III PK 99/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 99/13

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa E. W.

przeciwko P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.

o rentę uzupełniającą z tytułu utraty zdolności zarobkowania,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 4 marca 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt III APa (…),

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem

z dnia 26 marca 2013 r. oddalił apelację powódki E. W. od wyroku Sądu Okręgowego

– Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2009 r., mocą którego

oddalono jej powództwo przeciwko P. szerokotorowej Spółce z o.o. w Z. o zapłatę

renty uzupełniającej.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez powódkę skargą kasacyjną. Skargę

oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.: 1/ art. 2 § 1, art.

187 § 1, 191, 217 § 1, 193 k.p.c. w związku z art. 13 § 2, 391 § 1 k.p.c. i art. 382

k.p.c., przez uznanie, że powódka nie zgłosiła, jako ewentualnego, żądania renty z

tytułu utraty widoków powodzenia na przyszłość wskutek choroby zawodowej, w

sytuacji gdy z argumentacji wyroku wynika, iż takowe żądanie zgłosiła na rozprawie

w dniu 14 października 2012 r. i co w sytuacji oddalenia powództwa o rentę z tytułu

częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej uzasadniało jego rozpoznanie i

rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu; 2/ art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391

§ 1 k.p.c. i w związku z art. 13 § 2 k.p.c., przez pominięcie w argumentacji wyroku

faktów powoływania i zgłaszania, jako ewentualnego, żądania renty między innymi z

tytułu utraty widoków powodzenia na przyszłość na etapie rozpoznania sprawy po

raz pierwszy przed Sądem pierwszej jak i drugiej instancji; 3/ art. 386 § 6 zdanie 1

k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., przez uznanie, że zakres

wytycznych Sądu drugiej instancji zawartych w wyroku z dnia 24 marca 2010 r., III

Apa (…), nie wskazywał na konieczność rozpoznania żądania ewentualnego, w

sytuacji gdy z uwagi na zakres i powody uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji

w sprawie IV P (…) (nierozpoznanie istoty żądania głównego), wytyczne nie mogły

tyczyć żądania ewentualnego, a które to uchybienia wywarły wpływ na prawidłowość

i trafność oceny co do braku zgłoszenia i istnienia roszczenia ewentualnego o rentę

z tytułu utraty widoków powodzenia na przyszłość oraz treść wyroku i w konsekwencji

nierozpoznanie tego żądania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 12 grudnia 2012 r., IV P (…) i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi drugiej instancji.

Skarżąca jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazała: nierozpoznanie i nierozstrzygnięcie o zgłoszonym przez powódkę żądaniu

w niniejszej sprawie, a także oczywistą zasadność skargi.

Jak podkreśliła, w konsekwencji obu skarżonych wyroków, a w szczególności

wyroku Sądu drugiej instancji, nie doszło do rozpoznania i rozstrzygnięcia o

zgłoszonym przez powódkę żądaniu ewentualnym, opartym na tej samej podstawie

faktycznej i prawnej (art. 444 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.) co żądanie zgłoszone

w pierwszej kolejności, która to podstawa konstruuje prawo do renty w oparciu o trzy

samodzielne i odrębne przesłanki. Okoliczność, że roszczenia z każdego z tytułów

tam wskazanych mogą być dochodzone także w odrębnych postępowaniach, nie

uzasadnia powodów braku jakiejkolwiek decyzji procesowej Sądu meriti odnośnie

zgłoszonego żądania ewentualnego co do renty z tytułu utraty widoków powodzenia

na przyszłość, w sytuacji gdy w odniesieniu do żądania renty z tytułu wzrostu kosztów

utrzymania zostało ono przekazane do odrębnego postępowania. Wobec

przedstawienia przez stronę roszczenia do rozpoznania i rozstrzygnięcia w jednym

postępowaniu, i to pod kątem wszelkich możliwych i dopuszczalnych prawnie jego

aspektów, odsyłanie strony do dochodzenia roszczeń w odrębnym postępowaniu

narusza zasadę praworządności, prawa do sądu i osądu, nie wspominając o

kwestiach konsekwencji i wpływu tej oceny na np. wymagalność odsetek czy

przedawnienie.

Odnośnie drugiej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca argumentowała, że „konstatacja i ustalenia Sądu II instancji jakoby żądanie

ewentualne co do renty z tytułu utraty widoków powodzenia na przyszłość zostało

skonstruowane dopiero w dniu 14 maja 2012 r., wbrew wskazanym w skardze a

udokumentowanym zdarzeniom procesowym mającym miejsce jeszcze podczas

rozpoznania sprawy po raz pierwszy przez Sąd I instancji, włącznie z treścią

uzasadnienia pozwu, nastąpiło z obrazą przepisów postępowania i uzasadnia tezę

co do oczywistej zasadności skargi”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego

rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu

publicznego

w

sprawowaniu

wymiaru

sprawiedliwości.

Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej

sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu

Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi

publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia

prawnego przy jej merytorycznym rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W razie wskazania tej przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność

skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający,

w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego

twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ

28/06 LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z

dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK

283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z

dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne

jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I

UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107;

z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08,

LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W

judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście

nieprawidłowego

orzeczenia.

Sam

zarzut

naruszenia

(nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjne jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia

2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr

469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić

należy, że skarga kasacyjna w zakresie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania nie

spełnia wymagań stawianych temu nadzwyczajnemu środkowi zaskarżenia.

Odnośnie pierwszej z powołanych przesłanek przedsądu, tj. braku

rozpoznania i rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego przez powódkę żądania

zapłaty renty uzupełniającej z tytułu zwiększonych potrzeb powtórzyć należy, że

zawarty w art. 3989 § 1 k.p.c. katalog przyczyn uprawniających Sąd Najwyższy do

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest katalogiem zamkniętym. Wskazana

przez skarżącą okoliczność, dla której Sąd Najwyższy powinien przyjąć niniejsza

skargę kasacyjną do rozpoznania, nie mieści się w tym katalogu.

Co się natomiast tyczy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, przypomnieć

trzeba, że w przypadku powołania tej przesłanki przedsądu wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zawierać odpowiedni wywód prawny

opisujący, w czym wyraża się ta „oczywistość”, a także przedstawienie argumentów

przemawiających za jej istnieniem. Tymczasem skarżąca w dotyczącym tejże

przesłanki fragmencie uzasadnienia wniosku w istocie polemizuje z ustaleniami

Sądu drugiej instancji w kwestii daty zgłoszenia ewentualnego żądania zapłaty renty

uzupełniającej, nie wskazując nawet przepisów prawa, w których kwalifikowanym

naruszeniu upatruje oczywistej zasadności wniesionego środka zaskarżenia.

Reasumując:

wobec niewykazania

istnienia

wskazanych

w

skardze

kasacyjnej przesłanek przedsądu, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. należało orzec jak w

sentencji.