III PO 1/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PO 1/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z odwołania J. T.

od decyzji Prokuratora Generalnego nr PG IX K […] z dnia 5 grudnia 2013 r.

w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 marca 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. Prokurator Generalny, działając na

podstawie art. 62a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

(jednolity tekst: Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 ze zm.) w związku z art. 69 § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (jednolity

tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) - nie wyraził zgody na dalsze zajmowanie

przez J. T. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. stanowiska prokuratora.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z 17 lipca 2013 r. prokurator

J. T. złożył wniosek o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora - do dnia 30 września 2015 r. Do powyższego wniosku dołączył

zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż brak jest przeciwwskazań

zdrowotnych do wykonywania przez niego pracy na stanowisku prokuratora.

W uzasadnieniu wniosku zainteresowany podniósł, że posiadane wieloletnie

doświadczenie zawodowe oraz aktualny stan zdrowia pozwalają mu na dalsze

wykonywanie obowiązków służbowych. Prokurator Okręgowy w P. poparł wniosek

J. T. wyjaśniając, że obecnie wykonuje on swoje obowiązki w Wydziale […]

Postępowania Sądowego. Z opinii Naczelnika tego Wydziału wynika zaś, iż

wnioskodawca pełniąc przez wiele lat funkcję Prokuratora Rejonowego w R.

uzyskał

szeroką

wiedzę

Powszechnie obdarzany

jest

i

wszechstronne

szacunkiem

doświadczenie

zarówno

przez

zawodowe.

przełożonych,

jak i współpracowników, a ponadto jest osobą o wyjątkowej kulturze osobistej,

koleżeńską i dyspozycyjną. Prokurator Okręgowy w P. w pełni podzielił opinię

Naczelnika Wydziału i uznał, że cechy charakteryzujące J. T. świadczą o jego

pełnej przydatności do dalszego pełnienia służby.

Prokurator Apelacyjny w […] pismem z 31 lipca 2013 r. negatywnie

zaopiniował wniosek J. T. stwierdzając, że pozytywna opinia bezpośredniego

przełożonego, a także wysokie kwalifikacje, rozległa wiedza i doświadczenie

wynikające z faktu wieloletniego pełnienia funkcji kierowniczej, nie mogą stanowić

wystarczającego uzasadnienia do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora. Opinia taka wynika przede wszystkim z analizy sytuacji

kadrowej w Prokuraturze Okręgowej w P.. Wyrażanie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska

prokuratora

spowodowałoby

znaczne

opóźnienie

w

realizacji,

opracowanej w Prokuraturze Apelacyjnej w […], koncepcji likwidacji długotrwałych

delegacji w obszarze apelacji […]. Dotychczasowe działania w tym zakresie

pozwoliły na zakończenie delegacji 7 prokuratorów, przez awans do jednostki

delegowania. Obecnie w okręgu apelacji […] uruchomione zostały konkursy

na 6 wolnych stanowisk prokuratorskich. W odniesieniu do Prokuratury Okręgowej

w P. problem długotrwałych delegacji dotyczy 7 prokuratorów prokuratury

rejonowej. Do dwóch ogłoszonych już konkursów na stanowisko prokuratora

Prokuratury Okręgowej w P. swoje kandydatury zgłosiło 7 kandydatów, spośród

których 6 to delegowani do tej jednostki prokuratorzy. W przypadku awansu

delegowanych prokuratorów na wolne w chwili obecnej stanowiska prokuratorskie,

liczba długotrwałych delegacji zmniejszy się do pięciu. Wobec faktu, że w jednostce

tej w najbliższym czasie możliwe jest zwolnienie jedynie 3 etatów orzeczniczych,

w tym przez J. T., ilość wolnych i przewidywanych do zwolnienia stanowisk

prokuratorskich nadal nie będzie w pełni wystarczająca do ustabilizowania sytuacji

kadrowej Prokuratury Okręgowej w P.. Wobec powyższego konieczne jest

przeprowadzanie konkursów na zwalniane stanowiska prokuratorskie, co będzie

powodowało

rotację

kadrową

także

w

jednostkach

szczebla

rejonowego

i zwalnianie etatów niezbędnych dla obecnych asesorów. W związku z tym,

w przypadku wniosku J. T. takie przesłanki, jak wysokie kwalifikacje zawodowe,

doświadczenie, a także dobry stan zdrowia, nie mają charakteru nadzwyczajnego

i nie przeważają nad dobrem służby rozumianym jako potrzeba pokoleniowej

wymiany kadr w Prokuraturze Okręgowej w P.. W świetle powyższego, zdaniem

Prokuratora Apelacyjnego w […], konsekwentne dążenie do ustabilizowania

sytuacji kadrowej w jednostkach prokuratury apelacji […] uniemożliwia wydanie

pozytywnej opinii w sprawie wniosku prokuratora J. T..

Krajowa Rada Prokuratury uchwałą nr […] z dnia 29 października 2013 r.

pozytywnie zaopiniowała wniosek prokuratora J. T..

Podejmując przedmiotową decyzję Prokurator Generalny wziął pod uwagę

to, że Prokurator Okręgowy w P. w swojej pozytywnej opinii nie wskazał żadnych

szczególnych

zatrudniania

okoliczności

prokuratora

J. przemawiających

za

niezbędnością

T.. Wyróżniające

walory

osobiste,

dalszego

wieloletnie

doświadczenie zawodowe zasługują na uznanie lecz nie stanowią wyjątkowych

okoliczności przemawiających za uzyskaniem zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora. Istotnym dla niniejszej decyzji było również negatywne

stanowisko wyrażone w tej sprawie przez Prokuratora Apelacyjnego w […],

wynikające przede wszystkim z aktualnej sytuacji kadrowej na obszarze okręgu

[…]. Z danych Biura Kadr wynika, że Prokuratura Okręgowa w P. dysponuje limitem

69 etatów, z czego 4 nie są obsadzone. W przypadkach jednego zwolnionego

stanowiska ukazało się już obwieszczenie w Monitorze Polskim. Natomiast trzy

pozostałe stanowiska zwolnione zostały dopiero w listopadzie 2013 roku, w związku

z tym jeszcze nie zostały uruchomione procedury konkursowe. Do jednostki tej

delegowanych jest 12 prokuratorów, w tym 10 prokuratorów z prokuratur

rejonowych okręgu […]. W jednostkach rejonowych okręgu […] limit etatów wynosi

215, przy czym obsadzonych pozostaje 206 etatów. Trzy z wolnych stanowisk

zostały już obwieszczone w Monitorze Polskim. Obsadzenie dwóch z wolnych

stanowisk prokuratorskich ma nastąpić w drodze przeniesienia służbowego,

a w pozostałych przypadkach uruchomione zostały procedury mające na celu

obsadzenie tych stanowisk. Limit etatów asesorskich w tym okręgu wynosi

11 i wszystkie

są

obsadzone.

Obecnie

asesorów

posiada

uprawnienia

do powołania na pierwsze stanowisko prokuratorskie. Jak zaznaczono, w świetle

przedstawionej wyżej sytuacji etatowej w Prokuraturze Okręgowej w P.,

uzasadnione jest kontynuowanie polityki kadrowej opierającej się na pokoleniowej

wymianie kadr prokuratorskich, związanej z jednej strony z osiąganiem przez

prokuratorów wieku umożliwiającego im skorzystanie z przywileju stanu spoczynku,

a z drugiej strony - z potrzebą umożliwienia przejęcia tej służby przez innych

doświadczonych prokuratorów, a także zapewnieniem etatów dla nowych kadr

prokuratorskich.

Zgodnie

z

zasadą

racjonalnego

wykorzystania

kadry

prokuratorskiej i asesorskiej prowadzone są działania zmierzające do umożliwienia

asesorom po upływie okresu powierzenia czynności prokuratorskich przystąpienia

do konkursu na stanowisko prokuratorskie. Odpływ tej kadry orzeczniczej

pozostawałby w sprzeczności z potrzebami prokuratury, która do wypełniania

zadań ustawowych powinna w sposób racjonalny wykorzystywać swój potencjał

osobowy. Powoływanie asesorów na stanowiska prokuratorskie nie może odbywać

się

tylko

przez

utworzenie

nowego

stanowiska

z

przekształcenia

etatu

asesorskiego. Taka praktyka prowadziłaby do systematycznego obniżania się limitu

etatów asesorskich, przy braku możliwości ich odtworzenia. Podkreślenia wymaga

również okoliczność, iż sytuacja kadrowa w poszczególnych jednostkach

organizacyjnych prokuratury nieustannie podlega dynamicznym zmianom. Obecnie

obowiązujące procedury przy obsadzaniu wolnych stanowisk w jednostkach

organizacyjnych prokuratury powodują, iż nabór na wolne stanowiska orzecznicze

trwa niejednokrotnie wiele miesięcy. Niemniej jednak nie zmienia to faktu, że

każdorazowo na zwalniane stanowiska prokuratorskie lub asesorskie zgłasza swoje

kandydatury wiele osób, spełniających kryteria do mianowania na stanowisko

asesora lub powołania na stanowisko prokuratora. Aktualnie wolne stanowiska

orzecznicze są następstwem długotrwałych procedur związanych z ich obsadą,

nie są zaś wynikiem braku kandydatów na te stanowiska. W tej sytuacji wyrażanie

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora znacznie utrudnia, a niekiedy

wręcz uniemożliwia, awans prokuratorom, którzy nie tylko spełniają wymogi

formalne, ale też ze względów merytorycznych w pełni zasługują na taki awans.

Dlatego z punktu widzenia interesu służby, ukierunkowanego w dużej mierze

na stworzenie warunków dla pozyskiwania nowych kadr prokuratorskich, w sytuacji

braku etatów uniemożliwiających m. in. mianowanie nowych asesorów, czy też

powoływanie na pierwsze stanowisko prokuratorskie, ale także umożliwienie

prokuratorom

posiadających

odpowiednie

kwalifikacje

uzyskania

awansu

zawodowego, nieuwzględnienie wniosku prokuratora J. T. znajduje uzasadnienie.

Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, wnosząc o jej

uchylenie i przekazanie sprawy Prokuratorowi Generalnemu do ponownego

rozpoznania.

W motywach odwołania podniesiono, że Prokurator Generalny powołał się w

zasadzie na negatywne stanowisko Prokuratora Apelacyjnego w […], pomijając

zupełnie pozytywne oceny w sprawie wniosku odwołującego się, przedstawione

przez Prokuratora Okręgowego w P., jak również Krajową Radę Prokuratury.

Stanowisko Prokuratora Apelacyjnego w […], cytowane w uzasadnieniu decyzji

Prokuratora Generalnego, ma charakter ogólnej analizy sytuacji kadrowej w okręgu

Prokuratury Okręgowej w P. i nie powinno mieć wpływu na indywidualne

rozstrzygnięcie w jego konkretnej sprawie. Prokurator Okręgowy w P., akceptując

w pełni wniosek odwołującego się o wyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora, wskazał na rzekomą, szczególnie trudną sytuację kadrową

Prokuratury Okręgowej w P., a to właśnie Prokurator Okręgowy bezpośrednio

kształtuje politykę kadrową w podległej mu jednostce. Gdyby faktycznie dalsze

zajmowanie przez skarżącego stanowiska prokuratora miało zachwiać sytuacją

kadrową i pozbawić możliwości awansu, czy też zatrudnienia innych prokuratorów,

co podniósł Prokurator Apelacyjny, niewątpliwie Prokurator Okręgowy w P.

zwróciłby uwagę na te okoliczności w swojej ocenie przedmiotowego wniosku.

Mimo odmiennych stanowisk Prokuratora Okręgowego w P. i Prokuratora

Apelacyjnego w […], które niewątpliwie mają istotny wpływ na decyzję

w przedmiocie uwzględnienia wniosku o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska

prokuratora,

Prokurator

Generalny

w

uzasadnieniu

decyzji

nie odniósł się do tej sprzeczności i nie wyjaśnił tej kwestii. Prokurator Generalny

nie odniósł się również do pozytywnej oceny wniosku odwołującego się, zawartej

w uchwale Krajowej Rady Prokuratury z dnia 29 października 2013 r., kwitując to

sformułowaniem, zawartym w jednym zdaniu, że Krajowa Rada Prokuratury

zaopiniowała pozytywnie wniosek. Tymczasem Krajowa Rada Prokuratury jest

ustawowym organem samorządu prokuratorów, do jej stanowiska zajętego w formie

uchwały, nawet w przypadku niepodzielenia go, Prokurator Generalny powinien się

odnieść w uzasadnieniu decyzji. Odwołujący się nie zgadza się również z oceną

dotyczącą przedmiotowego wniosku w kontekście zmian przepisów emerytalnych,

zawartych w ustawie z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw.

W jego ocenie, głównym założeniem reformy emerytalnej jest wydłużenie okresu

pracy zawodowej do osiągnięcia 67 roku życia, a więc regułą ustawową jest

obecnie konieczność pozostawania prokuratora w służbie czynnej do ukończenia

67 roku życia. Od tej ogólnej zasady wprowadzono pewne wyjątki, określając

między innymi mężczyznom urodzonym od dnia 1 stycznia 1949 r. do dnia

31 marca 1949 r., wiek emerytalny na 65 lat i 5 miesięcy. Intencją ustawodawcy

było sformułowanie wyjątku od generalnej zasady wydłużenia wieku emerytalnego

do 67 lat i umożliwienie skorzystania z przepisów obowiązujących przed wejściem

w życie reformy emerytalnej, dla tych prokuratorów, którzy chcieliby wcześniej

przejść w stan spoczynku. Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji można

odnieść wrażenie, że przyjęto jako zasadę, iż ta grupa prokuratorów nie powinna

pozostawać w czynnej służbie po ukończeniu 65 lat. Zdaniem odwołującego się,

jest to stanowisko nieodpowiadające intencji ustawodawcy, skoro regułą ustawową

jest

obecnie

konieczność

pozostawania

prokuratora

w

służbie

czynnej

do ukończenia 67 roku życia. Przechodząc do kolejnego argumentu Prokuratora

Generalnego, którym

uzasadnił on odmowę wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie przez odwołującego się stanowiska prokuratora, a więc braku

szczególnych okoliczności, skarżący zaznacza, że zgodnie z treścią przepisu

art. 62 ust. 2 ustawy o prokuraturze, prokurator może dalej zajmować stanowisko,

jeżeli

Prokurator

Generalny

na

wniosek

prokuratora,

po

przedstawieniu

zaświadczenia stwierdzającego, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia,

do pełnienia obowiązków prokuratora oraz po zasięgnięciu opinii właściwego

prokuratora przełożonego, wyrazi prokuratorowi zgodę na dalsze zajmowanie

stanowiska. Z treści tego przepisu wynika, iż wyrażenie zgody przez Prokuratora

Generalnego na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora ma charakter

fakultatywny, natomiast nie wprowadzono - oprócz wymienionych w przepisie

warunków - jakichkolwiek innych przesłanek, a w szczególności wymogu

zaistnienia „szczególnych okoliczności”. Gdyby jednak przyjąć tylko teoretycznie, że

warunkiem udzielenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora jest

wystąpienie szczególnych okoliczności, to w ocenie odwołującego się – w jego

przypadku te szczególne okoliczności zachodzą. Skarżący pracuje bowiem

nienagannie w organach prokuratury od ponad 42 lat, stan zdrowia potwierdzony

stosownym

zaświadczeniem

lekarskim

pozwala

mu

na

dalsze

pełnienie

obowiązków prokuratora, a jego wniosek o wyrażenie zgody na dalsze pełnieni

służby w pełni zaakceptowali zarówno Prokurator Okręgowy w P., jak i Krajowa

Rada Prokuratury. Po szczegółowym przeanalizowaniu uzasadnienia zaskarżonej

decyzji można dojść do wniosku, że w zasadzie powodem odmowy wyrażenia

zgody na dalsze zajmowanie przez odwołującego się stanowiska prokuratora jest

jego wiek i związana z wiekiem, jak to określono, potrzeba pokoleniowej wymiany

kadr w prokuraturze. Takie stanowisko stanowi dyskryminację pracownika z uwagi

na wiek.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 62a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o

prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 ze zm., dalej zwanej

ustawą o prokuraturze) do prokuratorów stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem

ust. 2 – 5, przepisy m. in. art. 69 – 71 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.,

dalej zwanej Prawem o ustroju sądów powszechnych), normujące instytucję stanu

spoczynku sędziów. W konsekwencji powyższego odesłania do Prawa o ustroju

sądów powszechnych (przy uwzględnieniu struktury organizacyjnej prokuratury

oraz wynikającego ze zdania drugiego przepisu określenia kompetencji organów

prokuratury w miejsce uprawnień Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra

Sprawiedliwości) również prokurator przechodzi w stan spoczynku z uwagi na wiek

z mocy prawa z dniem ukończenia 67 roku życia albo z dniem osiągnięcia wieku

określonego w przepisie art. 69 § 1a, który wskazuje między innymi, iż wiek,

którego osiągnięcie powoduje przejście w stan spoczynku dla mężczyzn

urodzonych do dnia 30 września 1953 r., jest równy najniższemu wiekowi

emerytalnemu określonemu odpowiednio w art. 24 ust. 1a pkt 61-84, art. 24 ust. 1b

i art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze

zm., dalej zwanej ustawą o emeryturach i rentach z FUS). Zgodnie z art. 24 ust. 1b

pkt 1 tej ustawy, wiek emerytalny dla mężczyzn (w przedmiotowym przypadku wiek

przejścia prokuratora z mocy prawa w stan spoczynku) urodzonych od dnia 1

stycznia 1949 r. do dnia 31 marca 1949 r. wynosi 65 lat i 5 miesięcy.

Od reguły przechodzenia prokuratorów w stan spoczynku z mocy prawa,

przepisy ust. 2 – 3a art. 62a ustawy o prokuraturze przewidują wyjątek stanowiąc,

że prokurator może dalej zajmować stanowisko, jeżeli Prokurator Generalny na

wniosek zainteresowanego, po przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego, że

jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków prokuratora,

oraz po zasięgnięciu opinii właściwego prokuratora przełożonego, wyrazi na to

zgodę. Wniosek wraz z zaświadczeniem o stanie zdrowia składa się Prokuratorowi

Generalnemu

najpóźniej

na

sześć

miesięcy

przed

ukończeniem

przez

wnioskodawcę wieku wskazanego w art. 69 § 1 lub art. 69 § 1a Prawa o ustroju

sądów powszechnych. W razie niezakończenia postępowania związanego z

rozpoznaniem wniosku, prokurator pozostaje w służbie do czasu zakończenia

postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym. Od decyzji

Prokuratora Generalnego wydanej w tym trybie przysługuje odwołanie do Sądu

Najwyższego.

Z powołanych przepisów ustawy o prokuraturze i Prawa o ustroju sądów

powszechnych wynika zatem, że zasadą jest odejście prokuratora z czynnej służby

wraz z ukończeniem 67 roku życia albo - dla kobiet urodzonych do dnia 30

września 1973 r. i mężczyzn urodzonych do dnia 30 września 1953 r. - wraz z

osiągnięciem wieku równego najniższemu wiekowi emerytalnemu określonemu

odpowiednio w art. 24 ust. 1a pkt 61-84, art. 24 ust. 1b i art. 27 ust. 3 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, natomiast możliwość dalszego

zajmowania przez niego stanowiska po osiągnięciu ustawowego wieku przejścia w

stan spoczynku stanowi wyjątek od tej zasady. Podkreślić należy, iż art. 62a ust. 2

ustawy o prokuraturze zapewnia jedynie możliwość wystąpienia we właściwym

czasie i przy spełnieniu ustawowego warunku legitymowania się zaświadczeniem

stwierdzającym zdolność, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków

prokuratora, z wnioskiem do Prokuratora Generalnego o wyrażenie zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska. Ostateczna decyzja w tej kwestii należy zatem do

Prokuratora Generalnego. Sytuacja sędziów i prokuratorów jest w tym zakresie

nieco odmienna. W świetle art. 69 § 1 i 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych, w

razie

oświadczenia

Ministrowi

Sprawiedliwości

woli

dalszego

zajmowania

stanowiska oraz przedłożenia zaświadczenia o zdolności, ze względu na stan

zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziowskich, sędzia, który ukończył 67 rok

życia albo z dniem osiągnięcia wieku określonego w art. 69 § 1a, niejako

„automatycznie” pozostaje na swoim stanowisku, podczas gdy dalsze zajmowanie

stanowiska przez prokuratora wymaga uzyskania pozytywnej decyzji Prokuratora

Generalnego. To zróżnicowanie sytuacji obydwu grup zawodowych w zakresie

możliwości kontynuowania czynnej służby po osiągnięciu wieku uprawniającego do

stanu spoczynku wynika z zasadniczo odmiennego statusu prawnego sędziów,

który jest gwarantowany konstytucyjne (w tym odnośnie do prawa do przejścia w

stan spoczynku w związku z zasadą nieusuwalności sędziów), podczas gdy

zarówno stan spoczynku jak i inne elementy statusu prokuratorów nie korzystają z

gwarancji konstytucyjnych. Prawo do stanu spoczynku zapewnia prokuratorom

ustawa zwykła, odsyłająca w tym zakresie do innego aktu tej rangi, jakim jest

Prawo o ustroju sądów powszechnych, zaś przepisy tej ostatniej ustawy stosowane

są do tej grupy zawodowej odpowiednio, z uwzględnieniem różnic wynikających z

regulacji szczególnej art. 62 ust. 2 – 5 ustawy o prokuraturze, zatem także tych

odmienności, które dotyczą możliwości dalszego zajmowania stanowiska po

ukończeniu 67 roku życia albo po osiągnięciu wieku określonego w art. 69 § 1a

Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Decyzja Prokuratora Generalnego o wyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska ma przy tym charakter uznaniowy, na co wskazuje posłużenie się przez

ustawodawcę w art. 62a ust. 2 ustawy o prokuraturze kwantyfikatorem „może” oraz

niesprecyzowanie żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Prokurator

Generalny przy jej podejmowaniu. Akcentowany przez odwołującego się dobry stan

zdrowia nie jest gwarancją uwzględnienia wniosku o przedłużenie służby, lecz

ustawowym minimum, jakie musi spełnić wnioskodawca, by móc ubiegać się o

dalsze zajmowanie stanowiska.

Rozpoznając odwołanie prokuratora od negatywnej decyzji w przedmiocie

przedłużenia służby Sąd Najwyższy nie może wkraczać w ustawowe kompetencje

Prokuratora Generalnego i sam rozstrzygać o tym, czy zainteresowany ma nadal

sprawować

swoją

funkcję.

Honorując

ustawowe

uprawnienie

Prokuratora

Generalnego w tym zakresie, Sąd Najwyższy analizuje, czy jego zastosowanie

nastąpiło zgodnie z prawem. Kognicja Sądu Najwyższego sprowadza się do

badania legalności i zasadności motywów, które doprowadziły do wydania

zaskarżonej decyzji. Kontroli podlega zatem to, czy decyzja nie jest arbitralna lub

podjęta na podstawie niedozwolonych przesłanek, zwłaszcza mających charakter

dyskryminacyjny. Wydając decyzję o wyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska

Prokurator

Generalny

powinien

bowiem

rozważyć

wszystkie

okoliczności sprawy oraz uwzględnić zarówno interes osoby zainteresowanej, jak i

interes publiczny. Należy podkreślić, że z uwagi na odstępstwo od zasady

przechodzenia prokuratora w stan spoczynku wraz z ukończeniem 67 roku życia

albo z dniem osiągnięcia wieku określonego w art. 69 § 1a Prawa o ustroju sądów

powszechnych, zgoda na dalsze pełnienie obowiązków prokuratorskich powinna

mieć wyjątkowy charakter i być podyktowana szczególnymi względami, głównie

dobrem służby. Chodzi o to, aby przez zbyt liberalne stosowanie instytucji zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska po osiągnięciu przez prokuratora ustawowego

wieku nie odwrócić tych proporcji i nie uczynić przejścia prokuratora w stan

spoczynku wraz z ukończeniem wskazanego wyżej wieku wyjątkiem od zasady.

Ustawowy wiek zakończenia aktywności zawodowej i przejścia w stan spoczynku

osób pełniących ważne funkcje publiczne, jakimi są prokuratorzy, określił bowiem

ustawodawca i jego wola w tej materii nie może być generalnie modyfikowana

przez strony stosunku pracy. Stąd też w judykaturze przyjmuje się, że stan zdrowia

wnioskodawcy, wiedza i doświadczenie zawodowe, satysfakcja z pracy, chęć

uzyskania wyższej stawki awansowej wynagrodzenia czy nabycia uprawnień do

nagrody jubileuszowej, mogą okazać się niewystarczające dla zaaprobowania

prośby prokuratora o dalsze zajmowania stanowiska (wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 14 stycznia 2010 r., III PO 7/09, LEX nr 578147; z dnia 21 października

2010 r., III PO 3/10, LEX nr 667491 i z dnia 3 lutego 2011 r., III PO 9/11, LEX nr

819597). Zauważa się, że podstawowym celem unormowania art. 62a ustawy o

prokuraturze jest ochrona interesu publicznego, przez przedłużenie stanu czynnego

służby prokuratora, gdy zachodzą szczególne potrzeby (wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 11 maja 2011 r., III PO 2/11, LEX nr 901636). Ów interes służby wyraża się

w takim kierunku prowadzenia polityki kadrowej, która uwzględnia pokoleniową

wymianę kadr prokuratorskich, związaną z jednej strony z osiąganiem przez

prokuratorów wieku umożliwiającego im skorzystanie ze stanu spoczynku, a z

drugiej strony – z potrzebą umożliwienia przejęcia tej służby przez innych

doświadczonych prokuratorów, a także zapewnienia etatów dla nowych kadr

prokuratorskich (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2010 r., III PO 1/10, LEX

nr 602062 i z dnia 3 marca 2011 r., II PO 13/10, LEX nr 818601).

Takiej też analizy wszystkich okoliczności sprawy dokonał Prokurator

Generalny rozpoznając wniosek J. T. o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska. Biorąc pod uwagę, iż J. T. urodził się […] 1949 r., to zgodnie z art. 69

§ 1a Prawa o ustroju sądów powszechnych, stosowanym przez art. 62a ust. 1

ustawy o prokuraturze, wiekiem, którego osiągnięcie powoduje przejście w stan

spoczynku, jest 65 lat i 5 miesięcy (art. 24 ust. 1b pkt 1 ustawy o emeryturach

i rentach z FUS). Jest to zasada ustawowa, a zgoda na ewentualne dalsze

zajmowanie stanowiska prokuratora ma charakter fakultatywny. Nie negując

istnienia podnoszonych przez odwołującego się przesłanek dotyczących jego

osoby, jak dobry stan zdrowia oraz profesjonalizm i doświadczenie zawodowe,

Prokurator Generalny słusznie zauważył, że nie mają one szczególnego charakteru

i nie przeważają nad dobrem służby, rozumianym jako potrzeba pokoleniowej

wymiany

kadr

w

zatrudniającej

wnioskodawcę

jednostce

organizacyjnej

prokuratury. Swoje stanowisko w tej kwestii Prokurator Generalny przekonywująco

uzasadnił wynikami przeglądu stanu osobowego prokuratury na obszarze okręgu

[…]. Powstaje zatem sytuacja, gdy stanowisko w prokuraturze okręgowej opuszcza

prokurator mający uprawnienia do stanu spoczynku, a służbę po nim może przejąć

inny doświadczony prokurator, zwalniając tym samym etat dla młodych kadr.

W tym kontekście nie można zarzucić Prokuratorowi Generalnemu, że rozstrzygnął

sprawę w sposób dowolny, stosując niedozwolone kryteria, a zaskarżonej decyzji arbitralności i bezzasadności.

Nie podzielając zarzutów i wniosków odwołania, Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji.

aw