III PK 63/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 63/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z powództwa S. W.

przeciwko Urzędowi Gminy w D.

o wypowiedzenie umowy o pracę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 kwietnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 29 maja 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Pozwany Urząd Gminy w D., w sprawie z powództwa S. W. o

odszkodowanie z tytułu wadliwego rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia

na podstawie art. 53 §1 pkt 1 lit. b k.p., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego w K. z dnia 29 maja 2009 r., … 24/09. Zaskarżonym wyrokiem

oddalono jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w K., zasądzającego na rzecz

powoda tytułem żądanego odszkodowania kwotę

17.748,36 zł, stanowiącą

równowartość jego trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Stan faktyczny ustalony przez Sąd Rejonowy został w pełni zaaprobowany

przez Sąd Okręgowy. Uchwałą Rady Miejskiej w D. z dnia 8 listopada 1995 r.

powód został powołany na stanowisko skarbnika Miasta i Gminy D. Stanowiło to

podstawę nawiązania jego stosunku pracy. Uchwałą tej Rady z dnia 14 grudnia

2007 r. odwołano powoda z tego stanowiska. Odwołanie było równoznaczne z

wypowiedzeniem umowy o pracę. W dniu odwołania i w okresie późniejszym

powód

był

na

zwolnieniu

lekarskim,

a

następnie

pobierał

świadczenie

rehabilitacyjne. W związku z upływem okresu uprawniającego pracodawcę do

rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit.

b k.p., Burmistrz pozwanej Gminy rozwiązał z powodem stosunek pracy z dniem 27

sierpnia 2008 r.

W ocenie prawnej obu Sądów to rozwiązanie było sprzeczne z prawem, gdyż

oświadczenie woli w imieniu pracodawcy zostało złożone przez nieuprawniony

organ. Zdaniem Sądów organem uprawnionym do rozwiązania stosunku pracy z

powodem była Rada Gminy, a nie jej Burmistrz. Sąd Okręgowy stwierdził, że

rozwiązanie stosunku pracy było dopuszczalne na podstawie odwołania (art. 70 §

2 i 3 k.p.). Przyjmując ten pogląd Sąd Okręgowy stwierdził jednocześnie, że nie

podziela odmiennego stanowiska, przedstawionego w wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 30 maja 2001 r., I PKN 421/00 (OSNP 2003 nr 7, poz. 171), według którego w

takiej sytuacji, jak w rozpoznawanej sprawie, prawo rozwiązania stosunku pracy

służy przewodniczącemu zarządu gminy, a nie organowi, który powołał pracownika

na stanowisko. Tym samym Sąd Okręgowy podzielił pogląd wyrażony przez Sąd

Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2006 r., II PK 273/05 (OSNP

2007 nr 9 – 10, poz. 129) o właściwości rady gminy do rozwiązania stosunku pracy

z pracownikiem zatrudnionym na podstawie powołania.

W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b

oraz art. 70 § 2 i 3 k.p., art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.)

oraz art. 4 pkt 2a obowiązującej do dnia 31 grudnia 2008 r. ustawy z dnia 22 marca

1990 r. o pracownikach samorządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142,

poz. 1593 ze zm.). Zdaniem skarżącego art. 4 pkt 2a ustawy o pracownikach

samorządowych, wskazujący na burmistrza jako organ właściwy do dokonywania

czynności z zakresu prawa pracy wobec skarbnika gminy, jest przepisem

szczególnym w stosunku do art. 72 § 1 zdanie drugie k.p. i dlatego ma przed nim

pierwszeństwo na mocy art. 5 oraz art. 70 § 12 k.p. Powołano się także na trafność

stanowiska przyjętego przez Sąd Najwyższy we wskazanym wyroku I PK 421/00.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej

właściwości rady gminy należy powoływanie i odwoływanie skarbnika gminy na

wniosek wójta. Jak wynika z art. 2 pkt 3 ustawy o pracownikach samorządowych, to

powołanie powoduje powstanie stosunku pracy. Do tego stosunku w pierwszej

kolejności stosuje się przepisy ustawy o pracownikach samorządowych, a w

kwestiach nieuregulowanych w niej

stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu

pracy (art. 31 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych).

Relacje między powołaniem na stanowisko i odwołaniem z niego a

stosunkiem pracy określają przepisy art. 68 i n. k.p. Sytuacja jest prosta w

odniesieniu do powołania. Jest to oświadczenie złożone przez pracodawcę lub inny

upoważniony do tego podmiot, powodujące powstanie stosunku pracy za zgodą

pracownika (art. 68 § 1 w związku z art. 11 k.p.). Jest to zdarzenie równoważne z

zwarciem umowy o pracę i do stosunku pracy powstałego z powołania stosuje się

przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony, z wyłączeniami

wymienionymi w art. 69 k.p. Powołanie wywołuje więc dwa skutki - powierzenie

stanowiska i powstanie stosunku pracy – które następują w tym samym terminie

(art. 68 § 1 w związku z art. 682 k.p.).

Natomiast w odniesieniu do odwołania, z uwagi na konieczność ochrony

interesów pracownika, sytuacja jest złożona. Pozbawienie stanowiska jest

dopuszczalne w każdym czasie (art. 70 § 1 k.p.). Wpływ odwołania na stosunek

pracy określają art. 70 § 12 § 3 k.p. Wynika z nich, że jeżeli przepis szczególny

nie stanowi inaczej, to odwołanie jest jednoznaczne w wypowiedzeniem umowy o

pracę lub z jej rozwiązaniem bez wypowiedzenia z przyczyn określonych w art. 52

lub 53 k.p. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z odwołaniem

równoznacznym z wypowiedzeniem umowy. Z reguły odwołanie równoznaczne z

wypowiedzeniem powoduje rozpoczęcie biegu wypowiedzenia i takiej sytuacji

dotyczy powołany wyrok Sądu Najwyższego II PK 273/05. Należy podzielić

wyrażony w nim pogląd, że wójt gminy nie może złożyć wypowiedzenia stosunku

pracy sekretarzowi gminy w czasie biegu okresu wypowiedzenia, który się

rozpoczął wskutek odwołania tego pracownika ze stanowiska w sposób

równoznaczny z wypowiedzeniem.

Jednakże

odwołanie

równoznaczne

z

wypowiedzeniem

nie

zawsze

powoduje rozpoczęcie biegu wypowiedzenia. Odwołanie jest dopuszczalne w

każdym czasie, a więc także w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, tak

jak to miało miejsce w rozpoznanej sprawie, w której powód był chory w dniu

odwołania. Ochrona interesów takiego pracownika określona jest w art. 72 § 1 k.p.

Przewiduje on, że wówczas bieg wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie

usprawiedliwionej nieobecności (co nie zachodzi w niniejszej sprawie). Natomiast

istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma drugie zdanie tego paragrafu,

według którego jeżeli usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż okres

przewidziany w art. 53 § 1 i 2 k.p., organ który pracownika powołał, może rozwiązać

stosunek pracy bez wypowiedzenia.

Mamy więc do czynienia ze złożoną sytuacją, w której organ uprawniony do

odwołania (rada gminy) odwołała powoda ze stanowiska, co było równoznaczne z

wypowiedzeniem mu stosunku pracy, jednakże to wypowiedzenie nie rozpoczęło

biegu z uwagi na chorobę powoda, której długotrwałość spowodowała powstanie

nowej przyczyny umożliwiającej rozwiązanie stosunku pracy na mocy art. 53 § 1

pkt 1 lit. b k.p. To rozwiązanie stosunku pracy jest oderwane od odwołania ze

stanowiska w tym sensie, że następuje na podstawie odrębnej czynności prawnej

w postaci oświadczenia woli złożonego pracownikowi już po odwołaniu go ze

stanowiska. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w

powołanym wyroku I PKN 421/00, że w takiej sytuacji do rozwiązania stosunku

pracy z sekretarzem (skarbnikiem) gminy uprawniony jest przewodniczący zarządu

gminy (burmistrz), a nie organ, który powołał pracownika na stanowisko (zarząd

gminy). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy odwołał się do art. 70 § 12

k.p. wyłączającego stosowanie przepisów Kodeksu pracy dotyczących rozwiązania

stosunku pracy z pracownikiem odwołanym ze stanowiska, jeżeli przepisy

szczególne stanowią inaczej. Na tej podstawie stwierdził, że do rozwiązania z

powodem umowy o pracę na podstawie art. 53 §1 pkt 1 lit. b k.p. nie był

uprawniony organ, który go powołał na stanowisko (art. 72 § 1 zdanie drugie k.p.)

lecz przewodniczący zarządu gminy (odpowiednio burmistrz), gdyż na mocy

przepisu szczególnego – art. 4 ustawy o pracownikach samorządowych – ma on

kompetencje

do

podejmowania

w

imieniu

pracodawcy

czynności

wobec

pracowników niezależnie od sposobu nawiązania z nimi stosunku pracy. Można do

tego dodać, że w rozpoznawanej sprawie w czasie rozwiązania z powodem

stosunku pracy właściwość burmistrza była określona jeszcze wyraźniej, gdyż art.

4 pkt 2a ustawy o pracownikach samorządowych wprost wskazywał burmistrza jako

podmiot uprawniony do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy wobec

skarbnika i sekretarza gminy. Sąd Okręgowy nie podzielił tego poglądu, jednakże

jego argumenty nie nawiązują w żadnym stopniu do uzasadnienia tego wyroku

Sądu Najwyższego.

Sąd Okręgowy nie rozważał kwestii rozwiązania stosunku pracy powoda na

podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. oraz znaczenia art. 70 § 12 k.p., lecz

opacznie zrozumiał pogląd wyrażony w wyroku I PKN 421/00 jako przyjmujący, że

powołanie oznacza jedynie powierzenie stanowiska, a nawiązanie i rozwiązanie

stosunku

pracy

doprowadziło

należy do

burmistrza.

Błędne

zrozumienie

tego

wyroku

do stwierdzenia przez Sąd Okręgowy, że występuje sprzeczność

między nim, a powołanym wyrokiem II PK 273/05. Jest to bezzasadne, gdyż

dotyczą one różnych sytuacji i nie są ze sobą sprzeczne, co trafnie podnosiła

strona pozwana w apelacji i powtórzyła w skardze kasacyjnej.

Słuszność poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku I PK 421/00

potwierdzają dalsze argumenty. Patrząc na omawiane zagadnienie właściwości

organu uprawnionego do rozwiązania z powodem stosunku pracy od strony ustroju

strony pozwanej trzeba podnieść, że regulujące go przepisy, przewidują

kompetencje rady gminy tylko w zakresie powołania i odwołania skarbnika gminy

(art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). Nie mogą więc być podstawą

do podejmowania przez radę innych czynności odnoszących się do stosunku pracy

osoby powołanej na stanowisko. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie

gminnym też ma charakter szczególny w rozumieniu art. 70 § 12 k.p., wyłączający

możliwość rozwiązania stosunku pracy przez radę gminy na podstawie art. 53 § 1

pkt 1 lit. b k.p. z pracownikiem uprzednio odwołanym przez nią ze stanowiska.

Należy także podnieść, że z zasady czynności w sprawach z zakresu prawa pracy

podejmuje osoba lub organ zarządzający pracodawcą (art. 3 1 k.p. ), a nie organ

stanowiący. Tak więc po odwołaniu pracownika z zajmowanego stanowiska organ

zarządzający (burmistrza) jest uprawniony do zawarcia z nim umowy o

wykonywanie innej pracy w okresie wypowiedzenia (art. 71 k.p.) lub do ustalenia z

pracownikiem wcześniejszego terminu rozwiązania stosunku pracy (art. 36 § 6

k.p.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.