Supreme Court dismissed appeal against judge transfer to regional court under administrative reform law.

Sygn. akt III PO 3/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wasilewski

Protokolant Dorota Białek

w sprawie z odwołania sędziego J. B.

od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2004r.

w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […],

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 12 stycznia 2006 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2004 r.,

wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271

ze zm., powoływanej dalej jako ustawa reformująca sądownictwo administracyjne

lub ustawa), przeniósł z dniem 15 marca 2004 r. sędziego Naczelnego Sądu

na

stanowisko

Administracyjnego

J.B.

administracyjnego

do Wojewódzkiego

sędziego

Sądu

wojewódzkiego

Administracyjnego

w

sądu

[...]. W

uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem reformy

sądownictwa

administracyjnego

było

zapewnienie

sprawnego

wykonywania

działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych,

utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie

utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i

obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe

w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich

wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy, który

upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA.

W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na podstawie

dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA,

Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby

stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby

wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228), ustalił liczbę stanowisk sędziowskich na 50.

Wymagało to przeniesienia znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów NSA do

wojewódzkich sądów administracyjnych.

W odniesieniu do przenoszonych sędziów NSA, zajmujących dotychczas

stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r. ośrodkach

zamiejscowych NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA przyjęły

regułę, że będą oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach

administracyjnych utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków

zamiejscowych NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili służbę. Decyzja o

przeniesieniu sędziego NSA J.B. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego

funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

W odwołaniu sędzia NSA J. B. zarzucił tej decyzji, na podstawie art. 8 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej naruszenie jej art. 2 „poprzez zastosowanie

niezgodnego z powołanym unormowaniem ustawy zasadniczej art. 94 par. 1

ustawy z dnia 30VIII 2002 r.”, a także naruszenie art. 94 § 1 ustawy w związku z

art. 8 ust. 2 Konstytucji RP - „przez zastosowanie go w sposób, który nie spełnia

wymogów art. 32 ust. 1 Konstytucji”. W uzasadnieniu odwołujący się opisał

przebieg swojej kariery sędziowskiej, podkreślając w szczególności, że od września

1993 r. orzekał w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, początkowo jako sędzia

delegowany z Sądu Wojewódzkiego w [...], który następnie w dniu 22 grudnia 1994

r. otrzymał nominację na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po

rezygnacji z orzekania w sądownictwie powszechnym i uzyskaniu stanowiska

sędziego NSA „nie istniał jeszcze zapis art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej z dnia 2 IV 1997 r. o dwuinstancyjnym sądownictwie administracyjnym ani

też (tym bardziej!) art. 94 par. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie którego to przepisu

obecnie, zaskarżoną decyzją zostałem przeniesiony na stanowisko w sądzie

faktycznie porównywalnym rangą do sądu Wojewódzkiego/Okręgowego, z którego

(już)

odszedłem

decydując

się

na

orzekanie

w

Naczelnym

Sądzie

Administracyjnym”. Odwołujący się nie mógł przewidzieć wprowadzenia art. 94 § 1

ustawy,

co

sprawia,

konstytucyjnego

że

państwa

zastosowanie

prawnego

(art.

tego

przepisu

narusza

Konstytucji),

w

standardy

tym

zasadę

kształtowania i realizacji zaufania obywateli do państwa oraz zasadę ochrony praw

nabytych. Obywatel „nie może być zaskakiwany rozwiązaniami i rozstrzygnięciami

prawnymi, dotyczącymi jego istotnych prawe nabywanych i nabytych przez ważne

decyzje życiowe, wieloletnią pracę, podnoszenie i zmianę kwalifikacji zawodowych

decyzje organów państw (itp.)”. Tymczasem odwołujący się został przeniesiony do

wojewódzkiego sądu administracyjnego bez jego zgody, a nawet bez zapytania o

taką zgodę, a pozostawiono mu jedynie „honorowy” tytuł sędziego Naczelnego

Sądu Administracyjnego, który w realiach sprawy nie ma znaczenia prawnego w

postaci prawa orzekania, choćby nawet okresowego lub „rotacyjnego” w Naczelnym

Sądzie Administracyjnym, a także pozbawiono go prawa udziału i uczestniczenia w

organach tego Sądu. W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza prawa, które

sędzia J. B. nabył przed ustanowieniem przepisów konstytucyjnych i ustawowych

zmieniających strukturę i funkcjonowanie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Równocześnie „reguła” przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów

administracyjnych, którą powołano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie

znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w treści art. 94 § 1 ustawy, który w

szczególności nie stanowi „o zasadzie przenoszenia sędziów do sądów niższej

rangi

według

kryterium

miejsca

orzekania

w

dotychczasowej

strukturze

organizacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego”. Tego rodzaju, jak zaskarżone

zastosowanie prawa narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji, w szczególności z art. 94 §

ustawy

nie

wynika

zasada

przenoszenia

do

wojewódzkich

sądów

administracyjnych sędziów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym,

oraz że z tej zasady wyłączeni są sędziowie NSA orzekający dotychczas w

Naczelnym Sądzie Administracyjnym w […]. Dotychczasowe miejsce orzekania „nie

może stanowić prawnie znaczącą - i to w dodatku wyłączną - podstawę do

kwalifikacji i rozstrzygania, który z sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

orzekać będzie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym a który przeniesiony

zostanie do orzekania w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych”.

W konkluzjach przedstawionych wywodów odwołujący się wniósł, aby Sąd

Najwyższy odmówił zastosowania art. 94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo

administracyjne jako niezgodnego z art. 2 Konstytucji RP, bądź zwrócił się do

Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tego przepisu z Konstytucją,

utrzymując że „ponadto zaskarżone zastosowanie prawa narusza konstytucyjną

zasadę równości wobec prawa”, a także domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji

we całości.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania podkreślając, że zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły przeniesienia

niektórych

sędziów

NSA

na

stanowiska

sędziów

wojewódzkich

sądów

administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.

Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale

były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a

przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia

sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie

Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach niezgodności art. 94

ust. 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne z art. 2 i 32 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Badanie zgodności przepisów ustaw z

Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04, uznał, że art. 94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo

administracyjne jest zgodny z art. 23, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd Najwyższy nie może kwestionować orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego o zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją,

zważywszy że również odwołujący się zasadniczo zmierzał do poddania tego

zakresu jego sprawy osądowi Trybunału Konstytucyjnego i w powołanym wyroku

oraz uzasadnieniu tego Trybunału, którego Sąd Najwyższy nie będzie powielał,

uzyskał jednoznaczne wyjaśnienie swoich wątpliwości .

Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko

sędziego wojewódzkiego w miejscowości, w której pełnił służbę, z pozostawieniem

mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu

Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała zatem jedynie

zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, co zostało

dochowane przez wskazany w odpowiedzi na odwołanie proces wypracowywania

reguł przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych, co

było przedmiotem kilku posiedzeń Kolegium NSA, a także spotkań odbywanych

przez prezesa i wiceprezesów NSA z zainteresowanymi sędziami wydziałów NSA

w

[…]

i

ośrodkach

zamiejscowych

NSA.

Zasady

te

zostały

następnie

zaakceptowane przez Kolegium, a także Zgromadzenie Ogólne NSA w dniu 9

lutego 2004 r. Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania

zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla

skutecznego przeniesienia sędziego w trybie art. 94 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy,

zważywszy że regulacja ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków

przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych,

w

szczególności

uzyskania

lub

zapytania

o

zgodę

przenoszonego sędziego. Zgoda taka jest wymagana wyłącznie w razie

przeniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości innej niż

ta, w której sędzia dotychczas pełnił służbę (zdanie drugie art. 94 ust. 1 ustawy),

bądź w razie ponownego przeniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po

zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu (art. 94 § 2 ustawy).

Kardynalne znacznie w sprawie miało także to, że przyjęte przez uprawnione

organy NSA usprawiedliwione kryterium zachowania dotychczasowego miejsca

orzekania jako przesłanki przesądzającej o przeniesieniu sędziego NSA na

stanowisko sędziego wojewódzkiego sadu administracyjnego w trybie art. 94 ust. 1

zdanie pierwsze ustawy zapewniło racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie

prawnym ciągłość orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego,

która zapobiegła paraliżowi tego zakresu wymiaru sprawiedliwości. W konsekwencji

powyższego Sąd Najwyższy uznał legalność zaskarżonej decyzji o przeniesieniu

odwołującego się na podstawie art. 94 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy, która nie

naruszała jego nabytych uprawnień do tytułu i wynagrodzenia przysługującego

sędziemu NSA.

Natomiast zarzut pozbawienia odwołującego się innych „realnych praw sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego: prawa do orzekania, chociażby nawet (np.)

okresowego lub rotacyjnego, w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, prawa do

udziału i uczestniczenia w organach Naczelnego Sądu Administracyjnego” nie

poddaje się weryfikacji w postępowaniu z odwołania się od decyzji Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeniesieniu w trybie art. 94 ustawy.

Wyklucza to możliwość badania przez Sąd Najwyższy innych niż ustawowo

określone następstw prawnych decyzji o przeniesieniu (art. 49 ustawy w związku z

art. 8 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym i art. 75 § 4 Prawa o ustroju sądów

powszechnych).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.