III PO 34/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 34/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Protokolant Edyta Jastrzębska

w sprawie z odwołania sędziego A.L.

od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego

w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] ,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 8 marca 2006 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia 1 marca 2004

r., wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271

ze zm.), przeniósł sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego A.L. na

stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w [...].

W odwołaniu od tej decyzji sędzia A.L. zarzuciła naruszenie art. 94 § 1 i art.

95 wyżej wymienionej ustawy przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu bez wymaganej

opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz jego błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie. W przedmiotowej sprawie Prezes Naczelnego Sądu

Administracyjnego przyznał bowiem przywilej pozostania w NSA określonej grupie

sędziów, stosując zamiast indywidualnych ocen kryterium pozaprawne, eliminujące

co do zasady możliwość pozostania w NSA osoby zamieszkałe poza Warszawą.

Jej zdaniem skarżona decyzja narusza także art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera

uzasadnienia faktycznego i prawnego odpowiadającego indywidualnej sprawie, o

której rozstrzyga a jedynie informację o dokonanej reformie ustroju sądownictwa

administracyjnego. Poza tym wskazała na naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i

art. 180 ust. 1, 2 i 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wyrażające się w

rozstrzygnięciu o przeniesieniu w niedopuszczalnym trybie (bez uwzględnienia woli

osoby przenoszonej). Zastosowanie formy przeniesienia do sądu niższej instancji

zamiast delegacji z możliwością przeniesienia w stan spoczynku przeczy zasadzie

proporcjonalności, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji, wykładanym w ten

sposób, że przy ograniczeniu konstytucyjnych uprawnień obywatela (zasada

nieusuwalności sędziego) należy stosować mniej uciążliwe dla uprawnionego

środki ingerencji w ograniczane prawo. W ocenie odwołującej w wyniku

przeniesienia została ona pozbawiona nabytych uprawnień, takich jak np. prawa

przechodzenia w stan spoczynku na zasadach przewidzianych dla sędziego Sądu

Najwyższego, prawa do prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych

przewidzianych w art. 5a ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób

zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. Nr 81, poz. 20 ze zm.).

Narusza to zasadę ochrony tych praw wywodzącą się z art. 2 Konstytucji RP.

W tym kontekście odwołująca domagała się uchylenia skarżonej decyzji i

przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezesowi Naczelnego Sądu

Administracyjnego, względnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania przed

organem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na odwołanie, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

wniósł o jego oddalenie, podkreślając, że zmiany ustroju sądów administracyjnych

wymusiły przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów sądów

administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.

Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale

były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a

przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia

sędziów przez Kolegium NSA. Zostały one zaakceptowane przez Zgromadzenie

Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach niezgodności art.

94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne z art. 2, 32, 178 i 180

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Badanie zgodności przepisów ustaw z

Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04, uznał, że art. 94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo

administracyjne

jest

zgodny

z

powoływanymi

wyżej

regulacjami

ustawy

zasadniczej. Sąd Najwyższy nie może więc kwestionować orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego o zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją, zważywszy że

również odwołująca zasadniczo zmierzała do poddania tego zakresu jej sprawy

osądowi Trybunału Konstytucyjnego i wskutek wydania powołanego wyroku

uzyskała jednoznaczne wyjaśnienie swoich wątpliwości. Z tego też powodu nie ma

potrzeby powtarzania przez Sąd Najwyższy zawartych tam wywodów.

Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko

sędziego wojewódzkiego w miejscowości, w której pełnił służbę, z pozostawieniem

mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu

Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała zatem jedynie

zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, co zostało

dochowane przez wskazany w odpowiedzi na odwołanie proces wypracowywania

reguł przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych. Był

on przedmiotem kilku posiedzeń Kolegium NSA, a także spotkań odbywanych

przez prezesa i wiceprezesów NSA z zainteresowanymi sędziami wydziałów NSA

w Warszawie i ośrodkach zamiejscowych NSA. Zasady te zostały następnie

zaakceptowane przez Kolegium, a także Zgromadzenie Ogólne NSA w dniu 9

lutego 2004 r. Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania

zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla

skutecznego przeniesienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy,

zważywszy że regulacja ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków

przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych,

w

szczególności

uzyskania

lub

zapytania

o

zgodę

przenoszonego sędziego. Zgoda taka jest wymagana wyłącznie w razie

przeniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości innej niż

ta, w której sędzia dotychczas pełnił służbę (zdanie drugie art. 94 § 1 ustawy), bądź

w razie ponownego przeniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po

zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu (art. 94 § 2 ustawy).

W konsekwencji niezasadny okazał się zawarty w uzasadnieniu odwołania

zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji

indywidualnych motywów, jakimi kierował się organ decyzyjny przy podejmowaniu

konkretnego rozstrzygnięcia, a powoływanie się jedynie na pozaustawową regułę.

Została ona wypracowania przez Kolegium i zaakceptowana przez Zgromadzenie

Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto trafne jest

zaprezentowane w odpowiedzi na odwołanie przez Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego stanowisko, że rozstrzygnięcia w kwestii przeniesienia lub

delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego

sądu administracyjnego – jako rozstrzygnięcia indywidualne podejmowane w

ramach istniejącego już i trwającego nadal stosunku służbowego – nie są

decyzjami administracyjnymi, a to oznacza, że nie stosuje się do nich przepisów

Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym kontekście należało uznać, że nie ma przeszkód prawnych do

podjęcia decyzji o przeniesieniu bez wcześniejszego uchylenia decyzji o

delegowaniu. W takiej sytuacji decyzja o przeniesieniu znosi delegowanie (czyni go

bezprzedmiotowym).

Ustawodawca,

wprowadzając

zmianę

ustroju

sądów

administracyjnych przyjął rozwiązanie, że sprawy sądowoadministracyjne będą

rozpoznawane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny, a z

dniem 1 stycznia 2004 r. wejdzie w życie nowy ustrój sądów administracyjnych i z

tym dniem rozpoczną działalność orzeczniczą w tych sprawach wojewódzkie sądy

administracyjne. Oznacza to przyjęcie założenia, że wprowadzenie zmiany ustroju

sądów administracyjnych nie powinno spowodować przerw i zakłóceń w

rozpoznawaniu spraw przez sądy administracyjne. Wykonanie tego założenia w

okresie przejściowym, w sytuacji gdy przepisy ustawy wchodzą w życie z dniem 1

stycznia 2004 r., było możliwe jedynie dzięki skorzystaniu z przepisu art. 95 § 1

przepisów wprowadzających, który pozwalał delegować sędziów NSA do pełnienia

obowiązków w wojewódzkich sądach administracyjnych. Dlatego też przyjęto, że

delegowanie sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych na

podstawie art. 95 § 1 przepisów wprowadzających, które ma służyć zapewnieniu

sprawności postępowania, poprzedzi podejmowanie decyzji o przenoszeniu

sędziów do tych sądów. W takiej sytuacji delegowanie sędziego do pełnienia

obowiązków w określonym wojewódzkim sądzie administracyjnym nie może

stanowić przeszkody do podjęcia decyzji o przeniesieniu sędziego w okresie

delegowania i gdy przeniesienie następuje przed upływem okresu delegowania. W

konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy uznał legalność zaskarżonej decyzji o

przeniesieniu odwołującego się na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze

omawianej ustawy, która nie naruszała jego nabytych uprawnień do tytułu i

wynagrodzenia przysługującego sędziemu NSA.

Co się tyczy zaś zarzutu pozbawienia odwołującej się innych uprawnień (w

szczególności

prawa

przechodzenia

w

stan

spoczynku

na

zasadach

przewidzianych dla sędziów Sądu Najwyższego czy prawa do korzystania ze

świadczeń zdrowotnych na podstawie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących

kierownicze stanowiska państwowe), to nie poddaje się on weryfikacji w

postępowaniu

z

odwołania

się

od

decyzji

Prezesa

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego o przeniesieniu w trybie art. 94 ustawy. Wyklucza to możliwość

badania przez Sąd Najwyższy innych niż ustawowo określone następstw prawnych

decyzji o przeniesieniu (art. 49 ustawy w związku z art. 8 § 1 ustawy o Sądzie

Najwyższym i art. 75 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.