III PK 5/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 5/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z powództwa K. M.

przeciwko Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu Spółce Akcyjnej o

przywrócenie do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez

pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 czerwca 2008 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 26 października 2007 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900

(dziewięćset)

złotych

tytułem

kasacyjnego.

Uzasadnienie

kosztów

postępowania

Powód domagał się od pozwanego Polskiego Górnictwa Naftowego i

Gazownictwa S.A. przywrócenia do pracy oraz zasądzenia wynagrodzenia za cały

czas pozostawania bez pracy.

Wyrokiem z dnia 26 października 2007 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda od

wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia 25 maja 2007 r. zasądzającego od

pozwanego Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. na rzecz powoda

kwotę 17.730 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia

zapłaty tytułem odszkodowania.

Sąd drugiej instancji podzielił podstawy faktyczną i prawną wyroku Sądu

pierwszej instancji. Sądy ustaliły, że z przyczyn za które odpowiada powód

pracodawca utracił do niego zaufanie, a w konsekwencji wypowiedział mu umowę

o pracę. Pozwany utracił zaufanie do powoda z powodu jego starań w celu

sfałszowania protokołu z zebrania Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” z dnia

19 maja 2005 r. ażeby wprowadzić tam zapisy o objęciu powoda ochroną

związkową, a następnie nakłaniania członków Komisji do składania fałszywych

oświadczeń o tym, że uchwała o ochronie związkowej została podjęta.

Potwierdzone zostały także pozostałe przyczyny wypowiedzenia powodowi

umowy o pracę. Sąd drugiej instancji, podobnie jak Sąd pierwszej instancji ustalił,

że powód opuścił bez usprawiedliwienia miejsce pracy w dniu 7 czerwca 2006 r.

oraz, że korzystał dla celów prywatnych poza zakładem pracy z urządzeń i maszyn

należących do pracodawcy.

Według Sądu drugiej instancji powyższe zachowania powoda dały

pracodawcy uzasadnioną podstawę do utraty do powoda zaufania, a w

konsekwencji wypowiedzenia mu umowy o pracę. Jednakże przy dokonywaniu

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę pracodawca sprzecznie z art. 167 § 1

k.p. odwołał powoda z urlopu wyłącznie w celu wręczenia mu wypowiedzenia

umowy o pracę. Z tego tylko względu, pomimo zasadności wypowiedzenia umowy

o pracę Sąd uznał za właściwe zastosowanie art. 45 § 2 k.p. i zaspokojenie

odpowiedniego

odszkodowania.

Rozważając

zarzuty

apelacji

powoda

kwestionującej istnienie przesłanek nieuwzględnienia roszczenia o przywrócenie do

pracy Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu swego wyroku przedstawił ustalone

okoliczności faktyczne, jako odpowiadające wynikom postępowania dowodowego.

Według Sądu drugiej instancji pozwany miał uzasadnione podstawy, aby

utracić zaufanie do powoda z przyczyn wskazanych w wypowiedzeniu; przyczyny

uzasadniające wypowiedzenie umowy o pracę były konkretne, rzeczywiste,

uprzednie i prawdziwe. Pracodawca po uzyskaniu informacji o działaniach powoda

stanowiących ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych

zdecydował się na rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia na

podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W tym celu zwrócił się do NSZZ „Solidarność” z

zawiadomieniem o tym zamiarze. Uchwałą z dnia 24 listopada 2006 r. związek

zawodowy stwierdził, że zarzuty stawiane powodowi nie powinny być podstawą do

rozwiązania z powodem umowy o pracę w zaproponowanym trybie. Związek

zawodowy wniósł o rozważenie możliwości przeniesienia wnioskodawcy na inną

jednostkę lub w ostateczności rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem.

Pracodawca dokonał zawiadomienia o zamiarze dokonania rozwiązania umowy o

pracę i otrzymał w terminie zastrzeżenia organizacji związkowej. Konsultacja

odniosła skutek, bowiem po przedstawieniu przez związek zawodowy zastrzeżeń

pracodawca złagodził swoje stanowisko zgodnie z sugestiami zawartymi w piśmie

NSZZ „Solidarność”. Sąd drugiej instancji uznał za chybiony zarzut, że przed

podejmowaniem decyzji o wypowiedzeniu umowy o pracę pozwany powinien

ponownie poprzedzić ją konsultacją związkową tym razem w trybie art. 38 k.p.

Sąd drugiej instancji podkreślił, że do okoliczności przemawiających za

niemożnością lub niecelowością przywrócenia pracownika do pracy należy m. in.

poważny konflikt z przełożonym, zwłaszcza zawiniony przez pracownika. Z uwagi

na istniejącą sytuację konfliktową oraz mając na względzie, że pracodawca z

przyczyn uzasadnionych utracił zaufanie do pracownika pełniącego przecież

funkcję kierowniczą, niecelowym było przywracanie powoda do pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód

żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego. Skarga ma dwie podstawy.

W zakresie podstawy dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego

skarga zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 45 § 2 k.p. przez nieuwzględnienie

żądania pracownika przywrócenia do pracy, pomimo, że było ono możliwe i celowe.

W zakresie podstawy dotyczącej naruszenia przepisów prawa procesowego

zarzucono mające – według skarżącego - istotny wpływ na wynik sprawy

naruszenie: art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów

oraz naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez „naruszenie zasady wszechstronnej oceny

wiarygodności i mocy dowodów oraz przez brak ustosunkowania się w

uzasadnieniu wyroku do twierdzeń i argumentów przedstawionych przez powoda w

apelacji odnośnie niezasadności przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi jako

całkowicie bezzasadnej, a także o zasądzenie od powoda kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W art. 45 § 2 k.p. określona została szczególna kompetencja Sądu pracy

ustalającego konsekwencje wypowiedzenia umowy o pracę z naruszeniem

przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę – Sąd pracy może zweryfikować

żądanie pracownika o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach i nie

uwzględnić tego żądania, a zamiast niego orzec o odszkodowaniu „jeżeli ustali, że

uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe”.

W zaskarżonym wyroku Sąd drugiej instancji przedstawił jego podstawy,

najpierw odnoszące się do konkretnego wydarzenia i faktów a następnie do ich

zsyntetyzowania w ocenę o niecelowości uwzględnienia żądania powoda o

przywrócenie do pracy; co odpowiada wymaganym w art. 45 § 2 k.p. przesłankom

kompetencji sądu pracy.

Skarga kasacyjna w swej podstawie materialnoprawnej naruszenia art. 45 §

k.p.

przez

jego

niewłaściwe

zastosowanie

(subsumcję)

przedstawia

argumentację, która nie mieści się w regule subsumcyjnej, najogólniej biorąc

polegającej na zgodności między ustalonym stanem faktycznym a zastosowaną do

niego abstrakcyjną normą prawną. Tymczasem z przedstawionego w skardze

wywodu argumentacyjnego wynika, że skarżący postawiony zarzut opiera nie na

wnioskowaniu z faktów w zaskarżonym wyroku ustalonych, ale na kwestionowaniu

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wyroku. Ograniczając tą analizę do

rzeczy najistotniejszych należy stwierdzić, że wniosek Sądu o niecelowości

uwzględnienia żądania powoda przywrócenia go do pracy wynika z ustalenia utraty

zaufania pracodawcy w stosunku do powoda z przyczyn przez niego zawinionych,

że usiłował on sprzecznie z prawdą przedstawić swe prawa do szczególnej ochrony

przysługującej niektórym działaczom związkowym, że bezprawnie opuścił miejsce

pracy i samowolnie korzystał dla celów prywatnych z urządzeń i maszyn

należących do pracodawcy i wreszcie, że sytuacje te doprowadziły do zawinionego

przez powoda konfliktu z pracodawcą. Natomiast skarżący nie kwestionuje

subsumcyjnej odpowiedniości ustaleń faktycznych wyroku do jego oceny prawnej,

poprzestając na niedopuszczalnym w tym zakresie zakwestionowaniu podstawy

faktycznej wyroku.

Do powyższych uwag dotyczących wadliwości podstawy skargi kasacyjnej w

konstrukcji jej zarzutów należy dodać, że skarżący, jak może się wydawać ze

sposobu ujęcia zarzutu naruszenia art. 45 § 2 k.p., nie bierze pod uwagę zasad

postępowania kasacyjnego, a w szczególności, że – stosownie do art. 39813 § 2

k.p.c. - w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych

faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Powyższe odnosi się także do drugiej podstawy skargi kasacyjnej, w ramach

której skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez niedopuszczalne w

postępowaniu kasacyjnym kwestionowanie dokonanej w zaskarżonym wyroku

oceny dowodów (por. art. 3983 § 3 k.p.c.). Wreszcie niezrozumiałe jest w kontekście

zarzutu „naruszenia zasady wszechstronnej oceny wiarygodności i mocy dowodów”

wskazanie w skardze jako przepisu naruszonego – art. 328 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie

zaskarżonego

wyroku

zawiera

analizę

wszystkich

wynikających z apelacji powoda kontrowersyjnych w sprawie aspektów stanu

faktycznego i oceny prawnej. Sąd drugiej instancji nie tylko stwierdził bezzasadność

apelacji, ale w obszernych wywodach przedstawił dlaczego uznał ustalenia

faktyczne i rozważania prawne zawarte w wyroku Sądu pierwszej instancji za

prawidłowe.

Gdyby nawet założyć, że tak przedstawione podstawy wyroku Sądu drugiej

instancji mogłyby być jeszcze bardziej sprecyzowane - to przecież z pewnością

wyrażają one wszystkie istotne przesłanki rozstrzygnięcia. Nie wiadomo zatem na

czym

oparł

skarżący swe

przekonanie

jakoby sugerowana

przez niego

niedoskonałość uzasadnienia wyroku, a więc uzasadnienia będącego aktem

zaistniałym już po wydaniu orzeczenia, mogła mieć wymagany w art. 398 3 pkt 2

k.p.c. istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych przyczyn wobec bezzasadności podstaw skargi kasacyjnej

Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 39814 k.p.c.