III PO 20/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 20/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Protokolant Ewa Wolna

w sprawie z odwołania sędziego J. S.

od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 1 marca 2004 r., w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w [...],

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 16 lutego 2006 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2004 r.,

wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy

wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze

zmianami, powoływanej dalej jako ustawa Przepisy wprowadzające), przeniósł z

dniem 15 marca 2004 r. sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego J.S. na

stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezes Naczelnego Sądu

Administracyjnego

podniósł,

administracyjnego

było

iż

podstawowym

zapewnienie

celem

sprawnego

reformy

sądownictwa

wykonywania

działalności

orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych, utworzonych

rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia

wojewódzkich sądów administracyjnych oraz utworzenia ich siedzib i obszarów

właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe w drodze

przenoszenia

sędziów

NSA

na

stanowiska

sędziowskie

w

odpowiednich

wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy, który

upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego

Sądu Administracyjnego. W skład Naczelnego Sądu Administracyjnego wchodziło

280 sędziów powołanych na te stanowiska na podstawie dotychczasowych

przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA, Prezydent RP

rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby stanowisk

sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby wiceprezesów

(Dz.U. Nr 26, poz. 228), ustalił liczbę stanowisk sędziowskich na 50. Wymagało to

przeniesienia znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów Naczelnego Sądu

Administracyjnego do wojewódzkich sądów administracyjnych. W odniesieniu do

przenoszonych

sędziów

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego,

zajmujących

dotychczas stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r.

ośrodkach zamiejscowych NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów

NSA przyjęły regułę, że będą oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich

sądach administracyjnych utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych

ośrodków zamiejscowych NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili służbę.

Decyzja o przeniesieniu sędziego Naczelnego Sądy Administracyjnego J.S. została

podjęta w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w [...].

W

odwołaniu

od

powyższej

decyzji

sędzia

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego J.S. zarzucił naruszenie art. 93, 94 § 1 oraz 95 ustawy Przepisy

wprowadzające, naruszenia art. 107 § 3 kpa oraz naruszenie art. 2, 31 ust. 3, art. 32

w zw. z art. 180 ust. 5 Konstytucji RP i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w

całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w

pierwszej instancji lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do

ponownego rozpatrzenia Prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego lub

zastosowanie trybu delegowania do dnia 31 grudnia 2005 r..

Odwołujący podniósł, iż decyzją z dnia 5 stycznia 2004 r. został delegowany

do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] na okres od 1 stycznia

2004 r. do 31 marca 2004 r. Na tej podstawie odwołujący przyjmuje, iż nie znajduje

do niego zastosowania tryb przeniesienia w trybie art. 94 § 1 ustawy Przepisy

wprowadzające na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zastosowanie trybu przeniesienia przewidzianego w tym przepisie jest bowiem

możliwe zdaniem odwołującego tylko w okresie 3 miesięcy od wejścia w życie

ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z

2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) to jest do dnia 31 marca 2004 r.

Odwołujący podniósł również zarzut wydania przedmiotowej decyzji z

naruszeniem art. 2, 31 ust. 3, art. 32 w zw. z art. 180 ust. 5 Konstytucji RP. W

uzasadnieniu powyższego zarzutu wskazał, iż w okresie zmiany ustroju sądów wolno

przenosić sędziego do innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu

pełnego uposażenia. Ponadto, wybór przez Prezesa NSA jednego z rozwiązań

przewidzianych

w

art.

ustawy

93-95

Przepisy

wprowadzające

wymaga

indywidualnego rozpoznania sprawy każdego sędziego, a dokonanie wyboru co do

przeniesienia, delegowania czy stanu spoczynku musi znaleźć odzwierciedlenie w

uzasadnieniu decyzji. Natomiast według odwołującego się decyzja nie zawiera

uzasadnienia faktycznego prawnego.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania

podkreślając, że zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły przeniesienia

niektórych

sędziów

administracyjnych,

z

NSA

na

stanowiska

pozostawieniem

im

sędziów

tytułu

i

wojewódzkich

wynagrodzenia

sądów

sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji. Takie

decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale były

konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a przy

tym zostały podjęte po wypracowaniu przez Kolegium NSA zasadniczych kryteriów

przenoszenia sędziów, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne

Sędziów tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie zostało oparte na zarzucie naruszenia art. 93, 94 § 1 oraz 95

ustawy Przepisy wprowadzające oraz naruszenie art. 2, 31 ust. 3, art. 32 w zw. z art.

180 ust. 5 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy nie uznał zarzutu naruszenia art. 93, 94 § 1 oraz 95 ustawy

Przepisy wprowadzające za uzasadniony. Zdaniem Sądu Najwyższego należy

podzielić zaprezentowany w odpowiedzi na odwołanie pogląd Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego, że w toku delegacji nie następuje zmiana statusu sędziego,

który otrzymuje jedynie uprawnienie do orzekania w innym sądzie. A zatem w okresie

objętym delegowaniem mogą być podejmowane w stosunku do tego sędziego

czynności dotyczące jego stosunku służbowego, w tym przeniesienie na stanowisko

sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w trybie określonym w art. 94 § 1

ustawy. Decyzje o przeniesieniu lub delegacji nie są bowiem decyzjami

administracyjnymi w rozumieniu przepisów kpa. Do wydania decyzji o przeniesieniu

sędziego NSA do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest zatem konieczne

uchylenie wcześniejszej decyzji o delegowaniu sędziego NSA do orzekania w

wojewódzkim sądzie administracyjnym. Oznacza to, iż późniejsza decyzja o

przeniesieniu czyni wcześniejszą decyzję o delegowaniu bezprzedmiotową (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r., III PO ¼, nie publikowany).

Ponadto, wbrew argumentacji przedstawionej w odwołaniu, przepis art. 94 § 1

ustawy Przepisy wprowadzające nie wymaga uzyskania zgody sędziego na takie

przeniesienie, ani też zapytania go o taką zgodę. Ze stanowiska Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w odpowiedzi na odwołanie i nie

podważanego przez odwołującą wynika, że

zasadnicze kryteria dotyczące

przenoszenia sędziów zostały wypracowane przez Kolegium Naczelnego Sądu

Administracyjnego i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów tego Sądu

w dniu 9 lutego 2004 r. W konsekwencji w trakcie obrad w dniu 23 lutego 2004 r.

Kolegium zaopiniowało przeniesienie poszczególnych sędziów. Polegało to na

odczytywaniu przez przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich

przenoszonych

sędziów,

zadaniu

pytania,

czy

w

stosunku

do

propozycji

przeniesienia wymienionych sędziów są inne propozycje, a następnie przystąpieniu

do aktu głosowania. Ten sposób postępowania umożliwiał zgłoszenie odrębnego

wniosku w przypadku każdego sędziego, odmiennej propozycji oraz odniesienia się

do każdego indywidualnego przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium był

ogłoszony w trakcie poprzedzającego go Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg

posiedzenia – powszechnie znany, gdyż w skład Kolegium wchodzili członkowie

reprezentujący wszystkie Ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego

i wszystkie wydziały orzecznicze tego Sądu w Warszawie. Taki skład Kolegium został

powołany

celem

zapewnienia

wszystkim

jednostkom

organizacyjnym

Sądu

przedstawiciela w tym organie w związku z reformą sądownictwa. Uniknięto

indywidualnych ocen w zakresie wypełniania przez poszczególnych sędziów

obowiązków sędziowskich, a zwłaszcza działalności orzeczniczej sędziów, co

naruszałoby

zasadę

niezawisłości

sędziowskiej

oraz

podważało

przyczynę

przeniesienia, którą była zmiana ustroju sądów.

Zdaniem Sądu Najwyższego zastosowany tryb procedury spełniał ustawowe

wymagania zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego

koniecznej dla skutecznego przeniesienia sędziego na podstawie art. 94 § 1 zdanie

pierwsze ustawy, gdyż faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania

tego typu opinii w stosunku do poszczególnych sędziów. Tryb ten był wprowadzony

po uprzedniej konsultacji oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie

Naczelnego Sądu Administracyjnego (jego Kolegium i Zgromadzenie Ogólne),

zapewniał obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie tej procedury w stosunku

do wszystkich przenoszonych sędziów, a w konsekwencji zapewniał skuteczne

wywiązanie

się

wprowadzenia

upoważnionych

w

życie

tego

organów z ciążącego

etapu

reformy

na nich

ustrojowej

obowiązku

sądownictwa

administracyjnego. Tryb ten nie naruszał również żadnych obowiązujących w tym

zakresie przepisów ustawowych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006

r., III PO 1/04 nie publikowany).

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Decyzje o

przeniesieniu lub delegacji nie są bowiem decyzjami administracyjnymi, do których

mają zastosowania przepisy kpa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006

r., III PO 1/04 nie publikowany).

Sąd Najwyższy nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 2, 31 ust. 3, art.

32 w zw. z art. 180 ust. 5 Konstytucji RP. Badanie zgodności przepisów ustaw z

Konstytucją należy bowiem do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7

listopada 2005 r., P 20/04 uznał, że art. 94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo

administracyjne jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej.

Z powyższych względów odwołanie – jako nieuzasadnione – podlega

oddaleniu na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) w związku z art. 8 §

1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052

ze zmianami) oraz w związku z art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zmianami).