosowany tryb procedury związanej z

przeniesieniem sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko

sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego spełniał ustawowe wymagania

zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, koniecznej dla

skutecznego przeniesienia sędziego na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze

Przepisów wprowadzających, gdyż faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację

formułowania tego typu opinii w stosunku do poszczególnych sędziów. Tryb ten

został wprowadzony po uprzedniej konsultacji oraz akceptacji przez całe

środowisko sędziowskie Naczelnego Sądu Administracyjnego (jego Kolegium i

Zgromadzenie Ogólne), zapewniał obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie

tej procedury w stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów, a w konsekwencji

zapewniał skuteczne wywiązanie się upoważnionych organów Naczelnego Sądu

Administracyjnego (nie tylko Prezesa tego Sądu, lecz także organów kolegialnych)

z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego etapu reformy

ustrojowej sądownictwa administracyjnego. Tryb ten nie naruszał również żadnych

obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych (por. wyrok Sądu

Najwyższego z 12 stycznia 2006 r., III PO 1/04 – dotychczas niepublikowany).

Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego

przeniesienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, zważywszy że

regulacja ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków przenoszenia

sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, w

szczególności uzyskania lub zapytania o zgodę przenoszonego sędziego. Zgoda

taka jest wymagana wyłącznie w razie przeniesienia do wojewódzkiego sądu

administracyjnego w miejscowości innej niż ta, w której sędzia dotychczas pełnił

służbę (zdanie drugie art. 94 § 1 ustawy), bądź w razie ponownego przeniesienia

do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu

(art. 94 § 2 ustawy).

Sąd Najwyższy nie podzielił również zarzutu naruszenia wskazanych w

odwołaniu przepisów Konstytucji RP. Badanie zgodności przepisów ustaw z

Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04, uznał, że art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające

ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178

ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przesądza to rozstrzygnięcie

przedstawionego

w

odwołaniu

problemu

konstytucyjności

zastosowanych

przepisów ustawowych zgodnie ze stanowiskiem Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego, który twierdził, że kompetencja do skutecznego przeniesienia

sędziego

tego

administracyjnego

Sądu

do

na

stanowisko

wojewódzkiego

sędziego

sądu

wojewódzkiego

administracyjnego,

w

sądu

którym

dotychczas pełnił służbę, jest zgodna z Konstytucją.

Konsekwencją uznania art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przepisy

reformujące sądownictwo administracyjne za zgodny z art. 180 Konstytucji jest

nietrafność zarzutu odwołującego się, że zakwestionowane uregulowanie narusza

wskazane w odwołaniu przepisy Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w konstytucyjnej

formule zawartej w art. 180 ust. 1 pozostającej w związku z art. 179 Konstytucji

„chodzi ogólnie o funkcję (stanowisko) sędziego, ponieważ z ustrojowego punktu

widzenia zwolnienie sędziego ze służby stanowi najpoważniejsze „zagrożenie” dla

jego niezawisłości. O wiele mniejsze niebezpieczeństwo niesie natomiast z sobą

przeniesienie na inne stanowisko. W kolejnych ustępach art. 180 Konstytucji

sprecyzowano zakres dopuszczalnych odstępstw od zasady podstawowej, przy

czym regulacja zawarta w ust. 2 i 5 dotyczy również przeniesienia sędziego na inne

stanowisko służbowe, to jest do innego sądu (również w innej siedzibie) lub na inne

stanowisko w tym samym sądzie. Gwarancji nieusuwalności, która nie ma

charakteru absolutnego, nie można zatem odnosić w równej mierze do zwolnienia

ze służby i do przeniesienia na inne stanowisko służbowe”. Skoro zatem art. 94 § 1

ustawy jest zgodny z art. 180 Konstytucji, należy uznać, że nie zachodzi jego

niezgodność z art. 179 ustawy zasadniczej, a gdy nadto jest zgodny z art. 178 ust.

1 Konstytucji, jego zastosowanie nie może skutkować naruszeniem art. 45 ust. 1

Konstytucji.

Nieuzasadniony jest zawarty w uzasadnieniu odwołania zarzut niezgodności

art.

§

ustawy

wprowadzającej

przepisy

reformujące

sądownictwo

administracyjne z Konstytucją poprzez brak ustawowych i poddających się kontroli

kryteriów decydujących o przeniesieniu części sędziów Naczelnego Sądu

Administracyjnego na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04,

Konstytucyjny

stwierdził,

że

powierzenie

przeniesienia

Trybunał

sędziów Prezesowi

Naczelnego Sądu Administracyjnego bez wskazania konkretnych ustawowych

kryteriów, jakimi powinien się kierować przy dokonywaniu wyboru sędziów

„delegowanych” oraz sędziów „przeniesionych”, było konstytucyjnie dopuszczalne

również z tego względu, że zagwarantowano prawo odwołania do Sądu

Najwyższego, zapewniające zainteresowanemu możliwość wykazania, że działania

Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w jego przypadku miały charakter

dyskryminujący albo oparte były na nieuzasadnionych lub nieprawdziwych

podstawach faktycznych. Na takie okoliczności w odniesieniu do swojej osoby

odwołujący się nie powołuje. Również brak udziału Krajowej Rady Sądownictwa w

procedurze

przeniesienia

części

sędziów

NSA

do

wojewódzkich

sądów

administracyjnych nie oznacza przyjęcia kryteriów przeniesienia niepoddających

się kontroli sądowej. Możliwość wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego

stanowi gwarancję dostępu osoby zainteresowanej do sądowej kontroli trybu i

kryteriów przeniesienia (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Pracy,

Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego z 12

października 2004 r., III PZP 2/04, OSNP z 2005 r. nr 9, poz. 121).

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 94 § 1 ustawy poprzez

zastosowanie

przez

Prezesa

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego

„trybu

przeniesienia”, chociaż możliwe było zastosowanie mniej dotkliwego dla sędziego

„trybu delegowania”. Decyzja o wyborze trybu „przeniesienia” zamiast trybu

„delegowania”

należała do kompetencji Prezesa NSA. W sprawie nie zostało

wykazane, aby dokonując wyboru trybu „przeniesienia” Prezes NSA naruszył

jakiekolwiek przepisy prawa, w tym zwłaszcza przepisy Konstytucji. Podobne

stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P

20/04. W myśl art. 93 ustawy, osoby powołane na stanowiska sędziów Naczelnego

Sądu Administracyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają

sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis ten należy rozumieć jako

regułę, zgodnie z którą po dniu wejścia w życie ustawy osoby w nim wymienione

pozostają na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na

warunkach przewidzianych w art. 95 § 1 ustawy Prezes Naczelnego Sądu

Administracyjnego może delegować sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego

(a więc tego, o którym mowa w art. 93 ustawy) do pełnienia obowiązków w

wojewódzkim sądzie administracyjnym. Zgodna

z

Konstytucją

ustawowa

kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do skutecznego

przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko

sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której

dotychczas pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu

przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie

pierwsze ustawy), wymagała jedynie zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego

Sądu Administracyjnego. Zastosowany tryb procedury przeniesienia spełniał

ustawowe

wymagania

Administracyjnego

zasięgnięcia

koniecznej

dla

opinii

Kolegium

skutecznego

Naczelnego

przeniesienia

Sądu

sędziego

na

podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, gdyż faktycznie i realnie umożliwiał

indywidualizację formułowania tego typu opinii w stosunku do poszczególnych

sędziów.

Bezprzedmiotowe jest wywodzenie jakichkolwiek argumentów z treści art.

107 § 3 k.p.a. Decyzje Prezesa NSA o przeniesieniu nie są bowiem decyzjami

administracyjnymi, do których mają zastosowania przepisy k.p.a. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r., III PO

1/04, niepublikowany).

W

konsekwencji niezasadny okazał się zawarty w uzasadnieniu odwołania zarzut

naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji

indywidualnych motywów, jakimi kierował się organ decyzyjny przy podejmowaniu

konkretnego rozstrzygnięcia, a powołanie się jedynie na pozaustawową regułę.

Reguła ta została bowiem wypracowana przez Kolegium i zaakceptowana przez

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto

trafne jest zaprezentowane w odpowiedzi na odwołanie przez Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego stanowisko, że rozstrzygnięcia w kwestii przeniesienia lub

delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego

sądu administracyjnego – jako rozstrzygnięcia indywidualne podejmowane w

ramach istniejącego już i trwającego nadal stosunku służbowego – nie są

decyzjami administracyjnymi, a to oznacza, że nie stosuje się do nich przepisów

Kodeksu postępowania administracyjnego.

W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy uznał legalność zaskarżonej

decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu odwołującego się na podstawie art. 94 § 1

zdanie pierwsze Przepisów wprowadzających, która nie naruszała nabytych przez

niego uprawnień do tytułu i wynagrodzenia przysługującego sędziemu NSA.

Zarzut pozbawienia przeniesionych sędziów prawa do nabytych wcześniej

uprawnień, w szczególności uprawnienia do przejścia w stan spoczynku po

ukończeniu 60 roku życia i przepracowaniu na dotychczasowym stanowisku nie

mniej niż 9 lat, nie poddaje się weryfikacji w postępowaniu z odwołania od decyzji

Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeniesieniu w trybie art. 94

ustawy. Wyklucza to możliwość badania przez Sąd Najwyższy innych niż ustawowo

określone następstw prawnych decyzji o przeniesieniu (art. 49 ustawy w związku z

art. 8 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym i art. 75 § 4 Prawa o ustroju sądów

powszechnych).

Z powyższych względów odwołanie – jako nieuzasadnione –

podlegało oddaleniu na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o

ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art.

8 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz.

2052 ze zm.) oraz w związku z art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).