III PK 96/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 96/13

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa G. G.j

przeciwko Szkole Podstawowej w D.

o ustalenie, sprostowanie dokumentu i odszkodowanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 4 marca 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt IV Pa (…),

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 285 (dwieście osiemdziesiąt

pięć) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia

21 lutego 2013 r. oddalił apelację powódki G. G. od wyroku Sądu Rejonowego –

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 30 listopada 2012 r., mocą

którego ustalono, że powódka była zatrudniona w pozwanej Szkole Podstawowej w

D. od 1 września 2010 r. na podstawie mianowania, oddalono powództwo o

sprostowanie dokumentu i odszkodowanie oraz umorzono postępowanie o ustalenie

w pozostałej części.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną powódki. Skargę oparto

na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, przez błędną jego

interpretację i niewłaściwe zastosowanie, przy sprzeczności stanowiska Sądu z

treścią przepisów zawartych w art. 10, art. 11, art. 14, art. 16 ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674

ze zm.; zwana dalej: „Kartą Nauczyciela”) oraz art. 2, art. 5, art. 18 3a, art. 183b,

art. 183e i art. 183d, art. 29 i art. 76 k.p. Ponadto skargę oparto na podstawie

naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci art. 233 § 1 k.p.c. i art. 473 § 1

k.p.c. oraz na „sprzeczności ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału

dowodowego”. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego

w K. i poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie oddalenia

powództwa o sprostowanie dokumentu i odszkodowanie przez ich uchylenie i

wydania orzeczenia co do istoty sprawy, zobowiązującego pozwaną do sprostowania

wydanego powódce na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 r. dokumentu nazwanego „Akt

mianowania” oraz zapłaty odszkodowania stosownie do art. 18 3d k.p.; ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania, w każdym przypadku z orzeczeniem o kosztach

postępowania.

Jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano jej

oczywistą zasadność a także istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że wobec rażącego naruszenia

prawa materialnego, w szczególności art. 10 art. 11, art. 14, art. 16 Karty Nauczyciela

w związku z art. 2, art. 5, art. 29 i art. 76 k.p. przez uznanie, iż dokumentem

właściwym, spełniającym warunki formalno-prawne dla nawiązania stosunku pracy z

nauczycielem mianowanym i dyplomowanym jest „Akt mianowania” - istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawa pracy, w szczególności art. 10 art. 11, art. 14,

art. 16 Karty Nauczyciela w związku z art. 2, art. 5, art. 29 i art. 76 k.p., w odniesieniu

do nazwy, formy i warunków formalno-prawnych w treści dokumentu łączącego

pracodawcę z nauczycielem mianowanym i dyplomowanym, zatrudnianym w

pewnym odstępie czasu po otrzymaniu aktu mianowania i dyplomowania, w innym

kolejnym miejscu pracy, u kolejnego pracodawcy. Nauczycielem, który w rozumieniu

art. 2 i art. 76 k.p. jest pracownikiem, osobą która w wyniku wcześniejszego

dokonania aktu mianowania nawiązuje stosunek pracy. Skarżąca zadaje zatem

pytanie, czy w tej sytuacji pracodawca (dyrektor szkoły podstawowej) miał prawo

nazwać dokument nawiązujący stosunek pracy „Akt mianowania”, a w jego treści

napisać: „Mianowanie wygasa, jeżeli nie przystąpi Pani do pracy w dniu 1.09.2010r i

nie usprawiedliwi w ciągu 7 dni swojego nie przystąpienia do pracy. Ponadto zdaniem

autora skargi kasacyjnej, wobec rażącego naruszenia prawa materialnego - art. 183a,

art. 183b, art. 183e i art. 183d k.p. istnieje potrzeba wykładni przepisów działu

pierwszego, rozdział Ila Kodeksu pracy, zatytułowanego „Równe traktowanie w

zatrudnieniu”, a ściślej - art. 183a - art. 183e k.p., których interpretacja i zastosowanie

przez Sądy budzi poważne wątpliwości bowiem, skoro w art. art. 183a k.p. w § 1 „mówi

się o powinności równego traktowania w zakresie nawiązania stosunku pracy,

warunków zatrudnienia, awansowania...; §2 mówi się, że równe traktowanie w

zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób bezpośrednio lub

pośrednio, z przyczyn określonych w §1”, a powódka w niniejszym procesie, w piśmie

z dnia 22 sierpnia 2012 r., wskazała dowody i wykazała, że: 1/ będąc nauczycielem

mianowanym i dyplomowanym przez 1 rok i 8 miesięcy (od 1 września 2010 r. do 28

maja 2012 r.) była zatrudniona na umowie o pracę, zamiast na podstawie

mianowania; 2/ na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji w dniu 24 lipca 2012 r.

wręczono powódce dokument określający jej zatrudnienie z błędami formalnymi i

zdaniem strony powodowej z naruszeniem: art. 10, art. 11 i art. 16 Karty Nauczyciela;

3/ nałożono w dniu 21 maja 2012 r. na powódkę karę upomnienia - bez zachowania

jakichkolwiek formalnoprawnych warunków; 4/ w trakcie zatrudnienia powódki w

pozwanej szkole miał miejsce brak wypłaty dla niej wynagrodzenia za godziny

ponadwymiarowe ujęte w planie lekcji; 5/ w trakcie zatrudnienia uniemożliwiono

powódce dostęp do regulaminów obowiązujących u pozwanej; 6/ omówienie słabych

wyników uczniów, przez dyrektora przeprowadzone zostało bez poinformowania

powódki jako nauczyciela tych uczniów; 7/ dyrektor szkoły nie odnotował w dzienniku

lekcyjnym lekcji otwartych przeprowadzonych przez powódkę jako nauczyciela; 8/ ze

strony dyrektora szkoły (do którego wpłynęły podobno dwie skargi na powódkę jako

nauczyciela) brak umożliwienia zapoznania się z nimi przez powódkę i możliwości

wyjaśnienia skarg na powódkę jako nauczyciela; to czy jest podstawa do przyjęcia,

że miało miejsce nierówne traktowanie powódki w zakresie nawiązania z nią

stosunku pracy oraz warunków zatrudnienia i awansowania, godności osobistej i

autorytetu nauczyciela oraz czy przysługiwało odszkodowanie z art. 18 3d ?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o odmówienie przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku jej przyjęcia - o oddalenie skargi

oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego

rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu

publicznego

w

sprawowaniu

wymiaru

sprawiedliwości.

Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej

sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu

Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi

publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia

prawnego przy jej merytorycznym rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W przypadku powołania tej przesłanki przesądu, jaką jest potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie, przepisy mające być przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego

powinny należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez sąd drugiej

instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 nr 12, poz. 211). Rzeczą

skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne

wątpliwości ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie

doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151,

z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351, z dnia 15 października 2002

r., II CZ 102/02, LEX nr 57231, z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009

nr 2-4, poz. 43 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Oczywiste

jest, iż budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć zastosowanie w

sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem

zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie rozstrzygnięcie

konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości interpretacyjne powinny być

na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało się do prostej wykładni

przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej. Celem

realizowanym w wyniku rozpoznanie skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład

Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie korekta

orzeczeń wydawanych przez sady powszechne (postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).

Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, wnoszący

skargę kasacyjną powołujący się we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania na

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powinien przytoczyć argumenty świadczące o tym, że skarga

jest oczywiście uzasadniona. Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie

się przy tym sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób

ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie rozumiane jest

bowiem jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów

albo

powszechnie

przyjętymi

regułami

interpretacji

(postanowienia

Sądu

Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616, z 26 lutego 2008

r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z 21

maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr

494134). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

jak i jego uzasadnieniu niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok Sądu II instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić

należy, że skarga kasacyjna w zakresie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania nie

spełnia wymagań stawianych temu nadzwyczajnemu środkowi zaskarżenia.

Odnośnie do tej przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność skargi

kasacyjnej, skarżąca ograniczyła się jedynie do powołania przepisu art. 398 9 § 1 pkt

4 k.p.c. jako podstawy prawnej dla postawienia tezy o istnieniu tejże okoliczności

uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania. Słuszności tej tezy w żaden sposób

jednak nie uzasadniła. Nie wskazała nawet przepisów prawa materialnego lub

procesowego, w których kwalifikowanym naruszeniu upatruje oczywistej zasadności

wniesionego środka zaskarżenia.

Co się natomiast tyczy sugerowanej potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie,

skarżąca poza wskazaniem i częściowym zacytowaniem owych przepisów, nie

przedstawia jakiegokolwiek wywodu jurydycznego, nawiązującego w sposób ogólny

i abstrakcyjny do ich treści, wyjaśniającego w czym tkwi problem w interpretacji

tychże przepisów i do jakich rozbieżności w orzecznictwie sądowym prowadzi. Autor

skargi kasacyjnej przytoczył jedynie ustalenia poczynione przez Sądy powszechne

orzekające w sprawie i zadał pytania o możliwość ich subsumcji do wskazanych

przepisów prawa materialnego. Sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania zdaje się dowodzić, iż potrzeby wykładni przepisów skarżąca

upatruje w nieprawidłowym – w jej ocenie – zastosowaniu tychże przepisów przez

Sądy obu instancji i oczekuje w tej kwestii ostatecznego rozstrzygnięcia przez Sąd

Najwyższy. Tymczasem przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest sam

przepis prawa, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu.

Reasumując:

wobec niewykazania

istnienia

wskazanych

w

skardze

kasacyjnej przesłanek przedsądu, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. należało orzec jak w

sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 98

§ 1 i 3 w związku z art. 108 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 w

związku z § 11 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 3 i § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.