III PO 39/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 39/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania H.F.

od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dn ia 1 marca 2004 r., znak L. Prez. Ia/S-1102/17/04

w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...],

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 16 marca 2006 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2004 r.,

wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy

wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271

ze zm.), przeniósł z dniem 15 marca 2004 r. sędziego Naczelnego Sądu

Administracyjnego

H.

F. na

stanowisko

sędziego

wojewódzkiego

sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...].

W uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem

reformy sądownictwa administracyjnego było zapewnienie sprawnego wykonywania

działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych,

utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie

utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz utworzenia ich siedzib i

obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe

w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich

wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy, który

upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA.

W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na podstawie

dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA,

Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby

stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby

wiceprezesów (Dz.U. Nr 26, poz. 228), ustalił liczbę stanowisk sędziowskich na 50.

Wymagało to przeniesienia znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów NSA do

wojewódzkich sądów administracyjnych. W odniesieniu do przenoszonych sędziów

NSA, zajmujących dotychczas stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1

stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie

Ogólne Sędziów NSA przyjęły regułę, że będą oni wykonywać obowiązki

sędziowskie

w

wojewódzkich

sądach

administracyjnych

utworzonych

w

miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków zamiejscowych NSA, w których

sędziowie dotychczas pełnili służbę. Decyzja o przeniesieniu sędziego Naczelnego

Sądu Administracyjnego H.F. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego

funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...].

Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego H. F. wniosła od tej decyzji

odwołanie, zarzucając naruszenie art. 45 ust. 1, art. 180 ust. 1, 2 i 5 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie art. 94 § 1 ustawy Przepisy

wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: ustawą).

W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że fundamentalną zasadą

sprawowania urzędu sędziowskiego jest zasada niezawisłości i podlegania tylko

Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Gwarantem tej zasady jest

m. in. instytucja nieusuwalności sędziego (art. 180 ust. 1 Konstytucji), którą

realizują następujące rozwiązania: 1) powoływanie sędziów przez Prezydenta RP

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa na czas nieoznaczony (art. 179

Konstytucji); 2) dopuszczenie złożenia sędziego z urzędu, zawieszenia w

urzędowaniu, przeniesienia do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego

woli jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie

(art. 180 ust. 2 Konstytucji); 3) określenie sytuacji dopuszczających przeniesienie

sędziego w stan spoczynku (art. 180 ust. 3 i 5 Konstytucji); 4) wyjątkowe

dopuszczenie możliwości przeniesienia sędziego do innego sądu tylko w razie

zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych (art. 180 ust. 5

Konstytucji). W ocenie odwołującej się, art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających

uchybia wymienionym wyżej zasadom. Odwołująca się zwróciła uwagę, że

ustawa zasadnicza przewiduje dwie różne sytuacje, w których dopuszcza się

możliwość przeniesienia sędziego bez jego zgody. Obejmują one: 1) przeniesienie

do innej siedziby lub na inne stanowisko jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w

przypadkach określonych w ustawie; 2) przeniesienie do innego sądu w razie

zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych. W pierwszej sytuacji

dopuszcza się przeniesienie sędziego do „innej siedziby", czyli poza miejsce, gdzie

na stałe znajduje się sąd lub przeniesienie na „inne stanowisko”, czyli stanowisko

(funkcję, urząd) nie takie samo w hierarchii służbowej, w tym także stanowisko

niższe. Przeniesienie takie może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu, a u

jego podstaw mogą leżeć wyłącznie ustawowo określone powody, z reguły natury

dyscyplinarnej. W drugim przypadku, Konstytucja dopuszcza przeniesienie

sędziego do innego sądu w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów

sądowych. W zakresie stosowania tego przepisu i tylko z podanych w nim przyczyn

organizacyjnych dozwolone jest wyłącznie przeniesienie sędziego do innego sądu.

Dyrektywa zawarta zwłaszcza w art. 180 ust. 2 i 5 Konstytucji wskazuje, że ustawa

zasadnicza rozróżnia pojęcia „przeniesienia sędziego na inne stanowisko" (art. 180

ust. 2) i „przeniesienia sędziego do innego sądu" (art. 180 ust. 5). Skoro art. 180

ust. 5 Konstytucji zezwala jedynie na przeniesienie sędziego do innego sądu, to z

treści tej normy nie można, zdaniem skarżącej, wywodzić że pozwala ona (tak jak

to czyni art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających) na dalej idące konsekwencje w

postaci jednoczesnego przeniesienia sędziego bez jego zgody na niższe

stanowisko (sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego) od tego, na które

został powołany (sędziego NSA). Oznacza to, że nawet zmiana ustroju sądów lub

zmiana

granic

okręgów

sądowych

nie

uchyla

konstytucyjnej

gwarancji

nieusuwalności sędziego ze stanowiska. Kierując się zatem dyrektywą zawartą w

art. 180 ust. 5 Konstytucji należy uznać, że jeżeli z przyczyn zawartych w tym

przepisie z przeniesieniem sędziego do innego sądu (na co ustawa zasadnicza

zezwala) łączy się jednostronne przeniesienie go na niższe stanowisko niż to, na

które powołał go Prezydent RP (czego ustawa zasadnicza nie dopuszcza), to

sędzia niewyrażający zgody na przyjęcie niższego stanowiska powinien być

ewentualnie przeniesiony w stan spoczynku. Odwołująca się zaznaczyła, że

pozostawienie przeniesionemu sędziemu tylko dwóch elementów składających się

na status sędziego NSA (tytuł i wynagrodzenie) nie jest tożsame z pozostawieniem

mu stanowiska sędziego NSA wraz ze związanymi z tym stanowiskiem

ekspektatywami. Odwołująca się zwróciła uwagę, że awans na wyższe stanowisko

w sądownictwie wymaga udziału Prezydenta RP i udziału Krajowej Rady

Sądownictwa, przeniesienie zaś na niższe stanowisko niż to, na które sędzia został

powołany, pozbawia go prawa do ochrony i oceny zastosowania tego trybu przez

Krajową Radę Sądownictwa legitymowaną, zgodnie z art. 186 Konstytucji, do

obrony niezależności i niezawisłości sędziowskiej.

W opinii odwołującej się,

podstawy takiego przeniesienia nie może również stanowić art. 75 § 2 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.

1070 ze zm.). Wskazuje się w nim, że zgoda sędziego na przeniesienie na inne

miejsce służbowe nie jest wymagana, między innymi, w wypadku zniesienia

stanowiska wywołanego zmianą organizacji sądownictwa lub zniesienia danego

sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu. Mówi się tu

jedynie o przeniesieniu na inne miejsce służbowe, co - w wypadku przeniesienia z

przyczyn organizacyjnych, a nie dyscyplinarnych - nie jest równoznaczne z

możliwością przeniesienia sędziego na inne, w tym niższe, stanowisko sędziowskie

od tego, na które został powołany. W przepisie tym wyraźnie odróżnia się pojęcie

„miejsca służbowego" i „stanowiska" sędziowskiego, co oznacza, że na tle tego

unormowania instytucja przeniesienia sędziego bez jego zgody na inne miejsce

służbowe nie może być stosowana - nawet przy reorganizacji ustroju sądów - do

przeniesienia sędziego na inne, w tym niższe, stanowisko. Odwołująca się

podniosła, iż z art. 180 ust. 2 Konstytucji wynika, że przeniesienie sędziego na inne

stanowisko niż to, na które na mocy art. 179 Konstytucji powołał go Prezydent RP,

może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie. Żaden przepis nie

przewiduje natomiast, by jakikolwiek inny podmiot był władny do zmiany powołania

sędziego na inne stanowisko niż to uczynił Prezydent RP. W ocenie odwołującej

się, art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających narusza - z podanych względów konstytucyjną zasadę niezawisłości i nieusuwalności sędziów, gdyż pozostawia

regulację statusu sędziego NSA dyskrecjonalnej władzy Prezesa NSA. Przepis ten,

zdaniem skarżącej, budzi również wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją z

tego powodu, że nie formułuje jakichkolwiek kryteriów decydujących o przeniesieniu

części

sędziów

NSA

na

stanowiska

sędziów

wojewódzkich

sądów

administracyjnych. Skarżąca wskazała, że z uzyskanych przez nią informacji

wynika, iż przesądzała o tym (chociaż nie zawsze) data powołania na stanowisko i

miejsce zamieszkania. Stanowi to, w jej ocenie, naruszenie art. 32 Konstytucji

statuującego zasadę równości wobec prawa, art. 52 Konstytucji zapewniającego

każdemu wolność poruszania się po terytorium RP oraz wyboru miejsca

zamieszkania, jak również art. 65 ust. 1 Konstytucji zapewniającego każdemu

prawo wyboru miejsca pracy. Zdaniem odwołującej się, brak podania ustawowych

kryteriów przeniesienia części sędziów NSA, posiadających nominację Prezydenta

RP na stanowisko sędziego NSA, na niższe stanowiska sędziów wojewódzkich

sądów administracyjnych koliduje z zasadą demokratycznego państwa prawa i

nieusuwalności sędziów. Brak udziału Krajowej Rady Sądownictwa w tej

procedurze

uniemożliwia

ochronę

zasady

niezawisłości

i

niezależności

sędziowskiej, prowadząc do niepoddających się kontroli i podważających prestiż

wymiaru sprawiedliwości kryteriów oceny sędziów. Odwołująca się podniosła, że

ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustanawia trzy formy służby dotychczasowych

sędziów NSA: 1) pozostanie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, 2)

delegowanie do orzekania (pełnienia obowiązków) w jednym z wojewódzkich

sądów administracyjnych, 3) przeniesienie na stanowisko sędziego wojewódzkiego

sądu administracyjnego. Odwołująca się wskazała, że 5 stycznia 2004 r. Prezes

Naczelnego Sądu Administracyjnego delegował ją do orzekania w Wojewódzkim

Sądzie Administracyjnym [...] na okres od 1 stycznia do 31 marca 2004 r.,

przywołując w podstawie prawnej art. 95 § 1 wspomnianej ustawy, dokonał zatem

wyboru trybu delegowania jej do WSA [...]. Według odwołującej się, skoro w okresie

delegowania nie nastąpiły nowe okoliczności faktyczne lub prawne, nie było

podstaw do zmiany raz zastosowanego trybu. Odwołująca się zauważyła ponadto,

że w okresie od 15 marca do 31 marca 2004 r. funkcjonowały w obrocie dwa różne

akty, odmiennie określające jej status prawny. Z aktów władczych podjętych przez

Prezesa NSA nie wynika bowiem, by delegacja do orzekania w Wojewódzkim

Sądzie Administracyjnym na okres od 1 stycznia do 31 marca 2004 r. została

uchylona. Odwołująca się zwróciła uwagę, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji

nie odnosi się indywidualnie do jej sytuacji faktycznej, gdyż nie zawiera elementów

wymaganych przez art. 107 § 3 k.p.a. Organ decyzyjny nie wskazał bowiem

indywidualnych motywów, jakimi kierował się przy podejmowaniu konkretnego

rozstrzygnięcia, powołując się jedynie na pozaustawową - bo przyjętą przez

Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA - regułę, według której

sędziowie zajmujący dotychczas stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1

stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych NSA (a więc z wyłączeniem NSA w

Warszawie) „będą wykonywać obowiązki sędziowskie w tych wojewódzkich sądach

administracyjnych, które zostały utworzone w tych miejscowościach, w których

miały siedziby ośrodki zamiejscowe NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili

służbę". Zdaniem odwołującej się, uchybiono też obowiązkowi zasięgnięcia

indywidualnej

opinii

w

sprawie.

Już

te

okoliczności

-

niezależnie

od

niekonstytucyjności podstaw prawnych powołanych w zaskarżonej decyzji - nie

pozwalają ostać się w obrocie prawnym aktowi władczemu wydanemu w granicach

tzw. luzu decyzyjnego, przewidzianego w art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających.

Odwołująca się wskazała, że przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, iż każdy

ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W ocenie

skarżącej, podejmując zaskarżoną decyzję w sposób naruszający przepisy

Konstytucji RP, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, posiadający także

uprawnienia Ministra Sprawiedliwości (art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych) naruszył zasadę niezawisłości

sędziowskiej, co może podważyć zaufanie obywateli do niezależności sądów.

Decyzja ta wzbudza również obawy co do dalszych losów odwołującej się,

usuniętej wbrew regule wynikającej z art. 180 ust. 1 Konstytucji RP ze stanowiska

sędziego NSA.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania.

Zdaniem Prezesa NSA, zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły

przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.

Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale

były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a

przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia

sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie

Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach naruszenia

art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych

i

ustawę

–

Prawo

o

postępowaniu

przed

sądami

administracyjnymi oraz naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 180 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji

RP.

Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 94 § 1 ustawy Przepisy

wprowadzające. Zdaniem Sądu Najwyższego, należy podzielić zaprezentowany w

odpowiedzi na odwołanie pogląd Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że

w toku delegacji nie następuje zmiana statusu sędziego, który otrzymuje jedynie

uprawnienie do orzekania w innym sądzie. A zatem w okresie objętym

delegowaniem mogą być podejmowane w stosunku do tego sędziego czynności

dotyczące jego stosunku służbowego, w tym przeniesienie na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego w trybie określonym w art. 94 § 1 ustawy.

Decyzje o przeniesieniu lub delegacji nie są bowiem decyzjami administracyjnymi w

rozumieniu przepisów k.p.a. Do podjęcia czynności przeniesienia sędziego NSA do

wojewódzkiego sądu administracyjnego nie było zatem konieczne uchylenie

wcześniejszej „decyzji” o delegowaniu sędziego NSA do orzekania w wojewódzkim

sądzie administracyjnym. Oznacza to, że późniejsza czynność przeniesienia

sędziego czyni bezprzedmiotową wcześniejszą czynność delegowania. Przepis

art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające nie wymaga uzyskania zgody sędziego

na takie przeniesienie, ani też zapytania go o taką zgodę. Ze stanowiska Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w odpowiedzi na odwołanie i

niepodważanego przez odwołującą się wynika, że zasadnicze kryteria dotyczące

przenoszenia sędziów zostały wypracowane przez Kolegium Naczelnego Sądu

Administracyjnego i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów tego

Sądu w dniu 9 lutego 2004 r. W konsekwencji w trakcie obrad w dniu 23 lutego

2004 r. Kolegium NSA zaopiniowało przeniesienie poszczególnych sędziów do

odpowiednich sądów administracyjnych. Polegało to na odczytywaniu przez

przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich przenoszonych sędziów,

zadaniu pytania, czy w stosunku do propozycji przeniesienia wymienionych

sędziów są inne propozycje, a następnie przystąpieniu do aktu głosowania. Ten

sposób postępowania umożliwiał zgłoszenie odrębnego wniosku w przypadku

każdego sędziego, odmiennej propozycji oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium był ogłoszony

w trakcie poprzedzającego go Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg posiedzenia –

powszechnie znany, gdyż w skład Kolegium wchodzili członkowie reprezentujący

wszystkie Ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego i wszystkie

wydziały orzecznicze tego Sądu w Warszawie. Taki skład Kolegium został

powołany celem zapewnienia wszystkim jednostkom organizacyjnym Sądu

przedstawiciela

w

tym

organie

w

związku

z

reformą

sądownictwa

administracyjnego. Uniknięto indywidualnych ocen w zakresie wypełniania przez

poszczególnych sędziów obowiązków sędziowskich, a zwłaszcza działalności

orzeczniczej sędziów, co naruszałoby zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz

podważało przyczynę przeniesienia, którą była zmiana ustroju sądów.

Zdaniem Sądu Najwyższego, zastosowany tryb procedury związanej z

przeniesieniem sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego

sądu administracyjnego spełniał ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii Kolegium

Naczelnego Sądu Administracyjnego, koniecznej dla skutecznego przeniesienia

sędziego na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze Przepisów wprowadzających,

gdyż faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii

w stosunku do poszczególnych sędziów. Tryb ten został wprowadzony po

uprzedniej konsultacji oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie

Naczelnego Sądu Administracyjnego (jego Kolegium i Zgromadzenie Ogólne),

zapewniał obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie tej procedury w

stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów, a w konsekwencji zapewniał

skuteczne

wywiązanie

się

upoważnionych

organów

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego

etapu reformy ustrojowej sądownictwa administracyjnego. Tryb ten nie naruszał

również żadnych obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych.

Bezprzedmiotowe jest wywodzenie jakichkolwiek argumentów z treści art.

107 § 3 k.p.a. Decyzje o przeniesieniu lub delegacji nie są bowiem decyzjami

administracyjnymi, do których mają zastosowania przepisy k.p.a. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r., III PO 1/04, niepublikowany).

Sąd Najwyższy nie podzielił również zarzutu naruszenia wskazanych w

odwołaniu przepisów Konstytucji RP. Badanie zgodności przepisów ustaw z

Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04, uznał, że art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające

ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178

ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przesądza to rozstrzygnięcie

przedstawionego w odwołaniu problemu zgodnie ze stanowiskiem Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jego kompetencja do skutecznego

przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego

do

wojewódzkiego

sądu

administracyjnego,

w

którym

dotychczas pełnił służbę, jest zgodna z Konstytucją.

Konsekwencją uznania art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przepisy

reformujące sądownictwo administracyjne za zgodny z art. 180 Konstytucji jest

nietrafność zarzutu odwołującej się, że zakwestionowane uregulowanie narusza

wskazane w odwołaniu przepisy Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w konstytucyjnej

formule zawartej w art. 180 ust. 1, pozostającej w związku z art. 179 Konstytucji,

„chodzi ogólnie o funkcję (stanowisko) sędziego, ponieważ z ustrojowego punktu

widzenia zwolnienie sędziego ze służby stanowi najpoważniejsze „zagrożenie” dla

jego niezawisłości. O wiele mniejsze niebezpieczeństwo niesie natomiast z sobą

przeniesienie na inne stanowisko. W kolejnych ustępach art. 180 Konstytucji

sprecyzowano zakres dopuszczalnych odstępstw od zasady podstawowej, przy

czym regulacja zawarta w ust. 2 i 5 dotyczy również przeniesienia sędziego na inne

stanowisko służbowe, to jest do innego sądu (również w innej siedzibie) lub na inne

stanowisko w tym samym sądzie. Gwarancji nieusuwalności, która nie ma

charakteru absolutnego, nie można zatem odnosić w równej mierze do zwolnienia

ze służby i do przeniesienia na inne stanowisko służbowe”. Skoro zatem art. 94 § 1

ustawy jest zgodny z art. 180 Konstytucji, to należy uznać, że nie zachodzi jego

niezgodność z art. 179 ustawy zasadniczej, a gdy ponadto jest zgodny z art. 178

ust. 1 Konstytucji, jego zastosowanie nie może skutkować naruszeniem art. 45 ust.

1 Konstytucji.

Nieuzasadniony jest zawarty w uzasadnieniu odwołania zarzut niezgodności

art.

§

ustawy

wprowadzającej

przepisy

reformujące

sądownictwo

administracyjne z art. 180 Konstytucji poprzez brak określenia ustawowych i

poddających się kontroli kryteriów, decydujących o przeniesieniu części sędziów

Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04,

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że powierzenie dokonania przeniesienia sędziów

Prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego bez wskazania konkretnych

kryteriów ustawowych, jakimi powinien się kierować przy dokonywaniu wyboru

sędziów „delegowanych” oraz sędziów „przeniesionych”, było konstytucyjnie

dopuszczalne również z tego względu, że zagwarantowano prawo odwołania do

Sądu Najwyższego, zapewniające zainteresowanemu możliwość wykazania, że

działania Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w jego przypadku miały

charakter

dyskryminujący

albo

oparte

były

na

nieuzasadnionych

lub

nieprawdziwych podstawach faktycznych. Na takie okoliczności w odniesieniu do

swojej osoby odwołująca się nie powołuje. Również brak udziału Krajowej Rady

Sądownictwa w procedurze przeniesienia części sędziów NSA do wojewódzkich

sądów

administracyjnych

nie

oznacza

przyjęcia

kryteriów

przeniesienia

niepoddających się kontroli sądowej. Możliwość wniesienia odwołania do Sądu

Najwyższego

stanowi gwarancję dostępu osoby zainteresowanej do sądowej

kontroli trybu i kryteriów przeniesienia (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu

Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego z

12 października 2004 r., III PZP 2/04, OSNP z 2005 r. nr 9, poz. 121).

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 94 § 1 ustawy Przepisy

wprowadzające

poprzez

zastosowanie

przez

Prezesa

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego „trybu przeniesienia”, pomimo że wcześniej został przez niego

zastosowany „tryb delegowania”. W myśl art. 93 ustawy, osoby powołane na

stanowiska

sędziów

dotychczasowych

Naczelnego

przepisów

Sądu

pozostają

Administracyjnego

sędziami

na

podstawie

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego. Przepis ten należy rozumieć jako regułę, zgodnie z którą po

dniu wejścia w życie ustawy osoby w nim wymienione pozostają na stanowisku

sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na warunkach przewidzianych w

art. 95 § 1 ustawy Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może delegować

sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego (a więc tego, o którym mowa w art.

93 ustawy) do pełnienia obowiązków w wojewódzkim sądzie administracyjnym.

Należy podzielić zaprezentowany w odpowiedzi na odwołanie pogląd Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w toku delegacji nie następuje zmiana

statusu sędziego, który otrzymuje jedynie uprawnienie do orzekania w innym

sądzie. A zatem w okresie objętym delegowaniem mogą być podejmowane w

stosunku do tego sędziego czynności dotyczące jego stosunku służbowego, w tym

przeniesienie na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w

trybie określonym w art. 94 § 1 ustawy, który to przepis

został uznany przez

Trybunał Konstytucyjny za zgodny z ustawą zasadniczą.

Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu

Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego

w miejscowości, w której pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa do

wynagrodzenia

i

tytułu

przysługującego

sędziemu

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała jedynie

zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis ten nie

wymaga natomiast ani uzyskania zgody sędziego na takie przeniesienie, ani też

zapytania go o taką zgodę.

W konsekwencji niezasadny okazał się zawarty w uzasadnieniu odwołania

zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji

indywidualnych motywów, jakimi kierował się organ decyzyjny przy podejmowaniu

konkretnego rozstrzygnięcia, a powołanie się jedynie na pozaustawową regułę.

Reguła ta została bowiem wypracowana przez Kolegium i zaakceptowana przez

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto

trafne jest zaprezentowane w odpowiedzi na odwołanie przez Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego stanowisko, że rozstrzygnięcia w kwestii przeniesienia lub

delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego

sądu administracyjnego – jako rozstrzygnięcia indywidualne podejmowane w

ramach istniejącego już i trwającego nadal stosunku służbowego – nie są

decyzjami administracyjnymi, a to oznacza, że nie stosuje się do nich przepisów

Kodeksu postępowania administracyjnego.

Natomiast zarzut pozbawienia odwołującej się korzystniejszych rozwiązań

prawnych w zakresie prawa do stanu spoczynku nie poddaje się weryfikacji w

niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest decyzja Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego o przeniesieniu w trybie art. 94 § 1 ustawy. Wyklucza to

możliwość badania przez Sąd Najwyższy w tym postępowaniu innych niż ustawowo

określone następstw prawnych decyzji dotyczącej przeniesienia.

Z powyższych względów odwołanie – jako nieuzasadnione – podlegało

oddaleniu na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 8 § 1

ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052

ze zm.) oraz w związku z art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).