III PK 72/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 72/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa A. S.

przeciwko E. Spółce jawnej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 21 marca 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. przyznaje radcy prawnemu Ł. F. od Skarbu Państwa - Sądu

Okręgowego kwotę 1.350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych

powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

z

urzędu

w

postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 21

marca 2011 r. oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2010 r., mocą którego zasądzono

od pozwanej „E." na rzecz powódki kwotę 100 złotych tytułem ekwiwalentu za

odzież roboczą i obuwie, umorzono postępowanie w zakresie cofniętych roszczeń o

wyrównanie wynagrodzenia za pracę i zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w

następstwie nieuregulowanej współpracy z pozwanym od 2000 roku oraz oddalono

powództwo w pozostałej części.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną powódki. Skargę

oparto na podstawie naruszenia przepisu postępowania mogącego mieć wpływa na

wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 203 § 4 k.p.c., mimo że okoliczności

sprawy wskazywały na to, iż czynność w postaci cofnięcia pozwu przez powódkę

jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Skarżąca wniosła o uchylenie

zaskarżonego

wyroku

wraz

z

poprzedzającym

go

orzeczeniem

pierwszoinstancyjnym w części objętej apelacją i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazano

występowanie

w

sprawie

istotnego

zagadnienia

prawnego

sprowadzającego się do pytania, jaki skutek odnosi cofnięcie oświadczenia woli o

cofnięciu pozwu w fazie postępowania odwoławczego i czy w związku z tym Sąd

drugiej instancji winien rozważyć zasadność zastosowania art. 203 § 4 k.p.c. na

tym etapie postępowania. W ocenie skarżącej, Sąd drugiej instancji na etapie

postępowania odwoławczego powinien ocenić skuteczność cofnięcia pozwu, biorąc

pod rozwagę treść art. 203 § 4 k.p.c., natomiast kwestią niejednoznaczną pozostaje

sposób reakcji Sądu na oświadczenie strony o cofnięciu oświadczenia woli o

cofnięciu pozwu dopiero w tej fazie procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1/ w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2/ istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3/ zachodzi nieważność

postępowania albo 4/ skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W myśl

art. 398¹³ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach

podstaw; w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod rozwagę jedynie

nieważność postępowania. Rozpoznanie skargi kasacyjnej w granicach podstaw

oznacza zaś związanie Sądu Najwyższego zgłoszonymi przez skarżącego

zarzutami naruszenia konkretnie wskazanych przepisów prawa. Stosownie do

art. 398³ § 1 k.p.c. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1/ naruszenia

prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie

bądź 2/ naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy. W każdym z tych przypadków konieczne jest

wyraźne i jednoznaczne określenie przez skarżącego przepisów prawa, które –

jego zdaniem – zostały naruszone, ponieważ Sąd Najwyższy dokonuje oceny

zgodności z prawem zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia tylko z punktu

widzenia tych naruszeń; jedynie nieważność postępowania bierze pod rozwagę z

urzędu.

W niniejszym przypadku skarżąca wskazuje na tę przesłankę przedsądu,

jaką jest występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.

Warto zatem zauważyć, iż w razie powołania powyższej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i

uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki

przewidziany

jest

przy

przedstawianiu

zagadnienia

prawnego

przez

sąd

odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Sformułowanie zagadnienia

powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści

przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez

Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą

Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej

Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym,

poprzez

ochronę

obowiązującego

porządku

prawnego

przed

dowolnością

orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc

orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu

kasacyjnym (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX

nr 513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia

2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 398 9 § 1 k.p.c.

wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i

nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez

odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja

2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538). Trzeba jednak przypomnieć, iż przedstawione

przez skarżącego zagadnienie prawne powinno nawiązywać do przepisów, których

naruszenie zarzucono w ramach podstaw skargi kasacyjnej i nie może być

oderwane od przesłanek orzekania w sprawie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia

13 listopada 2002 r., I CK 213/02, LEX nr 74415).

Skonstruowane przez skarżącą istotne zagadnienie prawne sprowadza się

do pytania o sposób reakcji sądu drugiej instancji na cofnięcie przez stronę na

etapie postępowania odwoławczego wcześniejszego jej oświadczenia o cofnięciu

pozwu i konieczność dokonania oceny owego cofnięci pozwu przez pryzmat normy

art. 203 § 4 k.p.c. Odpowiedź na tak sformułowane pytanie nie wykracza jednak

poza ramy zwykłej wykładni prawa.

Godzi się przypomnieć, że instytucja cofnięcia pozwu uregulowana jest w

art. 203 k.p.c., a jej skutkiem prawnym pozostaje w świetle art. 355 § 1 k.p.c.

wydanie przez sąd postanowienia o umorzeniu postępowania. Postanowienie sądu

pierwszej instancji o umorzeniu postępowania podlega zaś z mocy art. 394 § 1

k.p.c. zaskarżeniu w drodze zażalenia. Wniesienie tegoż środka odwoławczego

oznacza w praktyce cofnięcie przez stronę jej wcześniejszego oświadczenia o

cofnięciu pozwu. Zgodnie z art. 391 § 1 k.p.c., jeżeli nie ma szczególnych

przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej instancji, do postępowania tego

stosuje się - poza przepisami art. 194 – 196 i art. 198 - odpowiednio przepisy o

postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Oświadczenie strony o cofnięciu

pozwu złożone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym podlega zatem ocenie przez

sąd odwoławczy w kontekście art. 203 § 4 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Takiej też

oceny oświadczenia powódki o częściowym cofnięciu pozwu, złożonego na

rozprawie pierwszoinstancyjnej, dokonał Sąd Okręgowy i dał temu wyraz w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Wobec niewykazania istnienia powołanej w skardze kasacyjnej przesłanki

przedsądu, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji

postanowienia. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zaś stosownie do art. 108

§ 1 k.p.c. w związku z art. 398²¹ k.p.c. oraz § 2 ust.3 i § 15 pkt 1 w związku z § 12

ust. 4 pkt 2 w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.).