III PO 11/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 20 czerwca 1996 r.

III PO 11/96

Na podstawie art. 190 § 1 k.p.a. nie może powstać spór kompetencyjny

między sądami powszechnymi a Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Przewodniczący Sędzia SN: Janusz Łętowski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski,

Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

Zdzisław Zaziemski, przedstawiciel Ministra Spraw Wewnętrznych Beata Smal,

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 20

czerwca 1996 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Adama S. o rozstrzygnięcie

sporu kompetencyjnego między Naczelnym Sądem Administracyjnym w W. a Sądem

Rejonowym-Sądem Pracy w R. o ustalenie organu właściwego do rozpoznania sprawy

o zasądzenie odsetek od opóźnionych świadczeń związanych ze służbą w Policji.

p o s t a n o w i ł o:

oddalić

wniosek.

Uzasadnienie

We wniosku złożonym 6 maja 1996 r. do Kolegium Kompetencyjnego przy

Sądzie Najwyższym Adam S. wniósł o rozstrzygnięcie sporu negatywnego o właściwość

między Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w R., Sądem Wojewódzkim-Sądem Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R. oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym w W. W

uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na to, że żaden ze wskazanych organów

sądowych nie uznał się właściwym do rozpoznania jego sprawy dotyczącej roszczenia o

zasądzenie odpowiednich odsetek z tytułu opóźnionego wypłacenia należnych mu

świadczeń związanych ze służbą w Policji. Sądy orzekły w ten sposób w następujących

postanowieniach:

1. Sąd Rejonowy w R. Wydział [...] Pracy postanowieniem z dnia 7 listopada

1995 r. [...] uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Komendantowi

Głównemu Policji. W uzasadnieniu Sąd ten, powołując uchwałę Sądu Najwyższego z

dnia 26 maja 1995 r., I PZP 13/95 stwierdził, że nie jest dopuszczalne dochodzenie

przed sądem powszechnym przez funkcjonariusza Policji uposażenia i innych

świadczeń pieniężnych przewidzianych w rozdziale 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o

Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.), a także odsetek za opóźnienie w wypłaceniu

tych należności. Policjant nie jest bowiem pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy,

lecz funkcjonariuszem wykonującym służbę na podstawie stosunku administracyjnoprawnego. Z tego względu policjantowi przysługuje droga postępowania administracyjnego do dochodzenia roszczeń wynikających ze stosunku służbowego, łącznie z możliwością zaskarżenia ostatecznej decyzji administracyjnej do Naczelnego

Sądu Administracyjnego (art. 196 § 1 k.p.a.).

2. Sąd Wojewódzki w R. rozpoznając sprawę w II instancji postanowieniem z

dnia 30 grudnia 1995 r. [...] oddalił zażalenie Adama S. na powyższe postanowienie

Sądu Rejonowego, podzielając w całości zawartą w nim wykładnię przepisów dotyczących trybu dochodzenia roszczeń wynikających ze stosunku służbowego policjanta. Sąd

Wojewódzki w R. powołał w uzasadnieniu swego postanowienia w szerszym zakresie

argumentację przedstawioną w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26

maja 1995 r., I PZP 13/95 (OSNAPiUS 1995 nr 23 poz. 286), a zwłaszcza to, iż brak

jest przepisów prawa materialnego i procesowego, które odsyłałyby do stosowania

Kodeksu cywilnego w odniesieniu do odsetek za opóźnienie wypłacenia świadczeń

wynikających ze stosunku administracyjno-prawnego oraz do Kodeksu postępowania

cywilnego w zakresie dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym.

3. Naczelny Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adama

S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 4 października 1994 r. [...], o

odmowie naliczenia i wypłaty odsetek od opóźnionego świadczenia ze stosunku

służbowego, postanowieniem z dnia 2 marca 1995 r. [...] skargę tę odrzucił. Podstawę

tego orzeczenia stanowi pogląd, iż właściwym do rozstrzygania w sprawach o odsetki

od świadczeń z tytułu stosunku służbowego policjanta jest sąd powszechny. Przyjmując

takie założenie, zgodne z dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25

stycznia 1995 r. nr 14/94 (Dz. U. Nr 14, poz. 67) powszechnie obowiązującą wykładnią

m.in. art. 105 w zw. z art. 78 ustawy o Policji i art. 481 § 1 k.c. Naczelny Sąd

Administracyjny nie oceniał jednakże legalności zaskarżonej decyzji, tylko uznał, że nie

może skargi Adama S. na zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji

rozpoznać, gdyż: "zachodzi niedopuszczalność skargi na decyzje w sprawach

należących do właściwości innych sądów (art. 196 § 4 pkt 7 k.p.a.)".

W wyniku odrzucenia skargi Adama S. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił

zatem kontroli co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wydanej, po wyczerpaniu

toku instancji w postępowaniu administracyjnym (art. 198 k.p.a.).

Tymczasem z dołączonych akt tego postępowania wynika, że sprawa Adama S.

o odsetki za opóźnienie wypłaty należnych mu świadczeń pieniężnych z tytułu stosunku

służbowego została rozstrzygnięta co do jej istoty w dwuinstancyjnym postępowaniu

administracyjnym.

W pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę Komendant Wojewódzki Policji w R.,

który decyzją z dnia 16 września 1994 r. [...], odmówił: "naliczenia i wypłaty odsetek za

zwłokę wypłaty świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku służbowego

policjanta". W uzasadnieniu wskazano, że żądane przez Adama S. odsetki nie należą

mu się, gdyż ustawa o Policji: "nie przewiduje możliwości domagania się odsetek od

świadczeń wynikających ze stosunku służbowego o takim charakterze".

W drugiej instancji, wskutek odwołania Adama S., sprawę na podstawie

art. 138 § 1 k.p.a. rozstrzygnął Komendant Główny Policji, który decyzją z dnia 4

października 1994 r., [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdza się bezzasadność roszczenia zgłoszonego przez Adama S.

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym po rozważeniu w kontekście

własnej kompetencji powyższego stanu faktycznego sprawy uznało, że wniosek Adama

S. jest bezzasadny.

Stosownie do przepisów działu V k.p.a. określającego: "Rozstrzyganie sporów o

właściwość między organami administracji państwowej a sądami" Kolegium Kompetencyjne nie ma innej możliwości niż rozstrzygnięcie sporu o właściwość między

organami administracji państwowej a sądami (art. 190 § 1 k.p.a.). Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym nie może rozpoznawać innych kategorii sporów o

właściwość, np. między organami administracji państwowej lub między sądami, w tym

np. między sądem powszechnym a Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Według art. 192 § 1 k.p.a. należący do właściwości Kolegium Kompetencyjnego

przy Sądzie Najwyższym spór między organem administracji a sądem może mieć

dwojaką postać. Po pierwsze, może to być "spór pozytywny", gdy oba uznają się

równocześnie za właściwe do załatwienia sprawy, tzn. zarówno zainteresowany organ

administracji państwowej, jak i sąd. Po drugie może to być "spór negatywny", gdy w

sprawie za niewłaściwy uznaje się zarówno organ administracji państwowej, jaki i sąd.

Kolegium Kompetencyjne stwierdza, że w przedstawionej z wniosku Adama S.

sprawie o wypłacenie mu określonej kwoty z tytułu odsetek nie zachodzi żadne z wyżej

wymienionych kategorii sporu o właściwość między organem administracji państwowej

a sądem.

Jak to bowiem wyżej przedstawiono, sprawa Adama S. została rozpoznana co

do istoty w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym przez organy administracji

państwowej I i II instancji. Sprawa ta w tym postępowaniu została zakończona

ostateczną decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia 4 października 1994 r. [...] (art.

16 § 1 k.p.a.). Tego ostatecznego charakteru decyzji Komendanta Głównego Policji w

żadnym stopniu nie zmieniło postępowanie sądowo-administracyjne, skoro Naczelny

Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 marca 1995 r., [...] - skargę odrzucił.

Z drugiej strony Sądy (Sąd Rejonowy w R. i Sąd Wojewódzki w R.) uznały się za

niewłaściwe do rozpoznania sprawy Adama S., przyjmując że właściwy jest Komendant

Główny Policji.

Jeżeli więc zarówno organ administracji państwowej, jak i sądy powszechne

zgodne są między sobą, że właściwy do rozpoznania sprawy jest wyłącznie organ

administracji państwowej, to oczywiście nie występuje sytuacja sporu o właściwość.

Bezzasadny jest wniosek o rozpatrzenie sporu przez Kolegium Kompetencyjne, skoro w

przedstawionej sytuacji sprawa została już merytorycznie (co do istoty) rozstrzygnięta

ostateczną decyzją organu administracji państwowej.

Powołana przez wnioskodawcę rozbieżność miedzy wskazanymi wyżej orzeczeniami NSA oraz Sądów Rejonowego i Wojewódzkiego w R. może prowadzić do

wniosku o wadliwości któregoś z tych orzeczeń. Jednakże wobec braku sporu o właściwość Kolegium Kompetencyjne nie jest powołane do oceny prawomocnych orzeczeń

Sądów. Może to natomiast nastąpić w odpowiednim postępowaniu przed Sądem

Najwyższym w drodze rewizji nadzwyczajnej lub kasacji (art. 10 i art. 12 ustawy z dnia 1

marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 43, poz. 189).

Z powyższych przyczyn Kolegium Kompetencyjne oddaliło wniosek wobec jego

bezzasadności.