III PK 5/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 5/14

POSTANOWIENIE

Dnia 15 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z powództwa L. S.

przeciwko (…) Liceum Ogólnokształcącemu im. (…) w R.

o przywrócenie do pracy, odszkodowanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 15 maja 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w R.

z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI Pa (…),

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego

rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi

nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Nie spełnia obowiązku określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. powołanie się przez

skarżącego na jakiekolwiek względy, które w jego ocenie uzasadniają przyjęcie

skargi do rozpoznania. Argumentacja uzasadniająca taki wniosek powinna

nawiązywać do wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06, LEX nr

189753).

Jako okoliczność mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania skarżący – z powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. –

wskazał, że „(…) Istotnym zagadnieniem prawnym wymagającym zajęcia

stanowiska przez Sąd Najwyższy jest określenie kiedy i w jaki sposób członek

związku zawodowego może być wyznaczony imiennie do reprezentowania go, a co

za tym idzie jak i kiedy może zostać nadana mu ochrona. Zagadnienie owo zrodziło

się na tle stanowiska Sądu Rejonowego w R. oraz Sądu Okręgowego w R., który w

zaskarżonym wyroku uznał, że by L. S. mógł być objęty ochroną to Komisja

Międzyzakładowa NSZZ „Solidarność” musiała otrzymać zgodę Zarządu Regionu,

mimo iż art. 34 w zw. z art. 32 ustawy o związkach zawodowych, stanowią iż sam

zarząd może imiennie wskazać osoby które są obejmowane ochroną. Jeżeli

zarówno sąd I jak i II instancji zajmują rażąco wadliwe stanowisko w w/w

przedmiocie oznacza to, że istnieje potrzeba zajęcia w tym przedmiocie stanowiska

przez Sąd Najwyższy. Również oba sądy, Sąd Rejonowy w R. jak i Sąd Okręgowy

w R. mimo wyrok SN z 3.10.2006 r., III PK 57/06, wyrok SN z 10.01.2002 r., I PKN

771/00, OSNP-wkł. 2002 nr 10, poz. 4, wyrok SN z 9.08.2005 r., II PK 392/04,

OSNP 2006 nr 11-12, poz. 179, uznały, zwolnienie L. S. było zgodne z

obowiązującym stanem prawnym. Należy przypomnieć, że L. S. był nauczycielem

dyplomowanym, jest to najwyższe wyróżnienie jakie może posiadać nauczyciel,

nadto ma wykształcenie pozwalające mu nie tylko uczyć wychowania fizycznego,

ale również może uczyć informatyki. Dyrektor szkoły przy zwolnieniu go w ogóle nie

wzięła pod uwagę jego stażu pracy, osiągnięć jak i jego „uniwersalności” przez co

zwolniła go z pracy mimo wspomnianego stanowiska Sądu Najwyższego, jej

decyzję podtrzymały również w/w sądy mimo utartego i jednolitego stanowiska

Sądu Najwyższego. W związku z czym powstaje zagadnienie prawne jakie kryteria

musi przyjąć dyrektor szkoły, który zmuszony jest do redukcji etatów i jakich

nauczycieli,

winien

zwalniać

w

pierwszej

kolejności.

Kolejnym

ważnym

zagadnieniem prawnym które wyłania się na kanwie przedmiotowej sprawy jest

kwestia doręczeń pism. Otóż, dyrektor szkoły o tym, że planuje zwolnić L. S.

poinformował Komisję NSZZ „Solidarność” zaznaczając, że czeka na opinię w tej

sprawie, koniec wyznaczonego przez dyrektora 7 dniowego terminu przypadał na

30 maja 2012 roku. Przewodniczący związku w tym właśnie dniu nadał pocztą

opinię w sprawie zwolnienia L. S., w której zajął stanowisko, a które wcześniej

wyrażał ustnie w rozmowie z dyrektorem w obecności kadrowej szkoły, iż nie

zgadza się na zwolnienie powoda oraz, że ten jest chroniony, mimo iż pismo do

dyrektora szkoły doszło w 1 czerwca 2012 roku to ta, już 31 maja 2012 roku,

wręczyła L. S. wypowiedzenie. Zgodnie z utartą praktyką jak i art. 165 § 2 Kodeksu

postępowania cywilnego oddanie pisma procesowego w polskiej placówce

pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu,

przez co według powoda, taka sama zasada winna obowiązywać między

dyrektorem szkoły a związkiem zawodowym. Należy bowiem stwierdzić, że w chwili

gdy sporządzono pismo szkoła była zamknięta, a że termin wyznaczony został w

na 7 dni, tj. mijał 30 maja 2012 roku o godzinie 00:00 to przewodniczący związku

Andrzej Stępnikowski wysłał pismo za pomocą polskiego operatora. 2. W świetle

wyroku Sądu Okręgowego w R. okazuje się, że istotnym zagadnieniem prawnym,

jakie pojawiło się w niniejszej sprawie, a ma znaczenie ogólne, jest to czy przepisy

ustawy o związkach zawodowych mają znaczenie jedynie dla organizacji

zakładowych czy również międzyzakładowych. Zgodnie z przepisem art. 34

prezentowanej ustawy wydawałoby się, że odnoszą się również do organizacji

międzyzakładowych, jednakże nie jest to stanowisko ujednolicone, co udowadnia

chociażby teza Sądu Rejonowego w R. jak i Sądu Okręgowego w R. 3. Na

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy zasługuje również kwestia tego, czy dyrektor

wręczających wypowiedzenie umowy o pracę winien pouczyć nauczyciela o

możliwości przejścia w stan nieczynny oraz kiedy i w jakiej formie takie pouczenie

powinno być przedstawione nauczycielowi. Zdaniem skarżącego dyrektor w

dowolnej formie może przedstawić nauczycielowi możliwość przejścia w stan

nieczynny, jednakże ze względu na ważność takiego pouczenia zdaniem powoda

winno być ono przedstawione w formie pisemnej”. Z kolei w kwestii potrzeby

dokonania wykładni skarżący wskazał, że „(…) istnieje potrzeba wykładni prawa, a

mianowicie kwestii jakie kryteria musi przyjąć dyrektor szkoły publicznej przy

zwalnianiu nauczycieli. Przede wszystkim jawi się potrzeba wyjaśnienia czy w

sytuacji gdy nauczyciel jest. uprawniony do nauczania kilku przedmiotów, a

dyrektor nie ma etatów na jeden z przedmiotów to czy może takiego nauczyciela

przenieść do nauczania innego przedmiotu, w zamian za innego nauczyciela,

oczywiście

w przypadku gdy nauczyciel uprawniony do nauczania kilku

przedmiotów

jest

nauczycielem

dyplomowanym

z

kilkudziesięcioletnim

doświadczeniem, a nauczyciel uczący jednego przedmiotu jest nauczycielem

kontraktowym nie mającym żadnego doświadczenia. Wykładni wymaga również

przepis art. 165 § 2 k.p.c. co do tego, czy przepis ten należy stosować do organów

takich jak dyrektor szkoły, jaki moment jest decydujący o zachowaniu terminu

wyznaczonego przez dyrektora. Powyższe kwestie stanowią zarzut kasacyjny, gdyż

Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy uznały, że zwolnienie L. S. odbyło się zgodnie z

prawem. Według strony skarżącej należy wziąć pod wzgląd to że L. S. był

pracownikiem chronionym, że dyrektor podjął błędną kategoryzację, oraz zwolnił L.

S., bez zapoznania się z opinią NSZZ „Solidarność” której jest członkiem nadto nie

pouczył go o możliwości przejścia w stan nieczynny. Jak wynika z zarzutów

zawartych w podstawach skargi kasacyjnej oraz z ich uzasadnienia, niniejsza

skarga jest oczywiście uzasadniona.”.

Powołane przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają – w ocenie Sądu

Najwyższego – przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z orzecznictwa Sądu

Najwyższego

wynika,

że

uzasadnienie

wniosku

opartego

na

przesłance

wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. musi zawierać odpowiedni wywód prawny

zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawieniu Sądowi Najwyższemu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr

1102817). Analogicznie należy traktować wymagania konstrukcyjne samego

zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c., oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać

rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno: 1) być

sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym

sprawy, wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu

Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego z

15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179);

3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą (postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 4 sierpnia

2006 r., III CZ 47/06, LEX nr 560581; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr

560504; z 26 czerwca 2008 r., I CSK 108/08, LEX nr 560494) i 4) dotyczyć kwestii

prawnych budzących rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Istotność

zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje

zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej.

Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione

tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty

przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie,

wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie

(postanowienia Sądu Najwyższego z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr

577467; z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Ponadto, co jest

istotne, zagadnienie prawne powinno odnosić się do konkretnego przepisu prawa

albo konkretnej regulacji prawnej, co oznacza konieczność sformułowania przez

skarżącego, jakiego przepisu (zespołu przepisów lub norm prawnych) prawa

materialnego

lub

procesowego

dotyczy

przedstawiane

zagadnienie.

W

rozpoznawanej sprawie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnieniu nie zawarto wywodu, który spełniałby powyższe wymagania. Z

kolei dla spełnienia wymagania z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. konieczne jest

przedstawienie, jakie poważne wątpliwości budzi wykładnia określonych przepisów

prawa lub wskazanie rozbieżnych orzeczeń sądowych wydanych w oparciu o różną

wykładnię tych przepisów (postanowienia Sądu Najwyższego z 25 października

2007 r., V CSK 357/07, LEX nr 621244; z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP

2009 nr 3-4, poz. 43). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie zawiera wywodu identyfikującego jakiekolwiek rozbieżności w

orzecznictwie ani nawet wątpliwości, jakie może budzić wykładnia przepisów tam

wskazanych. Z kolei powołując się na oczywistość naruszenia prawa przez

zaskarżone orzeczenie, skarżący obowiązany był wykazać kwalifikowaną postać

tego naruszenia, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie przy

wykorzystaniu

podstawowej

wiedzy

prawniczej

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49).

Przedstawiony wniosek takiej oczywistości nie wykazuje.

Z ustaleń faktycznych niniejszej sprawy wynika, że do objęcia powoda

szczególną ochroną wymagana była zgodnie z § 49 ust 9 statutu zgoda Zarządu

Regionu. Zgodnie z art. 32 ustawy o związkach zawodowych gwarancjami trwałości

stosunku pracy w sferze podmiotowej zostali objęci m.in: - imiennie wskazani członkowie zarządu zakładowej organizacji związkowej, - imiennie wskazani „inni

pracownicy będący członkami zakładowej organizacji związkowej”, upoważnieni do

reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby

dokonującej czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (....). W niniejszej

sprawie powód nie był bowiem członkiem zakładowej organizacji związkowej, ale

organizacji międzyzakładowej. Zatem wskazane jako podstawa skargi kasacyjnej

naruszenie art. 32 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 34 tej ustawy

przemawia za tym, że nie jest to zarzut co do prawa, lecz co do faktów. W

obowiązującym stanie prawnym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony zaś do badania

prawidłowości zarówno ustaleń faktycznych, jak i oceny dowodów, dokonanych

przez sąd drugiej instancji. O ile bowiem ten ostatni również jest „sądem faktu” i w

myśl

ogólnie

niekwestionowanych

zapatrywań

orzecznictwa

oraz

doktryny

kontynuuje postępowanie merytoryczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13

kwietnia 2000 r., III CKN 812/98, OSNC 2000 nr 10, poz. 193; z dnia 5 lutego

2006 r., IV CK 384/05, niepublikowany; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

października 2002 r., III CZP 62/02, Biul. SN 2003 nr 3, s. 14), o tyle Sąd

Najwyższy jako „sąd prawa”, rozpoznając nadzwyczajny środek odwoławczy w

postaci skargi kasacyjnej, jest związany ustalonym stanem faktycznym sprawy

(art. 39813 § 2 k.p.c.).

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c.