III PK 94/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 94/04

POSTANOWIENIE

Dnia 28 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa K. A.

przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w R.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 28 stycznia 2005 r.,

na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R.

z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt IV Pa …/04,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w R. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 16

września 2004 r. oddalił apelację powódki K. A. od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w R. z 2 czerwca 2004 r., którym

oddalono jej powództwo przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu

w R. o zapłatę wynagrodzenia za pracę podczas pełnionych przez nią dyżurów.

Przyczyną oddalenia powództwa, a następnie apelacji, było ustalenie Sądów, że

powódka była, co prawda, zatrudniona na Oddziale Ginekologii Onkologicznej,

gdzie wymiar czasu pracy wynosił 5 godzin na dobę oraz 26 godzin i 15 minut

przeciętnie na tydzień (ze względu na konieczność ograniczenia oddziaływania na

pracownika czynników szkodliwych dla zdrowia), ale dyżury lekarskie pełniła na

Oddziale Ginekologii i Położnictwa, gdzie obowiązywał czas pracy w ilości 7 godzin

i 35 minut na dobę oraz 40 godzin przeciętnie na tydzień (bo tam nie zachodziły

okoliczności powodujące ograniczenie czasu pracy), a zatem pracodawca

prawidłowo wyliczył przysługujące jej wynagrodzenie za pełnione dyżury wyliczając

stawkę godzinową w odniesieniu do czasu pracy obowiązującego na Oddziale

Ginekologii i Położnictwa (czyli tam, gdzie dyżury były pełnione). Jednocześnie

Sąd drugiej instancji ocenił, że obniżenie norm czasu pracy powódki na Oddziale

Ginekologii Onkologicznej wynikało z ustawy, a nie z umowy o pracę, zaś czas

pracy

określony w umowie o pracę powielał regulacje ustawowe. Również

podstawowy czas pracy na Oddziale Ginekologii i Położnictwa miał oparcie w

ustawie.

W kasacji od wyroku Sądu Okręgowego pełnomocnik powódki zarzucił

naruszenie: 1) prawa materialnego, a mianowicie: art. 32j ust. 6 w związku z art.

32g ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki

zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) w wyniku ich błędnej wykładni, art. 18 §

1 k.p., art. 42 § 1, 2 i 4 k.p. w wyniku ich niezastosowania, 2) prawa procesowego,

a mianowicie art. 328 § 2

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. z powodu

niejasnego, niepełnego i uchylającego się od kontrargumentacji uzasadnienia.

Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji pełnomocnik powódki

wskazał po pierwsze - że wyrok Sądu drugiej instancji oczywiście narusza prawo,

gdyż teza, że dotyczące treści stosunku pracy korzystniejsze postanowienia

umowne mają pierwszeństwo przed przepisami prawa pracy nie budzi w doktrynie i

orzecznictwie wątpliwości, po drugie zaś – że w sprawie istnieje istotne zagadnienie

prawne, które zasługuje na dokonanie wykładni przez Sąd Najwyższy, ponieważ

pełnomocnik nie znalazł orzeczeń dotyczących wprost sytuacji pracownika zakładu

opieki zdrowotnej omawianej w kasacji, a w podobnej sytuacji może się znajdować

niemało innych osób.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznanie kasacji, będącej środkiem odwoławczym sytuującym się poza

wymaganym przepisami art. 45 ust. 1 i art. 176 Konstytucji modelem postępowania

dwuinstancyjnego, następuje tylko z przyczyn wykraczających ponad toczący się

między stronami spór prywatnoprawny (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 30

maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002 nr 2, poz. 22 lub z 5 lipca 2001 r., V CKN

176/01,

niepublikowane).

Publicznoprawny

charakter

kasacji

implikuje

jej

podstawowy cel, polegający na zapewnieniu jednolitości wykładni oraz na wkładzie

w rozwój prawa i orzecznictwa sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147). W związku z tym Sąd

Najwyższy przed rozpoznaniem sprawy dokonuje - zgodnie z art. 393 k.p.c. wstępnego badania kasacji i może odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w

sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni

przepisów

prawnych

budzących

poważne

wątpliwości

lub

wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest oczywiście

bezzasadna (art. 393 § 1 k.p.c.); nie może natomiast odmówić przyjęcia kasacji do

rozpoznania tylko wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty

narusza prawo albo gdy zachodzi nieważność postępowania (art. 393 § 2 k.p.c.).

Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji w niniejszej sprawie

skarżąca wskazała: po pierwsze - że zaskarzone orzeczenie w sposób oczywisty

narusza prawo, po drugie - że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

które ze względu na swój precedensowy charakter wymaga dokonania wykladni

przez Sąd Najwyższy. W ocenie Sądu Najwyższego żadna ze wskazanych

okoliczności mających uzasadniać rozpoznanie kasacji nie została przez skarżącą

wykazana.

Oczywistość naruszenia prawa jest wiązana przez pełnomocnika powódki z

rzekomym zanegowaniem przez Sąd Okręgowy oczywistej skądinąd tezy, że

dotyczące treści stosunku pracy korzystniejsze postanowienia umowne mają

pierwszeństwo przed przepisami prawa pracy. Z wywodów zawartych w

uzasadnieniu

zaskarżonego

wyroku

w

żaden

sposób

nie

wynika,

aby

rozstrzygnięcie zostało oparte na tego rodzaju poglądzie przypisywanym w kasacji

Sądowi Okręgowemu. Sąd przyjął bowiem, że skrócony czas pracy (wynikająca z

ustawy o zakładach opieki zdrowotnej – art. 32g ust. 3 pkt 1 - norma dobowa i

tygodniowa, obniżona ze względu na pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia)

obowiązywała powódkę w związku z jej zatrudnieniem na Oddziale Ginekologii

Onkologicznej (zgodnie z umową o pracę), nie obowiązywała zaś w razie pełnienia

przez nią dyżurów na innym Oddziale, gdzie praca nie była wykonywana w

warunkach szczególnych określonych w ustawie. Sąd Okręgowy stwierdził, że

umowa o pracę zawarta z powódką, wskazując skrócony czas pracy obowiązujący

w miejscu świadczenia przez nią pracy na Odziale Ginekologii Onkologicznej, nie

określała norm czasu pracy w razie pełnienia dyżurów na Oddziale Ginekologii i

Położnictwa, a zatem dla celów obliczenia wynagrodzenia za dyżury normy czasu

pracy obowiązujące na tym Oddziale były ustalane na zasadach ogólnych zgodnie

z ustawą. W tych okolicznościach trudno dopatrzeć się oczywistego, a więc nie

budzacego

wątpliwości,

widocznego

bez

pogłębionej

analizy

prawniczej,

rzucającego się natychmiast w oczy, naruszenia prawa przez zaskarżone

orzeczenie.

Przedstawienie okoliczności, uzasadniających rozpoznanie kasacji ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 393 § 1 pkt 1

k.p.c.)

albo

potrzebę

wykładni

przepisów

prawnych

budzących

poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 393 § 1 pkt

2 k.p.c.), wymaga wyraźnego wskazania, na czym polega istotne zagadnienie

prawne, o jaki przepis prawa chodzi (jaki przepis wymaga wykładni), a ponadto,

dlaczego budzi on wątpliwości, na czym te wątpliwości polegają i w jaki sposób –

zdaniem skarżącego – przepis ten powinien być interpretowany, a także jaki

sposób rozwiązania istotnego zagadnienia prawnego jest przez skarżącego

preferowany. Wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. nie

może zatem sprowadzać się jedynie do stwierdzenia, że jakiś przepis wymaga

wykładni, ponieważ budzi wątpliwości, czyli powołania się na kodeksową formułę

jednej z przesłanek kasacji, lecz powinno obejmować sformułowanie tych

wątpliwości prawnych i wskazanie argumentów prawnych prowadzących do ich

wyjaśnienia.

W rozpoznawanej sprawie być może występuje istotny problem prawny,

dotyczący sposobu wyliczenia wynagrodzenia lekarza za pracę w godzinach

nadliczbowych (w czasie pełnienia przez lekarza zatrudnionego w zakładzie opieki

zdrowotnej dyżuru lekarskiego), jednak nie został on sformułowany przez skarżącą

(jej pełnomocnika) w sposób, który pozwalałby Sądowi Najwyższemu na zajęcie

się tym problem i przedstawienie wykładni wchodzących w grę przepisów prawa. Z

opisu okoliczności mających uzasadniać przyjęcie kasacji do rozpoznania nie

wiadomo nawet jakiego przepisu – jakich przepisów – istotny problem prawny

dotyczy (w szczególności czy odnosi się on przepisów ustawy o zakładach opieki

zdrowotnej, a jeśli tak, to których) oraz na czym polega to zagadnienie prawne.

Samo stwierdzenie, że to zagadnienie występuje – i to nawet w odniesieniu do

wielu zatrudnionych - nie wyczerpuje obowiązku przedstawienia okoliczności

mających uzasadniać rozpoznanie kasacji, ponieważ nie pozwala na ocenę

doniosłości i wagi problemu, które powinny skłonić Sąd Najwyższy do przyjęcia

kasacji do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie może snuć przypuszczeń, w jakim

miejscu skarżący dostrzega istotne zagadnienie prawne, ani tym bardziej

konstruować we własnym zakresie zagadnienia, ponieważ należy to zasadniczo do

strony. Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji należy do

podstawowych wymagań konstrukcyjnych kasacji. Jest ono trudne do spełnienia,

ale konieczne, aby zachęcić Sąd Najwyższy do zajęcia się sprawą. Sąd Najwyższy

przede wszystkim rozpoznaje sprawy, w których występują istotne zagadnienia

(problemy) prawne, ale to do skarżącego należy zlokalizowanie oraz na tyle

szczegółowe opisanie tych problemów, aby osiągnąć sukces w postaci przyjęcia

kasacji do rozpoznania.

Ponieważ w sprawie zachodzą pozytywne przesłanki odmowy przyjęcia

kasacji do rozpoznania (art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), a zarazem nie zachodzą

negatywne przesłanki dokonania tej czynności (art. 393 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy,

stosownie do art. 3937 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.