III PK 56/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 56/17 POSTANOWIENIE Dnia 20 marca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa A. M.‎przeciwko K. Spółce Akcyjnej w K.‎o odszkodowanie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 marca 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G.‎z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt VI Pa (...), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w G. rozpoznawał pozew o odszkodowanie skierowany przeciwko K. S.A. w K.. Sąd ten wyrokiem z dnia 10 stycznia 2017 r. oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 10 października 2016 r., w którym zasądzono dochodzoną należność.Sądy zgodnie ustaliły, że strony łączyła umowa o prace na czas nieokreślony. Powodowi powierzono obowiązki prezesa zarządu. Od dnia 26 lutego 2016 r. powód przebywał na urlopie wypoczynkowym (udzielonym do dnia 30 maja 2016 r.). W dniu 26 lutego 2016 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie spółki odwołało powoda z funkcji prezesa.

Z tej przyczyny wypowiedziano powodowi umowę o pracę, przy czym oświadczenie zostało doręczone przez pocztę w dniu 4 kwietnia 2016 r. (w trakcie urlopu wypoczynkowego). W ocenie Sądu odwoławczego doszło do naruszenia art. 41 k.p., co oznacza, że zgodnie z art. 45 § 1 k.p. pracownik nabył prawo do odszkodowania. Skargę kasacyjną wywiódł pozwany zarzucając mu naruszenie art. 45 k.p. w związku z art. 41 k.p. i art. 1012 § 2 k.p. - poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż zatrudnienie mające swoje źródło w stosunku o charakterze korporacyjnym, powołaniu do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, w sytuacji zmiany w strukturze korporacyjnej spółki i braku możliwości dalszego zatrudniania takiego pracownika, a także związania ustępującego pracownika od momentu odwołania z pełnionej funkcji Prezesa Zarządu i ustania stosunku pracy umową o zakazie konkurencji, powoduje konieczność utrzymywania stosunku pracy wobec udzielenia urlopu wypoczynkowego z dniem odwołania z pełnionej funkcji, mimo iż umowa o pracę była umową na czas nieokreślony - pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, a uprawnienia pracownicze nie zostały uszczuplone, tym samym z uwzględnieniem związania powoda zakazem konkurencji i rozpoczęcia jego obowiązywania od momentu odwołania z pełnionej funkcji w spółce.W ocenie skarżącego w sprawie wystąpiło istotne zagadnienie prawne, „a mianowicie czy w sytuacji ustania stosunku korporacyjnego wynikającego z powołania do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu prawidłowym jest utrzymywanie w stosunku pracy odwołanego pracownika, ze względu na korzystanie przez niego z urlopu wypoczynkowego, zwłaszcza że nie ma podstaw do uznania, iż jego uprawnienia pracownicze zostały uszczuplone, a pracodawca nie ma możliwości pozostawienia w zatrudnieniu dotychczasowego członka zarządu spółki.

Tym samym uznając stosunek korporacyjny za determinujący sytuację prawną osoby zatrudnionej, bez względu na rodzaj i charakter umowy wiążącej strony oraz zawarcia umowy z członkiem zarządu spółki o zakazie konkurencji. Czy wewnętrzna sprzeczność umowy o pracę - na czas określony oraz czas pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, powinna być interpretowana z uwzględnieniem konkretnego przypadku zarówno w odniesieniu do podmiotu zatrudniającego, jak i osoby pozostającej w zatrudnieniu, czy też literalnie uznając art. 41 k.p. za mający spełniać funkcję ochronną prawa pracy w odniesieniu do pracownika.

Istotnym jest rozstrzygnięcie ww. zagadnienia prawnego także w kontekście wprowadzonej ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz.U. z 2016 r., poz. 1202), która wyraźnie wskazuje na sposób regulowania i charakter stosunku prawnego - kontraktu menadżerskiego, na podstawie którego powoływani są członkowie organów spółek publicznych, czy też podmiotów regulowanych odrębnymi przepisami jak specjalne strefy ekonomiczne (pozwany)”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów przekonujących za jej przyjęciem do rozpoznania.Po pierwsze, należy stwierdzić, że opis zagadnienia prawnego przedstawionego przez pozwanego nie bez powodu został przedstawiony w cudzysłowie.

Analiza jego treści jest trudna, gdyż przekaz nie jest komunikatywny. Pozwany pyta o sens trwania stosunku pracy, gdy pracownik został odwołany z funkcji prezesa i jednocześnie zakłada, że jego uprawnienia pracownicze nie zostały uszczuplone. Zważywszy, że pracownik przebywa na urlopie wypoczynkowym (który ma być przerwany lub zakłócony w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę), postawiona teza okazuje się fałszywa. Nie można przecież twierdzić, że prawa pracownicze nie zostają naruszone, jeśli dochodzi do uchybienia art. 41 k.p., który przyznał pracownikowi klarowne i społecznie akceptowalne uprawnienie.Kolejne założenie jest również nieprawdziwe.

W ocenie skarżącego w takiej sytuacji „nie ma możliwości pozostawienia w zatrudnieniu dotychczasowego członka zarządu spółki”. Problem w tym, że prawo pracy (przepisy wskazane w skardze kasacyjnej) nie nakazują dalszego zatrudniania byłego prezesa zarządu spółki kapitałowej. Wskazują jedynie na obowiązek wstrzymania się z wręczeniem wypowiedzenia do czasu powrotu z urlopu wypoczynkowego. Trzeba też wspomnieć, że z ważnych powodów nie znanych w chwili udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika można odwołać, po czym wręczyć mu wypowiedzenie umowy o pracę.

Wskazany wywód wyjaśnia, że dalsze dywagacje o determinującej roli stosunku korporacyjnego (nie mające jakiegokolwiek odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach) można sklasyfikować w kategorii życzeń i oczekiwań skarżącego, a nie budować na ich podstawie figury prawne. Spostrzeżenie to odnosi się również do stwierdzenia o „wewnętrznej sprzeczności umowy o pracę” i potrzebie dokonywania interpretacji „z uwzględnieniem konkretnego przypadku zarówno w odniesieniu do podmiotu zatrudniającego, jak i osoby pozostającej w zatrudnieniu, czy też literalnie uznając art. 41 k.p. za mający spełniać funkcję ochronną prawa pracy w odniesieniu do pracownika” (ta część wywodu skarżącego jest wysoce niejasna).Na koniec ciągu argumentacyjnego skarżący raczył wspomnieć o kontekście wywołanym przez ustawę o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami, która w jego ocenie „wyraźnie wskazuje na sposób regulowania i charakter stosunku prawnego - kontraktu menadżerskiego, na podstawie którego powoływani są członkowie organów spółek publicznych, czy też podmiotów regulowanych odrębnymi przepisami jak specjalne strefy ekonomiczne (pozwany)”.

Pomijając, że przepisy tej ustawy nie zostały wskazane, a także podniesione do rangi podstawy skargi kasacyjnej (co zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. uniemożliwia Sądowi Najwyższemu zajęcie się tak nakreślonym zagadnieniem prawnym), należy zauważyć, że powód nie był zatrudniony w ramach kontraktu menadżerskiego. Oznacza to, że poruszona kwestia nie występuje w sprawie.Ze zgłoszonego zagadnienia prawnego również nie bardzo wiadomo jaki wpływ na ochronę z art. 41 k.p. ma umowa o zakazie konkurencji. Zaczyna ona przecież obowiązywać dopiero po ustaniu stosunku pracy, a zatem nie wchodzi w relację z art. 41 k.p., którego rola ogranicza się do okresu trwania zatrudnienia.

Sumą wskazanych rozważań jest jednoznaczny wniosek, że podniesione przez skarżącego zagadnienie nie jest istotne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Biorąc pod uwagę funkcje stawiane skardze kasacyjnej, a przede wszystkim zdominowanie jej roli interesem publicznym, przejawiające się w przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. w dążeniu do wyjaśnienia nowych albo kontrowersyjnych instytucji prawnych, zrozumiałe staje się, że Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować do rozpoznania skargi kasacyjnej poddającej pod rozwagę zagadnienie prawne, w sytuacji, gdy przy wykorzystaniu minimalnej wiedzy prawnej można na nie jednoznacznie odpowiedzieć.

W takim przypadku zagadnienie prawne nie charakteryzuje się „istotnością”, czyli nie jest doniosłe dla praktyki stosowania prawa, jak również nie wypływa na rozwój określonych instytucji prawnych. Ochrona przewidziana w art. 41 k.p. skupia uwagę na pracowniku. Chodzi o to aby zapewnić zatrudnionemu w okresie urlopu rzeczywisty wypoczynek i regenerację sił. Ważne powody uzasadniające wypowiedzenie umowy o pracę na ten okres muszą ustąpić temu celowi. Niedochowanie tego warunku skutkuje skutecznym roszczeniem odszkodowawczym, co zostało jednoznacznie podkreślone w art. 45 § 1 k.p.c.Z przedstawionych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto według zasady z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. r.g.