III PK 96/05 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 6 grudnia 2005 r.

III PK 96/05

Ostateczne rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody stwierdzające nieważność decyzji odwołującej ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej powoduje, że treść stosunku pracy odwołanego nauczyciela mianowanego należy

oceniać z uwzględnieniem uprawnień wynikających z pełnienia funkcji dyrektora szkoły.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia

2005 r. sprawy z powództwa Waldemara R. przeciwko Szkole Podstawowej [...] w P.

o dopuszczenie do pracy, dodatek funkcyjny, dodatkowe wynagrodzenie roczne, na

skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2005 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Powód uchwałą [...] Zarządu Miasta P. z dnia 31 maja 1999 r. został powołany

na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w P. na okres 5 lat, tj. do dnia 31

sierpnia 2004 r. Uchwałą [...] Zarządu Miasta P. z dnia 14 marca 2001 r. został odwołany ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w P. ze skutkiem natychmiastowym. W wyniku odwołania Waldemara R. Wojewoda L. w dniu 20 kwietnia

2001 r. stwierdził nieważność decyzji Zarządu Miasta P. w sprawie odwołania powoda ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w P. Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym orzeczeniem z dnia 28 września 2001 r. [...] odrzucił skargę Zarządu Miasta P. na wyżej wymienione rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L.

Wyrokiem z dnia 2 marca 2004 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Puławach po

rozpoznaniu sprawy z powództwa Waldemara R. przeciwko Szkole Podstawowej w

P. nakazał pozwanej szkole dopuścić powoda Waldemara R. do pracy na stanowisku

dyrektora szkoły podstawowej i zasądził od pozwanej szkoły odpowiednie kwoty tytułem przysługującego powodowi dodatkowego wynagrodzenia (dodatku funkcyjnego) za pełnienie funkcji dyrektora szkoły wraz z ustawowymi odsetkami. W części

dotyczącej roszczenia za nadgodziny powództwo oddalił. Sąd pierwszej instancji

stwierdził, że na mocy prawomocnej decyzji Wojewody L. nastąpiło wyeliminowanie z

obrotu prawnego aktu pozbawiającego powoda stanowiska dyrektora ze skutkiem ex

tunc. W konsekwencji wobec pozbawienia bytu prawnego uchwały Zarządu Miasta P.

[...] z dnia 14 marca 2001 r. odwołującej powoda ze stanowiska dyrektora pozwany

miał obowiązek dopuścić powoda do wykonywania obowiązków dyrektora szkoły, a

tym samym w ocenie Sądu Rejonowego zasadne było zgłoszone przez powoda

roszczenie o dopuszczenie do pracy oraz zasądzenie na jego rzecz kwot dodatku

funkcyjnego za czas pozostawania w gotowości do pracy na wyżej wymienionym

stanowisku.

W wyniku apelacji pozwanej, Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2005 r. zmienił orzeczenie Sądu

pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia powoda do pełnienia funkcji dyrektora szkoły. Podyktowane było to tym, że uchwała z dnia 31 maja 1999 r., na mocy której powód został powołany na stanowisko dyrektora, wskazywała okres pełnienia tej

funkcji do 31 sierpnia 2004 r., co powodowałoby utrzymanie w tej części orzeczenia

Sądu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. W pozostałej części Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji i w tym zakresie apelację oddalił

jako bezzasadną.

W skardze kasacynej pozwana podniosła naruszenia prawa materialnego

przez niewłaściwe zastosowanie art. 22 § 1 k.p. polegające na błędnym przyjęciu, że

stosunek pracy powoda na stanowisku dyrektora szkoły trwał nadal ze względu na

fakt, że odwołanie powoda ze stanowiska dyrektora przez Zarząd Miasta P. zostało

wyeliminowane przez rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L. oraz naruszenie prawa

procesowego, polegające na wadliwym przyjęciu, że sprawa nie podlega właściwości

sądu powszechnego - sądu pracy zgodnie z art. 476 § 1 k.p.c. w zakresie oceny

prawidłowości odwołania, ponieważ była to decyzja administracyjna i podlegała ocenie w tym trybie, co wykluczało jej badanie przez sąd pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw i

należało ją oddalić. Nie można odmówić gminie kompetencji powierzania obowiązków dyrektora szkoły na podstawie decyzji administracyjnej, skoro zakładanie i prowadzenie publicznych szkół podstawowych należy do obowiązkowych zadań własnych gmin (art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty). Publiczną szkołą podstawową,

jako jednostką organizacyjną gminy, kieruje nauczyciel, któremu stanowisko dyrektora powierza w drodze powołania zarząd gminy (art. 36a ust. 1 oraz art. 38 ustawy o

systemie oświaty w związku z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie gminnym - jednolity tekst: Dz.U. 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) Tak

więc, w świetle obowiązującego porządku prawnego, wszelkie czynności urzędowe

podejmowane przez organy gminy zmierzające do realizacji ustawowego obowiązku

powierzenia stanowiska dyrektora publicznej szkoły podstawowej mają znamiona

prawne działań z zakresu publicznej administracji samorządowej sprawowanej przez

organy gminy i podlegają zaskarżeniu do sądów administracyjnych. Także nie można

podważyć kompetencji wojewody (jako organu nadzorującego samorząd gminny) do

kontroli administracyjnej decyzji samorządu gminnego w przedmiotowej materii,

skoro Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 27 września 1994 r. (OTK 1994, poz.

46) w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni art. 85 i 87 ustawy o

samorządzie terytorialnym wypowiedział się za poddaniem uchwał zarządu gminy

dotyczących odwołania dyrektora szkoły nadzorowi, o którym mowa w rozdziale 10

ustawy samorządowej. Powyższe stanowisko nie oznacza jednak, iż nadzór administracyjny nad uchwałami o odwołaniu dyrektora wyłącza możliwość rozstrzygania

przez sąd powszechny o uprawnieniach osób, których te uchwały dotyczą. Akt powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia

7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz.

329 ze zm.), wywołuje niewątpliwie skutki w sferze stosunku pracy nauczyciela. Nie

jest jednak aktem nawiązania stosunku pracy. Nie można go utożsamiać z żadnym

znanym prawu pracy zdarzeniem stanowiącym podstawę tego stosunku prawnego.

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela przewiduje tylko dwa sposoby

nawiązania stosunku pracy z nauczycielem: mianowanie i zawarcie umowy o pracę.

Nie czyni żadnych wyjątków w stosunku do nauczycieli pełniących funkcje kierownicze w szkole. Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły powoduje w sferze zatrudnienia nałożenie na nauczyciela za jego zgodą dodatkowych obowiązków i przyzna-

nie mu dodatkowych uprawnień, a więc wpływa na treść jego stosunku pracy wynikającego z nominacji albo umowy o pracę.

Tak samo należy oceniać w świetle prawa pracy skutki odwołania ze stanowiska dyrektora (art. 38 ustawy o systemie oświaty). Nie jest to czynność rozwiązująca

stosunek pracy. Powoduje bowiem jedynie pozbawienie tego stanowiska, a nie zatrudnienia na stanowisku nauczyciela.

W przedmiotowej sprawie Sądy pracy oceniały stosunek pracy nauczyciela

mianowanego (stanowiący przedmiot prawa pracy regulowany ustawą z dnia 26

stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela), który kształtowany był również czynnościami

mającymi charakter aktów administracyjnych. W literaturze prawniczej od dawna akceptuje się pogląd, iż akt administracyjny może powodować nie tylko skutki administracyjnoprawne, ale także skutki obligacyjne w sferze prawa cywilnego albo prawa

pracy. Mamy wówczas do czynienia z materią leżącą na pograniczu dwóch różnych

gałęzi prawa. Jednakże fakt kształtowania sytuacji prawnej podmiotu prawa na podstawie dwóch rożnych gałęzi prawa, nie uprawnia do swobodnego przenikania się

tych dwóch odrębnych reżimów prawnych. W niniejszej sprawie nie można znaleźć

uzasadnienia do oceny skutków prawnych wynikających z decyzji administracyjnej w

oparciu o procedurę cywilną. Sądy dokonały jednak oceny stosunku pracy nauczyciela mianowanego, który został wzbogacony o prawa i obowiązki wynikające z pełnienia funkcji dyrektora, a ustalone w wyniku decyzji administracyjnej. Treść stosunku pracy powoda oceniona została w związku z pełnieniem przez niego dodatkowej

funkcji - dyrektora szkoły. W postępowaniu sądowym został ustalony wpływ jaki wywołuje wykonywanie funkcji dyrektora szkoły na stosunek prawny łączący nauczyciela i szkołę. Mianowicie Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu pierwszej

instancji, że na mocy prawomocnej decyzji Wojewody L. nastąpiło wyeliminowanie

aktu pozbawiającego powoda stanowiska dyrektora z obrotu prawnego ze skutkiem

ex tunc, a tym samym nie utraciła mocy obowiązującej uchwała [...] Zarządu Miasta

P. powołująca powoda na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w P. na

okres 5 lat, tj. do dnia 31 sierpnia 2004 r. Tak więc, do dnia 31 sierpnia 2004 r. treść

stosunku prawnego łączącego powoda - nauczyciela mianowanego i szkołę, należało

oceniać z uwzględnieniem praw i obowiązków wynikających z pełnienia funkcji dyrektora szkoły.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w

związku z art. 39810 k.p.c., orzekł jak w sentencji.