III PO 52/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 52/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania T. P.

z dnia 1 marca 2004 r., znak L. Prez. Ia/S-1102/13/04

w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 16 marca 2006 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2004 r.

na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271

ze zm.) przeniósł z dniem 15 marca 2004 r. sędziego Naczelnego Sądu

Administracyjnego

T.

P. na

stanowisko

sędziego

wojewódzkiego

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

sądu

[…]. W

uzasadnieniu decyzji Prezes NSA wskazał na podstawowe cele reformy

sądownictwa

administracyjnego

zapewnienia

sprawnego

i

wynikającą

wykonywania

z

działalności

tej

reformy

konieczność

orzeczniczej

przez

wojewódzkich sądów administracyjnych, utworzonych rozporządzeniem Prezydenta

RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów

administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72,

poz. 652). Art. 94 § 1 ustawy, który upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia

sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, po

zasięgnięciu opinii Kolegium NSA, zapewniał realizację postawionych celów.

W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na

podstawie dotychczasowych przepisów, natomiast na wniosek Zgromadzenia

Ogólnego Sędziów NSA Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w

sprawie

ustalenia

liczby

stanowisk

sędziowskich

w

Naczelnym

Sądzie

Administracyjnym oraz liczby wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228) ustalił liczbę

stanowisk sędziowskich dla NSA w nowej strukturze sądów administracyjnych – na

50. Wymagało to przeniesienia znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów NSA

do wojewódzkich sądów administracyjnych.

W odniesieniu do przenoszonych sędziów NSA, zajmujących dotychczas

stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r. ośrodkach

zamiejscowych NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA przyjęły

regułę, że będą oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach

administracyjnych utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków

zamiejscowych NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili służbę. Decyzja o

przeniesieniu sędziego NSA T. P. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego

funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. P. wniosła o jej uchylenie, zarzucając

jej niezgodność z art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o

ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi oraz naruszenie art. 2, art. 32 i art. 180 Konstytucji.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że decyzja Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie przeniesienia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego mogła zostać podjęta

wyłącznie po zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Według

niej,

zwrot

„po

zasięgnięciu

opinii”

oznacza

podjęcie

„zindywidualizowanego, odnoszącego się do konkretnej osoby aktu opiniowania, ze

wskazaniem określonych kryteriów”. Z decyzji Prezesa NSA nie wynika, aby opinia

taka była zasięgnięta. Powołano się w niej jedynie na „przyjęcie reguły”, zgodnie z

którą sędziowie zajmujący stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1

stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych NSA będą wykonywać obowiązki

sędziowskie w tych wojewódzkich sądach, w których miały siedziby zniesione

ośrodki zamiejscowe NSA.

Skarżąca wskazała, że akt powołania jej na stanowisko sędziego nie został

uchylony.

Przeniesienie

na

stanowisko

sędziego

wojewódzkiego

sądu

administracyjnego nastąpiło niezgodnie z aktem powołania. W jej ocenie, decyzja

Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego narusza art. 180 Konstytucji.

Przeniesienie na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a

nie przeniesienie do orzekania w tym sądzie, powoduje uchylenie aktu powołania

na stanowisko sędziego NSA, co jest w konsekwencji sprzeczne z zasadą

nieusuwalności sędziów. Brak kryteriów odnośnie do podejmowania decyzji w

przedmiocie delegowania lub przenoszenia sędziów pozwala na dowolność i w

sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności z zasadą państwa prawnego (art. 2

Konstytucji), zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji) oraz zasadą

nieusuwalności sędziów (art. 180 Konstytucji). Zastosowanie wobec niektórych

sędziów art. 94 ustawy, a w stosunku do innych jej art. 95, różnicuje status

sędziów. W konkluzji skarżąca wniosła o rozważenie przez Sąd Najwyższy

możliwości przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w

kwestii zgodności art. 94 § 1 ustawy z Konstytucją.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania.

Zdaniem Prezesa NSA zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły

przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.

Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale

były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a

przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia

sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie

Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rozpatrywana sprawa jest podobna w jej istotnych aspektach przedmiotu i

problemów prawnych, wynikających ze stanowisk odwołujących się sędziów NSA z

jednej strony i Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z drugiej, do spraw,

które zostały już rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Najwyższego, w każdym wypadku

oddalającymi odwołanie (np. wyroki z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach III PO

1 /04 i III PO 3/04).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę

z odwołania

sędziego T. P. – z przyczyn zasadniczo podobnych do tych, które zostały

wyczerpująco przedstawione w

uzasadnieniach wyroków wyżej wymienionych,

uznał, że odwołanie nie ma usprawiedliwionych

podstaw. Wobec szczegółowego

już przedstawienia występujących w sprawach tego rodzaju problemów prawnych i

związanej z tym argumentacji przemawiającej na korzyść stanowiska

Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego można w niniejszej sprawie poprzestać na

wskazaniu kwestii zasadniczych.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04, orzekł

że art. 94 § 1 ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180

Konstytucji. Przesądza to rozstrzygnięcie postawionego w odwołaniu problemu

zgodnie ze stanowiskiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jego

kompetencja do skutecznego przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko

sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego

do wojewódzkiego sądu

administracyjnego, w którym dotychczas pełnił służbę, jest zgodna z Konstytucją.

Odnośnie zarzutu, że Prezes NSA nie zasięgnął opinii Kolegium tego Sądu,

przede wszystkim należy zauważyć, że przeniesienie sędziego NSA do

wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 ustawy nie jest

decyzją

administracyjną

w

rozumieniu

przepisów

Kodeksu

postępowania

administracyjnego, wobec czego przy jej podejmowaniu nie ma zastosowania art.

k.p.a.

Poza

Administracyjnego

tym,

reguły

przenoszenia

do

wojewódzkich

sędziów

sądów

Naczelnego

administracyjnych

Sądu

zostały

wypracowane podczas posiedzeń Kolegium oraz spotkań odbywanych

z

zainteresowanymi sędziami. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez

Kolegium, a także przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu

Administracyjnego w dniu 9 lutego 2004 r. Zasady przenoszenia sędziów NSA do

wojewódzkich sądów administracyjnych znane były wszystkim sędziom NSA. Na

posiedzeniu Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 lutego 2004

r. organ ten – w obecności przedstawicieli wszystkich Ośrodków Zamiejscowych –

zaopiniował przeniesienie poszczególnych sędziów. Przyjęty tryb procedowania –

konsultowany, uzgadniany, a także zaakceptowany przez całe środowisko

sędziowskie sędziów NSA - zapewnił niezbędne standardy także w aspekcie

pożądanej

indywidualizacji formułowania opinii.

Należy zatem przyjąć, że

przewidziany w art. 94 § 1 ustawy wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego

Sądu Administracyjnego został dochowany.

Uprawnione organy Naczelnego Sądu Administracyjnego – Kolegium tego

Sądu i Zgromadzenie Ogólne jego sędziów – za zasadnicze kryterium przeniesienia

sędziego

do wojewódzkiego sądu administracyjnego przyjęły zachowanie

dotychczasowego miejsca orzekania. Nie było to kryterium niesprawiedliwe.

Zagwarantowało ono sędziom – przy pozostawieniu im prawa do wynagrodzenia i

tytułu przysługującego sędziemu NSA

- stabilizację sytuacji także w zakresie

zgodności miejsc pracy i zamieszkania. Z drugiej strony, co nie mniej istotne,

zapewniało racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie prawnym ciągłość

orzekania

w

nowym

systemie

sądownictwa

administracyjnego. Nie

bez

istotnego znaczenia jest też argument zaprezentowany przez Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego, że

indywidualna ocena wypełniania obowiązków

służbowych, „a w tym zwłaszcza działalności

orzeczniczej sędziego”, byłaby

połączona ze znacznymi trudnościami, ażeby nie naruszyć w tych ocenach

niezawisłości sędziowskiej, skoro szło tylko o przeniesienie sędziego z powodu

zmiany ustroju sądów.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.