III PO 41/04 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 8 marca 2006 r.

III PO 41/04

Nie było przeszkód prawnych do przeniesienia sędziego Naczelnego

Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 94 § 1 i art. 95 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.

1271 ze zm.), bez wcześniejszego uchylenia decyzji o delegowaniu do tego

sądu.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz

(sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. sprawy

z odwołania sędziego Stanisława Ś. od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R.

o d d a l i ł odwołanie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia 1 marca 2004 r.,

wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.),

przeniósł sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisława Ś. na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R.

W odwołaniu od tej decyzji sędzia Stanisław Ś. zarzucił naruszenie art. 94 § 1

i art. 95 wyżej wymienionej ustawy przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu bez wymaganej opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz niezachowanie trybu

delegowania. Jego zdaniem skarżona decyzja narusza także art. 107 § 3 k.p.a., gdyż

nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego odpowiadającego indywidualnej

sprawie, o której rozstrzyga, a jedynie informację o dokonanej reformie ustroju sądownictwa administracyjnego. Poza tym wskazał na naruszenie art. 2, art. 32 oraz

art. 180 ust. 2 i 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wyrażające się w rozstrzygnięciu o przeniesieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego w niedopuszczalnym

trybie. Tymczasem powoływana regulacja przewiduje możliwość przeniesienia sędziego do innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pełnego uposażenia w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany okręgów sądowych. Dokonanie wyboru musi zatem uwzględniać konieczność indywidualnego rozpatrzenia sprawy w

przypadku każdego z sędziów.

W tym kontekście domagał się uchylenia skarżonej decyzji i przekazania

sprawy do ponownego rozpatrzenia lub uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia

postępowania w pierwszej instancji lub uchylenia zaskarżonej decyzji i delegowania

jako sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Wojewódzkim

Sądzie Administracyjnym w R.

W odpowiedzi na odwołanie, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

wniósł o jego oddalenie, podkreślając, że zmiany ustroju sądów administracyjnych

wymusiły przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji. Takie

decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a przy tym

zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia sędziów

przez Kolegium NSA. Zostały one zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne tego

Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego indywidualnego

przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach niezgodności art. 94

§ 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne z art. 2, 32, 178 i 180 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Badanie zgodności przepisów ustaw z Konstytucją

należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P

20/04, uznał, że art. 94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne jest

zgodny z powoływanymi wyżej regulacjami ustawy zasadniczej. Sąd Najwyższy nie

może więc kwestionować orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją, zważywszy że również odwołujący się zasadniczo

zmierzał do poddania tego zakresu jego sprawy osądowi Trybunału Konstytucyjnego

i wskutek wydania powołanego wyroku uzyskał jednoznaczne wyjaśnienie swoich

wątpliwości. Z tego też powodu nie ma potrzeby powtarzania przez Sąd Najwyższy

zawartych tam wywodów.

Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której pełnił służbę, z

pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała

zatem jedynie zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, co

zostało dochowane przez wskazany w odpowiedzi na odwołanie proces wypracowywania reguł przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych.

Był on przedmiotem kilku posiedzeń Kolegium NSA, a także spotkań odbywanych

przez prezesa i wiceprezesów NSA z zainteresowanymi sędziami wydziałów NSA w

Warszawie i ośrodkach zamiejscowych NSA. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez Kolegium, a także Zgromadzenie Ogólne NSA w dniu 9 lutego 2004 r.

Zauważyć przy tym należy, że: (1) zastosowany w danym wypadku tryb procedowania w kwestii uprzedniego opiniowania przez Kolegium NSA propozycji decyzji dotyczących poszczególnych sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, podejmowanych następnie przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie

art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i mających na celu ich ‘przeniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego’, faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii w stosunku do

poszczególnych sędziów; (2) tryb ten był wprowadzony po uprzedniej konsultacji

oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (zarówno przez Kolegium NSA, jak przez Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA); (3) tryb ten zapewniał przy tym obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie tej procedury w stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów; a w kon-

sekwencji (4) zapewniał on także skuteczne wywiązanie się upoważnionych organów

z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego etapu reformy ustrojowej

sądownictwa administracyjnego; i wreszcie (5) tryb ten nie naruszał żadnych obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych.

Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego przeniesienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, zważywszy że regulacja

ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków przenoszenia sędziów NSA

na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, w szczególności

uzyskania lub zapytania o zgodę przenoszonego sędziego. Zgoda taka jest wymagana wyłącznie w razie przeniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego w

miejscowości innej niż ta, w której sędzia dotychczas pełnił służbę (zdanie drugie art.

94 § 1 ustawy), bądź w razie ponownego przeniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu (art. 94 § 2 ustawy).

W konsekwencji niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez zaskarżoną

decyzję art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w niej indywidualnych motywów,

jakimi kierował się organ decyzyjny przy podejmowaniu konkretnego rozstrzygnięcia,

a powołanie się jedynie na pozaustawowe kryterium miejsca dotychczasowego pełnienia służby. Takie zasadnicze kryterium zostało bowiem wypracowane przez Kolegium i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto trafne jest zaprezentowane w odpowiedzi na odwołanie

przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że rozstrzygnięcia

w kwestii przeniesienia lub delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego - jako rozstrzygnięcia indywidualne

podejmowane w ramach istniejącego już i trwającego nadal stosunku służbowego nie są decyzjami administracyjnymi, a to oznacza, że nie stosuje się do nich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotowa decyzja nie jest również sprzeczna z przyjętą przez Kolegium „regułą”, albowiem zawarty w tej ostatniej

zwrot, iż „sędziowie dotychczasowych ośrodków zamiejscowych Naczelnego Sądu

Administracyjnego będą wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach

administracyjnych” obejmuje wykonywanie obowiązków sędziowskich w wojewódzkim sądzie administracyjnym w ramach przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w takim sądzie. W tym kontekście należało

uznać, że nie ma przeszkód prawnych do podjęcia decyzji o przeniesieniu bez wcze-

śniejszego uchylenia decyzji o delegowaniu. W takiej sytuacji decyzja o przeniesieniu

znosi delegowanie (czyni go bezprzedmiotowym). Ustawodawca, wprowadzając

zmianę ustroju sądów administracyjnych przyjął rozwiązanie, że sprawy sądowoadministracyjne będą rozpoznawane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Naczelny Sąd

Administracyjny, a z dniem 1 stycznia 2004 r. wejdzie w życie nowy ustrój sądów

administracyjnych i z tym dniem rozpoczną działalność orzeczniczą w tych sprawach

wojewódzkie sądy administracyjne. Oznacza to przyjęcie założenia, że wprowadzenie zmiany ustroju sądów administracyjnych nie powinno spowodować przerw i zakłóceń w rozpoznawaniu spraw przez sądy administracyjne. Wykonanie tego założenia w okresie przejściowym, w sytuacji gdy przepisy ustawy wchodzą w życie z

dniem 1 stycznia 2004 r., było możliwe jedynie dzięki skorzystaniu z przepisu art. 95

§ 1 Przepisów wprowadzających, który pozwalał delegować sędziów NSA do pełnienia obowiązków w wojewódzkich sądach administracyjnych. Dlatego też przyjęto, że

delegowanie sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych na podstawie

art. 95 § 1 Przepisów wprowadzających, które ma służyć zapewnieniu sprawności

postępowania, poprzedzi podejmowanie decyzji o przenoszeniu sędziów do tych sądów. W takiej sytuacji delegowanie sędziego do pełnienia obowiązków w określonym

wojewódzkim sądzie administracyjnym nie może stanowić przeszkody do podjęcia

decyzji o przeniesieniu sędziego w okresie delegowania i gdy przeniesienie następuje przed upływem okresu delegowania. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy uznał legalność zaskarżonej decyzji o przeniesieniu odwołującego się na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, która nie naruszała jego nabytych uprawnień do tytułu i wynagrodzenia przysługującego sędziemu NSA.

Co się tyczy zaś zarzutu pozbawienia odwołującego się prawa do zachowania

nabytych wcześniej uprawnień, w szczególności uprawnienia do przejścia w stan

spoczynku po ukończeniu 60 roku życia i przepracowaniu na dotychczasowym stanowisku nie mniej niż 9 lat, to nie poddaje się on weryfikacji w postępowaniu z odwołanie się od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeniesieniu

w trybie art. 94 ustawy. Wyklucza to możliwość badania przez Sąd Najwyższy innych

niż ustawowo określone następstw prawnych decyzji o przeniesieniu (art. 49 ustawy

w związku z art. 8 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym i art. 75 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.