III PK 97/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 97/13

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa J. L.

przeciwko Szkole Podstawowej w S.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 4 marca 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S.

z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt VI Pa (…),

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. wyrokiem z dnia

27 lutego 2013 r. oddalił apelację powódki J. L. od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu

Pracy w S. z dnia 30 października 2012 r., mocą którego oddalono jej powództwo o

odszkodowanie, a w pozostałej części postępowanie umorzono oraz rozstrzygnięto

o kosztach postępowania.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną powódki. Skargę oparto

na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie: 1/ art. 52 § 1 pkt 1 k.p., 2/ art. 8 k.p., 3/ art. 56 § 1 k.p., 4/

art. 415, art. 416 i art. 417 k.c. w związku z art. 300 k.p., 5/ art. 6 k.c. w związku z art.

300 k.p., a nadto na podstawie naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci:

art. 231 k.p.c. i art. 11 k.p.c.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy Sądowi drugiej Instancji do ponownego rozpoznania; ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego

w S. i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej Instancji do ponownego rozpoznania;

ewentualnie o uchylenie obu wyroków i orzeczenie co do istoty sprawy, przez

uwzględnienie powództwa w całości, tj. zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki

kwoty 12.303,60 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia

wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kwoty 24.607,20 zł tytułem świadczenia równego

odprawie emerytalnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do

dnia zapłaty, w każdym przypadku z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania.

Jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano

występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, a także oczywistą

zasadność skargi. Istotne zagadnienia prawne zostały sformułowane następująco: 1/

czy jest sprzeczne w zasadami współżycia społecznego działanie pracodawcy

polegające na stawianiu pracownikowi zarzutu ciężkiego naruszenia obowiązków

pracowniczych, w sytuacji gdy działanie pracownika będące przedmiotem zarzutu

stanowiło wykonywanie przez pracownika wytycznych swojej przełożonej zgodnie z

wieloletnią, utrwaloną u pracodawcy praktyką, akceptowaną przez pracodawcę;

2/ czy fakt, że czyn pracownika uznany za przestępstwo skazującym wyrokiem

wydanym w postępowaniu karnym będący podstawą rozwiązania umowy o pracę,

zawsze będzie jednoznaczny z ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych,

nawet jeśli czyn ten stanowił wykonywanie przez pracownika wytycznych swojej

przełożonej zgodnie z wieloletnią, utrwaloną u pracodawcy praktyką, akceptowaną

przez pracodawcę,

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że poza powyższymi przesłankami

przedsądu w sprawie istnieje także potrzeba wykładni przepisów prawa budzących

wątpliwości.

Rozwijając kwestie istotnych zagadnień prawnych skarżąca wskazała, iż od

odpowiedzi na zadane pytania zależy sposób ochrony pracowników wykonujących

wytyczne i polecenia pracodawców, pozostające w sprzeczności z prawem, z czego

pracownicy nie zdają sobie sprawy i jednocześnie sposób podejścia do

rozwiązywania umów o pracę przez pracodawców, którzy jako podstawą rozwiązania

wskazują właśnie czynności będące wykonywaniem przez pracowników poleceń i

wytycznych

pracodawców.

Odpowiedzi

na

przedmiotowe

pytania

pozwolą

jednocześnie na ustalenie relacji pomiędzy art. 11 k.p.c. i art. 52 § 1 k.p., a tym

samym na ujednolicenie wykładni tych przepisów przez wskazanie, czy dla uznania,

że mamy do czynienia z ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków

pracowniczych, wystarczające jest skazanie prawomocnym wyrokiem karnym za

czyn pozostający w związku z pracą, czy też konieczne jest każdorazowe badanie

przez sąd pracy okoliczności sprawy by przyjąć, że rzeczywiście czyn pracownika

przy uwzględnieniu całokształtu stanu faktycznego stanowił ciężkie naruszenie

podstawowych obowiązków pracowniczych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o jej oddalenie w całości

i zasądzenie od powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego

rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu

publicznego

w

sprawowaniu

wymiaru

sprawiedliwości.

Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej

sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu

Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi

publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia

prawnego przy jej merytorycznym rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego

i

dla

rozwikłania

którego

dotychczasowe

orzecznictwo

jest

niewystarczające. W przypadku wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek

nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku –

przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność

i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez

skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy

wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten

powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie

prawne, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe było

rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści

zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle których takie

zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest

to zagadnienie „istotne” (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r.,

II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7 -8, poz. 147; z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03,

LEX nr 513011; z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia

2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 398 9 § 1 k.p.c.

wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i

nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez

odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja

2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).

W przypadku powołania tej przesłanki przesądu, jaką jest potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie, przepisy mające być przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego

powinny należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez sąd drugiej

instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 nr 12, poz. 211). Rzeczą

skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne

wątpliwości ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie

doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151;

z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z dnia 15 października 2002

r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009

nr 2-4, poz. 43 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Oczywiste

jest, iż budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć zastosowanie w

sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem

zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie rozstrzygnięcie

konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości interpretacyjne powinny być

na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało się do prostej wykładni

przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej. Celem

realizowanym w wyniku rozpoznanie skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład

Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie korekta

orzeczeń wydawanych przez sady powszechne (postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).

Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, wnoszący

skargę kasacyjną powołujący się we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania na art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powinien przytoczyć argumenty świadczące o tym, że skarga

jest oczywiście uzasadniona. Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie

się przy tym sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób

ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie rozumiane jest

bowiem jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów

albo

powszechnie

przyjętymi

regułami

interpretacji

(postanowienia

Sądu

Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008

r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21

maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr

494134). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

jak i jego uzasadnieniu niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok Sądu II instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić

należy, że skarga kasacyjna w zakresie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania nie

spełnia wymagań stawianych temu nadzwyczajnemu środkowi zaskarżenia.

Stawiając tezę o występowaniu w sprawie istotnych zagadnień prawnych i potrzebie

wykładni przepisów prawa, skarżąca ograniczyła się do postawienia samych pytań,

na których odpowiedź oznaczałaby rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy tego

konkretnego sporu. Formułując owe pytania, autor skargi kasacyjnej nie wskazał

nawet przepisów prawa materialnego lub procesowego, na których podstawie

konstruował wspomniane zagadnienia prawne i sugerował potrzebę wykładni prawa.

Jedynie z lektury uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

można domyślać się, że chodzi o art. 11 k.p.c. i art. 52 k.p. Brak jest jednak

jakiegokolwiek ogólnego i abstrakcyjnego odniesienia do treści tychże przepisów i

wskazania, w czym tkwią trudności w dekodowaniu zawartych w nich norm prawnych

oraz do jakich rozbieżnych stanowisk w judykaturze doprowadziła próba wykładni

interpretacji powołanych przepisów (z przytoczeniem konkretnych orzeczeń

sądowych ilustrujących owe rozbieżności). Ostania ze wskazanych przesłanek

przedsądu, tj. oczywista zasadność skargi kasacyjnej, nie została zaś w ogóle

uzasadniona przez skarżącą.

Reasumując:

wobec niewykazania

istnienia

wskazanych

w

skardze

kasacyjnej przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania, z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c.

należało orzec jak w sentencji.