III PO 15/95 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 5 września 1995 r.

III PO 15/95

Były funkcjonariusz pożarnictwa, który nie podjął pracy w jednostkach

organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, lecz nadal wykonywał pracę w

dotychczasowym zakładzie pracy, a następnie został zwolniony ze służby na

własną prośbę w związku z nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego,

przysługującego mu na mocy art. 39 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie

funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 50, poz. 321 ze zm.) w związku z art. 41

ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81, poz.

351 ze zm.) i art. 129 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej

Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) może dochodzić roszczenia o

odprawę pieniężną przed sądem rejonowym-sądem pracy.

Przewodniczący Sędzia SN: Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

Tadeusz Szóstakowski, przedstawiciel Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Beata Smal,

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 5

września 1995 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Andrzeja U. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Komendantem Głównym Państwowej Straży

Pożarnej w W. a Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w T. o ustalenie organu właściwego

do rozpoznania sprawy o odprawę emerytalną.

p o s t a n o w i ł:

uznać, że właściwym do rozpoznania sprawy Andrzeja U. przeciwko Polskim

Kolejom Państwowym Lokomotywowni Pozaklasowej w T. o odprawę w związku z

przejściem na emeryturę - jest Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w T.

Uzasadnienie

Rzecznik Praw Obywatelskich działając na podstawie art. 14 pkt 2 ustawy z dnia

15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (jednolity tekst: Dz.U. 1991 r., Nr 109,

poz. 471) oraz na zasadzie art. 192 § 2 k.p.a. wystąpił do Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego z wnioskiem z dnia 13 lipca 1995 r. o potraktowanie pisma Andrzeja U.,

złożonego w Biurze Orzecznictwa Sądu Najwyższego jako wniosku o rozstrzygnięcie

sporu między Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej w W. a Sądem

Rejonowym-Sądem Pracy w T. o właściwość do rozpoznania sprawy o odprawę

emerytalną. Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że na skutek niewłaściwego

pouczenia Andrzej U. złożył ogólnikowo sformułowany wniosek, który nie został

załatwiony. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nadał temu pismu dalszy bieg, traktując je jako wniosek o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego.

Z akt sprawy Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w T. wynika, że powód Andrzej U. w

pozwie skierowanym przeciwko Polskim Kolejom Państwowym, Lokomotywowni

Pozaklasowej w T. wniósł o zasądzenie odprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami

w związku z przejściem na emeryturę strażacką z dniem 1 stycznia 1993 r.

Pozwane Polskie Koleje Państwowe, Lokomotywownia Pozaklasowa w T. w

odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i podała, że powód był dwukrotnie zatrudniony w pozwanym zakładzie pracy, ostatnio jako funkcjonariusz zakładowej

straży pożarnej w okresie od 3 listopada 1976 r. do 31 grudnia 1992 r. Powód z dniem

1 stycznia 1993 r. przeszedł na własną prośbę na tzw. wcześniejszą emeryturę po 15

latach pracy. Do akt dołączono kopię rozkazu personalnego Komendanta Głównego

Państwowej Straży Pożarnej z dnia 31 grudnia 1992 r. zwalniającego powoda ze służby

w Państwowej Straży Pożarnej i pismo z tej samej daty PKP Lokomotywowni

Pozaklasowej w T. zwalniające powoda z pracy w Zakładowej Zawodowej Straży

Pożarnej.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w T. postanowieniem z dnia 4 października 1993 r.

przekazał sprawę Andrzeja U. na mocy art. 464 § 1 k.p.c. Komendantowi Głównemu

Państwowej Straży Pożarnej w W. uznając, że ten organ administracji państwowej jest

właściwy do rozpoznania sprawy.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 8 listopada 1993

r., [...] uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia sprawy w trybie postępowania

administracyjnego i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu swej decyzji

Komendant podał, że powód nie wykonywał służby w Państwowej Straży Pożarnej i nie

miał statusu strażaka oraz nie pozostawał w stosunku służby.

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co następuje:

Powód Andrzej U. był zatrudniony w pozwanym zakładzie pracy na stanowisku

funkcjonariusza zakładowej straży pożarnej. Stosunek pracy powoda był uregulowany

dekretem z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50,

poz. 321 ze zm.). Roszczenie majątkowe dochodzone pozwem powstało jednak w

okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

(Dz.U. Nr 88, poz. 400 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.

Stosownie do przepisu art. 134 tej ustawy z chwilą wejścia jej w życie utracił moc

obowiązującą wyżej wymieniony dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa. Z mocy

art. 126 ust. 1 przepisów przejściowych nowej ustawy z chwilą utworzenia Państwowej

Straży Pożarnej zostały rozwiązane jednostki organizacyjne ochrony przeciwpożarowej

oraz zniesione stanowiska, o których mowa w dekrecie o służbie funkcjonariuszy

pożarnictwa. Stosownie do przepisu art. 129 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży

Pożarnej dotychczasowi funkcjonariusze pożarnictwa stali się strażakami tej straży o ile

w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy wyrazili na to pisemną zgodę. Powód

wprawdzie wyraził taką zgodę, ale nie został mianowany na stanowisko służbowe,

przewidziane przepisami nowej ustawy i nie został zatrudniony w żadnej jednostce

organizacyjnej nowo powstałej Państwowej Straży Pożarnej. Jednakże nadal

wykonywał dotychczasową pracę, w pozwanym zakładzie pracy. W związku z tym

dotychczasowy jego stosunek służbowy funkcjonariusza pożarnictwa faktycznie uległ

przekształceniu w stosunek pracy. Roszczenie powoda nie jest więc związane ze

służbą w Państwowej Straży Pożarnej, lecz wynika ze stosunku pracy łączącego

powoda z zatrudniającym go pozwanym zakładem pracy. Przepis art. 129 ust. 3 ustawy

o Państwowej Straży Pożarnej stanowi, że funkcjonariusze pożarnictwa, którzy nie

podejmą służby w Państwowej Straży Pożarnej, zwalniani są z zachowaniem uprawnień

przewidzianych w dekrecie z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy

pożarnictwa, bowiem przepis art. 15 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie

przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 81, poz. 351 ze zm.) zaliczył zakładową straż pożarną do

jednostek ochrony przeciwpożarowej. Z kolei przepis art. 41 tej ustawy uregulował

uprawnienia dotychczasowych funkcjonariuszy pożarnictwa w ten sposób, że "do czasu

zorganizowania kolejowego systemu ratownictwa gaśniczego funkcjonariusze

pożarnictwa, którzy są zatrudnieni w resortowych jednostkach organizacyjnych ochrony

przeciwpożarowej zachowują wszystkie dotychczasowe uprawnienia wynikające ze

stosunku pracy". Z powyższej regulacji prawnej wynika, że powód zwolniony ze służby

na własną prośbę w związku z nabyciem prawa do emerytury, zachował dotychczasowe

uprawnienia do odprawy pieniężnej, wynikające z art. 39 i 40 powołanego dekretu.

Zgodnie z art. 129 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wydatki z tytułu

świadczeń finansowych dotychczasowych funkcjonariuszy pożarnictwa, którzy

zachowali uprawnienia przewidziane w dekrecie, pokrywane są ze środków

dotychczasowych pracodawców.

Według art. 5 kodeksu pracy do roszczeń ze stosunku pracy unormowanych

przepisami szczególnymi "przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym

tymi przepisami". W związku z tym przepis art. 242 k.p. stanowiący, że pracownik może

dochodzić swych roszczeń ze stosunku pracy na drodze sądowej miałby zastosowanie

w sprawie w tym zakresie, jeżeli kwestia ta nie byłaby uregulowana przepisami

szczególnymi. Jednakże przepis art. 36 ust. 1 omawianego dekretu poddał regulacji

administracyjnej tylko niektóre rodzaje spraw, określone w tym przepisie. Wśród tych

spraw nie są objęte trybem postępowania administracyjnego roszczenia majątkowe

dochodzone przez powoda w pozwie, lecz zgodnie z art. 48 dekretu stosuje się przepisy

Kodeksu pracy. Wobec zachowania przez powoda z mocy art. 41 ustawy o ochronie

przeciwpożarowej "wszystkich dotychczasowych uprawnień, wynikających ze stosunku

pracy" w związku z zatrudnieniem w resortowych jednostkach organizacyjnych należy

uznać, że powód zachował także uprawnienie do rozpoznania jego sprawy przez sąd

pracy. Nie było więc podstaw do uznania się przez Sąd Rejonowy-Sąd Pracy

niewłaściwym do rozpatrzenia tych roszczeń i do przekazania sprawy do rozpoznania w

drodze postępowania administracyjnego.

W konkluzji należy stwierdzić, że funkcjonariusz pożarnictwa, który nie podjął

pracy w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, lecz nadal wykonywał pracę w dotychczasowym zakładzie pracy, a następnie został zwolniony ze służby

na własną prośbę w związku z nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego,

przysługującego mu z mocy art. 39 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie

funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50, poz. 321 ze zm.) w związku z art. 41 ustawy

z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81, poz. 351 ze zm.)

i art. 129 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.

U. Nr 88, poz. 400 ze zm.), może dochodzić roszczenia o odprawę pieniężną przed

sądem rejonowym-sądem pracy.

Mając to na uwadze Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym doszło

do przekonania, że na zasadzie art. 190 § 1 k.p.a. należy rozstrzygnąć negatywny spór

kompetencyjny między sądem rejonowym-sądem pracy, a organem administracji

państwowej, jak w sentencji.