III PO 5/94 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 7 lipca 1994 r.

III PO 5/94

Niedopuszczalny jest spór kompetencyjny w rozumieniu art. 190-195

k.p.a. pomiędzy Naczelnym Sšdem Administracyjnym a organizacjš społecznš

nie powołanš z mocy prawa do załatwiania spraw indywidualnych,

rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Przewodniczšcy Sędzia SN: Walery Masewicz, Sędziowie SN: Antoni

Filcek

(sprawozdawca), Jerzy Kwaœniewski, przedstawiciel Ministra

Sprawiedliwoœci:

Genowefa Glińska, przedstawiciel Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej:

Aleksander

Tulczyński,

Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym, z udziałem

prokuratora

Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 1994 r. na

posiedzeniu

jawnym sprawy z wniosku Michała J. o rozstrzygnięcie sporu

kompetencyjnego

między Polskim Towarzystwem Psychiatrycznym a Naczelnym Sšdem

Administracyjnym o właœciwoœć organu uprawnionego do uchylenia "decyzji"

Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w przedmiocie oceny

psychiatrycznej wnioskodawcy,

p o s t a n a w i ł:

wniosek odrzucić.

U z a s a d n i e n i e

Michał J. pismem z dnia 30 listopada 1993 r. skierowanym do

Prezesa

Zarzšdu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wniósł o

przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie bezprawnego

wydania przez Komisję Ekspertów powołanš w ramach Ł. Oddziału Polskiego

Towarzystwa Psychiatrycznego opinii o stanie zdrowia psychicznego

wnioskodawcy

bez jego zbadania, w której dopatrzył się on cech "decyzji". Opinia ta jak podał

wnioskodawca - była wykorzystywana przeciwko niemu w postępowaniu

sšdowym.

W odpowiedzi na powyższe pismo Prezes Zarzšdu Głównego Polskiego

Towarzystwa Psychiatrycznego pismem z dnia 8 grudnia 1993 r. zawiadomił

Michała

J., że Polskie Towarzystwo Psychiatryczne nie może podejmować w sprawie

działań

w trybie postępowania administracyjnego, jakich się on domaga. Zgodnie ze

statutem Towarzystwa może ono wydawać orzeczenia w sprawach dotyczšcych

psychiatrii i ochrony zdrowia psychicznego. Jest również zgodne z

wymienionym

statutem powoływanie przez zarzšd główny, zarzšdy oddziałów i sekcji

naukowych

Towarzystwa komisji dla wydania opinii w okreœlonych sprawach. Jeżeli zaœ

kwestionowanš opinię sporzšdzonš przez komisję powołanš przez Zarzšd

Oddziału

Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wydano dla postępowania

sšdowego,

to może być ona w tym postępowaniu podważana.

Po otrzymaniu wskazanego pisma Prezesa Zarzšdu Głównego

Polskiego

Towarzystwa Psychiatrycznego Michał J. dnia 25 marca 1994 r. wystšpił do

Naczelnego Sšdu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o:

1) wypowiedzenie się na temat objęcia kontrolš tegoż Sšdu

wspomnianej

wyżej decyzji Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego

sporzšdzonej w

postaci orzeczenia psychiatrycznego, wydanego z naruszeniem prawa, tj.

bez

zbadania osoby, której orzeczenie to dotyczy, a to wobec otrzymanych

wyjaœnień

Prezesa Zarzšdu Głównego tego Towarzystwa, z których wynikało, że jego

działalnoœć nie podlega jurysdykcji administracyjnej;

2) ewentualne wskazanie organu władnego do zdelegalizowania tego

typu

bezprawnej decyzji.

W odpowiedzi na to pismo Biuro Prezydialne Naczelnego Sšdu

Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 16 maja 1994 r. podpisanym

przez

starszego inspektora do spraw skarg poinformowało Michała J., że Naczelny

Sšd

Administracyjny nie udziela porad prawnych, natomiast opinie prawne

formułuje

jedynie w swoich orzeczeniach w zwišzku z konkretnš sprawš toczšcš się

przed

tym Sšdem w trybie przewidzianym w przepisach działu VI k.p.a., wobec

czego nie

może zajšć stanowiska w kwestiach podnoszonych w piœmie Michała J.

Na tle powyższego stanu faktycznego Michał J. z powołaniem się na

art, 192

k.p.a. wystšpił z wnioskiem do Pierwszego Prezesa Sšdu Najwyższego o

rozstrzygnięcie przez Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym sporu

w

zakresie stwierdzenia organu właœciwego do uchylenia bezprawnej decyzji

Oddziału

Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, powziętej z naruszeniem prawa

bez

osobistego zbadania wnioskodawcy, będšcej dowodem z dokumentu w sprawie

cywilnej i karnej.

Kolegium

następuje:

Kompetencyjne

przy Sšdzie Najwyższym zważyło, co

W œwietle art. 190 § 1 w zw. z art. 1 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium

Kompetencyjne

rozstrzyga spory o właœciwoœć między organami administracji państwowej

lub

organami samorzšdu terytorialnego a sšdami i to zarówno spory pozytywne,

gdy

zainteresowany organ administracji państwowej lub organ samorzšdu

terytorialnego

oraz sšd uznajš się równoczeœnie za właœciwe do załatwienia sprawy (art.

192 § 1

pkt 1 k.p.a.), jak też spory negatywne, gdy zarówno organ administracji

państwowej

lub organ samorzšdu terytorialnego, jak i sšd uznajš się w sprawie za

niewłaœciwe

(art. 192 § 1 pkt 2 k.p.a.). Po stronie administracyjnej uczestnikiem

konfliktu może

być również w œwietle art. 1 § 2 w zwišzku z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.

organ

przedsiębiorstwa państwowego, komunalnej jednostki organizacyjnej,

organizacji

zawodowej, samorzšdowej, spółdzielczej i innej organizacji społecznej,

gdy jest on

powołany z mocy prawa (ustawy, aktu wykonawczego wydanego na podstawie

upoważnienia ustawowego) do załatwiania spraw okreœlonych w art. 1 § 1

pkt 1 i 4

k.p.a., zaœ po stronie sšdowej - każdy sšd państwowy w zakresie swojej

kompetencji z wyjštkiem Naczelnego Sšdu Administracyjnego, co wynika

zarówno

z braku użycia w art. 1 § 1 pkt 2 oraz w przepisach działu V k.p.a.

dotyczšcych

rozstrzygania sporów o właœciwoœć przez Kolegium Kompetencyjne przy

Sšdzie

Najwyższym okreœlenia "sšd administracyjny" używanego w tym kodeksie dla

oznaczenia NSA (art. 5 § 2 pkt 2), jak też przede wszystkim z istoty

stosunku

między NSA a organami administracji państwowej w rozumieniu art. 5 § 2

pkt 3

k.p.a. [...].

Żaden ze wskazanych we wniosku podmiotów (Polskie Towarzystwo

Psychiatryczne, Naczelny Sšd Administracyjny) nie odpowiada wskazanym

wyżej

wymogom.

Żaden przepis prawa nie zleca stowarzyszeniu będšcemu organizacjš

społecznš (Polskiemu Towarzystwu Psychiatrycznemu) rozstrzygania w drodze

decyzji administracyjnych indywidualnych spraw z zakresu szeroko pojętej

administracji. Nie można też uznać opinii lekarskiej o stanie zdrowia za

takš

decyzję, czego potwierdzeniem sš m.in. przepisy rozporzšdzenia Rady

Ministrów z

dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.

294 ze

zm.). Zgodnie z §§ 8 i 10 ust. 1 tegoż rozporzšdzenia okreœlone nim

jednostki

organizacyjne służby zdrowia po dokonaniu oceny zdrowia badanego wydajš

orzeczenie w sprawie choroby zawodowej, na którego podstawie oraz

wyników

dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego właœciwy terytorialnie

państwowy

wojewódzki inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby

zawodowej

lub braku podstaw do jej stwierdzenia.

Z kolei Naczelny Sšd Administracyjny nie wydał żadnego orzeczenia

w

sprawie wnioskodawcy, a tylko, w zwišzku z treœciš jego wniosku, udzielił

mu

przytoczonej wyżej informacji. Przede wszystkim jednak, jak wyżej

wskazano, Sšd

ten nie może być uczestnikiem konfliktu kompetencyjnego objętego

przepisami

działu V k.p.a.

Kolegium Kompetencyjne może rozpoznawać tylko spory kompetencyjne

między okreœlonymi wyżej organami, rozpoznawanie innych sporów przez

Kolegium

jest niedopuszczalne. Wniosek Michała J. o rozpatrzenie przedstawionego

przez

niego sporu podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 k.p.c. w zw. z art. 195

k.p.a.).

Na marginesie niniejszej sprawy oraz w zwišzku z tym, że w œwietle §

9 pkt 5

statutu Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z dnia 30 marca 1990 r.

wydaje

ono opinie w sprawach psychiatrii, a nie opinie dotyczšce oceny zdrowia

okreœlonych osób, Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym zauważa,

iż

jeżeli zdaniem wnioskodawcy działalnoœć organów czy ogniw organizacyjnych

tego

Towarzystwa narusza przepisy prawa lub statutu, może on powiadomić o tym

Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, który jako

organ nadzoru nad stowarzyszeniami, o ile podzieli zarzuty wnioskodawcy,

może

podjšć odpowiednie œrodki nadzorcze okreœlone w rozdziale 3 ustawy z dnia

kwietnia 1989 r, - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz.104 ze

zm.). Polskie

Towarzystwo Psychiatryczne jest bowiem zarejestrowanym stowarzyszeniem,

podlegajšcym przepisom tej ustawy.

Gdy jednak opinia wydana przez komisję ekspertów powołanš w ramach

Ł.

Oddziału Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wykorzystana została w

postępowaniu cywilnym lub karnym, to wnioskodawca mógł jš kwestionować w

tym

postępowaniu, a jej ocena należała do sšdów orzekajšcych w sprawie.