III PO 10/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 10/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wasilewski (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Barbara Wagner

Protokolant Edyta Jastrzębska

w sprawie z odwołania Z. Z.

od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego

w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […],

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 8 lutego 2006 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2004 r.

wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271

ze zm.) przeniósł z dniem 15 marca 2004 r. sędziego Naczelnego Sądu

Administracyjnego

Z.

Z. na

stanowisko

sędziego

wojewódzkiego

administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

sądu

[…]. W

uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem reformy

sądownictwa

administracyjnego

było

zapewnienie

sprawnego

wykonywania

działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych,

utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie

utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i

obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe

w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich

wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy, który

upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA.

W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na

podstawie dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego

Sędziów NSA Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie

ustalenia liczby stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym

oraz liczby wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228) ustalił liczbę stanowisk

sędziowskich na 50. W konsekwencji – potrzebne stało się przeniesienie znacznej

liczby

powołanych

wcześniej

sędziów

NSA

do

wojewódzkich

sądów

administracyjnych.

Właśnie

wobec

sędziów

NSA,

zajmujących

dotychczas

stanowiska

sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych

NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA przyjęły regułę, że będą

oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych

utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków zamiejscowych

NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili służbę. Decyzja o przeniesieniu

sędziego NSA Z. Z. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […].

W odwołaniu Sędzia NSA Z.Z. zarzucił powyższej decyzji niezgodność z art.

94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę –

Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi oraz z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji.

Oprócz naruszenia wskazanych przepisów odwołujący zarzucił, że art. 94 § 1

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o

ustroju sądów administracyjnych rozpatrywanemu łącznie z art. 93 i art. 95 tej

ustawy jest sprzeczny z wymienionymi przepisami Konstytucji. Na podstawie art.

94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. sędzia NSA może być przeniesiony przez

Prezesa NSA, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu, na stanowisko sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której dotychczas pełnił

służbę, z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującemu

sędziemu NSA. Zwrot „po zasięgnięciu opinii”, zdaniem odwołującego się, oznacza

podjęcie zindywidualizowanego aktu opiniowania. Do wydania tak pojmowanej

opinii nie doszło, o czym świadczy treść osnowy decyzji Prezesa NSA, oraz jej

uzasadnienie w którym

powołano się jedynie ogólnikowo na „przyjęcie reguły”

przez Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne sędziów tego sądu. Z kolei

niekonstytucyjność wskazanych w odwołaniu przepisów polega na odebraniu

przenoszonym sędziom nabytych uprawnień prawa do przejścia w stan spoczynku

po ukończeniu 60 roku życia w razie przepracowania nie mniej niż 9 lat na

stanowisku sędziego NSA. Nadto, zdaniem odwołującego się, za sprzeczne z

Konstytucją należy uznać dyskrecjonalne, pozostające poza ramami ustawowo

wymaganego opiniowania, „dekretowanie” przez Prezesa NSA obsady personalnej

w NSA i w sądach niższej instancji. Bez przedstawienia jakichkolwiek kryteriów i

racji merytorycznych, w sposób arbitralny, w stosunku do niektórych sędziów NSA

zastosowano regulację z art. 95 § 1 (delegowanie), a w stosunku do innych

sędziów mniej korzystny i odbierający nabyte prawa reżim art. 94 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (przeniesienie).

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania

podkreślając jednocześnie, że zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły

przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów

administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.

Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały

zasad konstytucyjnych, ale były

konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a przy

tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia

sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie

Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie

wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego

indywidualnego przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rozpatrywana sprawa jest podobna w jej istotnych aspektach przedmiotu i

problemów prawnych wynikających ze stanowisk odwołujących się sędziów NSA z

jednej strony i Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z drugiej, do spraw,

które zostały już rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Najwyższego, w każdym wypadku

oddalającymi odwołanie (np. wyroki z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach III PO

1 /04 i III PO 3/04).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę

z odwołania

sędziego Z. Z. – z przyczyn zasadniczo podobnych do tych, które zostały

wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniach do wyroków wyżej wymienionych,

uznał, że odwołanie nie ma usprawiedliwionych

podstaw. Wobec szczegółowego

już przedstawienia występujących w sprawach tego rodzaju problemów prawnych i

związanej z tym argumentacji przemawiającej na korzyść stanowiska

Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego można w niniejszej sprawie poprzestać na

wskazaniu kwestii zasadniczych.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04, orzekł

że art. 94 § 1 ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180

Konstytucji. Przesądza to rozstrzygnięcie postawionego w odwołaniu problemu

zgodnie ze stanowiskiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jego

kompetencja do skutecznego przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko

sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego

do wojewódzkiego sądu

administracyjnego, w którym dotychczas pełnił służbę jest zgodna z Konstytucją.

Odnośnie zarzutu, że Prezes NSA nie zasięgnął opinii Kolegium tego Sądu

przede wszystkim należy zauważyć, że przeniesienie sędziego NSA do

wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 ustawy nie jest

decyzją

administracyjną

w

rozumieniu

przepisów

Kodeksu

postępowania

administracyjnego, wobec czego przy jej podejmowaniu nie ma zastosowania art.

k.p.a.

Poza

Administracyjnego

tym,

reguły

przenoszenia

do

wojewódzkich

sądów

sędziów

Naczelnego

administracyjnych

Sądu

zostały

wypracowane podczas posiedzeń Kolegium oraz spotkań odbywanych

z

zainteresowanymi sędziami. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez

Kolegium, a także przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu

Administracyjnego w dniu 9 lutego 2004 r. Zasady przenoszenia sędziów NSA do

wojewódzkich sądów administracyjnych znane były przez wszystkich sędziów NSA.

Na posiedzeniu Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 lutego

2004 r. organ ten – w obecności przedstawicieli wszystkich Ośrodków

Zamiejscowych – zaopiniował przeniesienie poszczególnych sędziów. Przyjęty tryb

procedowania – konsultowany, uzgadniany, a także zaakceptowany przez całe

środowisko sędziowskie sędziów NSA zapewnił niezbędne standardy także w

aspekcie pożądanej indywidualizacji formułowania opinii. Należy zatem przyjąć,

że przewidziany w art. 94 § 1 ustawy wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium

Naczelnego Sądu Administracyjnego został dochowany.

Uprawnione organy Naczelnego Sądu Administracyjnego – Kolegium tego

Sądu i Zgromadzenie Ogólne jego sędziów – za zasadnicze kryterium przeniesienia

sędziego

do wojewódzkiego sądu administracyjnego przyjęły zachowanie

dotychczasowego miejsca orzekania. Nie było to kryterium niesprawiedliwe.

Zagwarantowało ono sędziom – przy pozostawieniu im prawa do wynagrodzenia i

tytułu przysługującego sędziemu NSA

- stabilizację sytuacji także w zakresie

zgodności miejsc pracy i zamieszkania. Z drugiej strony, co nie mniej istotne,

zapewniało racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie prawnym ciągłość

orzekania

w nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Nie bez

pozytywnego znaczenia

jest też argument zaprezentowany przez Prezesa

Naczelnego Sądu Administracyjnego, że

indywidualna ocena wypełniania

obowiązków służbowych „a w tym zwłaszcza działalności orzeczniczej sędziego”

byłaby połączona ze znacznymi trudnościami ażeby nie naruszyć w tych ocenach

niezawisłości sędziowskiej, skoro szło tylko o przeniesienie sędziego z powodu

zmiany ustroju sądów.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.