III PK 48/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 48/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa I. S.

przeciwko Publicznemu Gimnazjum […]

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w […]

z dnia 25 lutego 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r., Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych przywrócił powódkę I. S. do pracy w Publicznym

Gimnazjum na poprzednich warunkach pracy i płacy; zasądził od strony pozwanej

na rzecz w/w kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a

kosztami opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona

z mocy ustawy, obciążył stronę pozwaną i nakazał z tego tytułu ściągnąć od

Publicznego Gimnazjum na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego kwotę 894

zł.

Sąd Rejonowy ustalił, iż powódka Ilona S. została zatrudniona w pozwanej

szkole od 3 września 2001 r. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2005 r. nadano jej stopień

awansu nauczyciela mianowanego, zaś w dniu 31 sierpnia 2009 r. Kurator

Oświaty nadał jej stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

Ukończyła studia magisterskie na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu

Jagiellońskiego oraz Studium Pedagogiczne UJ. Nadto studia podyplomowe na

kierunku „informatyka w kształceniu" na Wydziale Ekonomii Wyższej Szkoły

Informatyki i Zarządzania.

Strona pozwana w związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi

zmniejszenie liczby oddziałów w Gimnazjum zaproponowała powódce z dniem 1

września 2008 r. obniżenie obowiązkowego wymiaru zajęć do 14 godzin

dydaktycznych tygodniowo, w tym 7 godzin geografii, 7 godzin informatyki i

proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia. Na powyższe w/w wyraziła zgodę. W

roku szkolnym 2008/2009 na skutek zwiększenia się liczby planowanych

oddziałów strona pozwana poinformowała

I. S., iż zgodnie z arkuszem

organizacyjnym w okresie od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. jej wymiar

czasu pracy wynosi pełny etat.

Powódka będąc zatrudniona w pozwanej placówce brała udział w wielu

konferencjach, szkoleniach, warsztatach dla nauczycieli, organizowała olimpiady i

konkursy, a jej uczniowie wielokrotnie byli nagradzani i wyróżniani.

Sąd I instancji ustalił także, iż w roku 2004 dyrektorem pozwanej szkoły

została B. Ż. W dacie tej powstało też w szkole koło związku zawodowego NSZZ

„Solidarność”. Początkowo liczyło około 20 osób, jednak z czasem liczba członków

ulegała stopniowemu zmniejszeniu. Od marca 2006 r. wiceprzewodniczącą koła

związku

zawodowego

NSZZ

„Solidarność”

działającego

przy

Publicznym

Gimnazjum jest I. S. W związku z pełnioną funkcją na podstawie uchwał

Międzyzakładowej Komisji NSZZ Solidarność Oświaty i Wychowania, między

innymi z 11 marca 2009 r., objęta jest związkową ochroną, wynikającą z ustawy o

związkach zawodowych. O podjętych uchwałach w tym zakresie strona pozwana pracodawca był każdorazowo zawiadamiany.

W

dniu

kwietnia

2009

r.

pozwany

pracodawca

poinformował

Międzyzakładową Komisję NSZZ „Solidarność” Oświaty i Wychowania, iż na

skutek zmian organizacyjnych, powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w

szkole, uniemożliwiających dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze

zajęć, zamierza z dniem 31 sierpnia 2009 r. wypowiedzieć I. S. stosunek pracy.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja nie wyraziła zgody na powyższe. W

dniu 7 maja 2009 r. strona pozwana przedstawiła powódce oświadczenie w

przedmiocie wypowiedzenia jej umowy o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego

okresu wypowiedzenia, upływającego z dniem 31 sierpnia 2009 r. Jako przyczynę

swego działania wskazała zmiany organizacyjne - zmniejszającą się liczbę

oddziałów klas I w Publicznym Gimnazjum z 6 do 5 i w związku z tym niemożność

dalszego zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć na stanowisku

nauczyciela.

W pozwanej szkole w 2009 r. nastąpiły zmiany organizacyjne związane z

mniejszą liczbą uczniów niż w latach ubiegłych i w konsekwencji zmniejszeniu

uległa w roku szkolnym 2009/2010 liczba oddziałów klas I. Tym samym nastąpił

spadek liczby godzin geografii i informatyki tygodniowo. Z programu klas

pierwszych skreślona została technika, której nauczali nauczyciele informatyki. W

zaistniałej sytuacji dyrekcja Gimnazjum zdecydowała się na rozwiązanie stosunku

pracy z jednym z nauczycieli powyższych przedmiotów. W chwili dokonania

wypowiedzenia umowy o pracę powódce, poza nią, jako nauczyciel geografii

pracowała D. K. Posiada ona stopień awansu nauczyciela dyplomowanego, staż

pracy 25 lat i podlega ochronie związkowej jako prezes Zarządu Ogniska ZNP w

placówce pozwanego. Do nauczania informatyki, oprócz I. S., posiadali zaś

kwalifikacje P. O. i M. K., zatrudnieni na podstawie mianowania. Staż pracy P. O.

wynosi 28 lat, w tym 23 lata jako nauczyciel, a M. K. - 12 lat i 9 miesięcy. P. O.

ukończył podyplomowe studia na kierunku informatyka, posiada certyfikat z języka

angielskiego FC. M. K. ukończył studia magisterskie na kierunku edukacja

techniczno - informatyczna. Obaj w/w posiadają uprawnienia administratora

szkolnej pracowni internetowej. P. O. ma czwórkę dzieci, w tym troje pełnoletnich.

M. K. mieszka z matką, która jest na emeryturze, ma dwie siostry; jedna z nich jest

niepełnosprawna i pobiera rentę.

Sąd Rejonowy przyjął także, iż do pracy powódki nie były zgłaszane

zastrzeżenia, jednakże w dodatkową pozalekcyjną pracę na rzecz szkoły,

niezwiązaną z nauką geografii w/w - w ocenie dyrektora - angażowała się w

stopniu mniejszym niż pozostali nauczyciele. Powódka przez niektórych nauczycieli

postrzegana była jako osoba zamknięta, utrzymująca kontakt z niewielkim kręgiem

wybranych nauczycieli, nie utrzymywała przyjaznych kontaktów z dyrekcją szkoły.

Sąd pierwszej instancji, analizując treść art. 45 k.p., który przez delegację z

art. 91 c ustawy Karla Nauczyciela, ma w sprawie zastosowanie oraz zapisy

ustawy o związkach zawodowych, uznał, iż powódka korzysta z ochrony

związkowej, zatem na rozwiązanie z nią stosunku pracy wymagane było uzyskanie

zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej, której była członkiem. Pomimo

braku takiej zgody pracodawca zdecydował się rozwiązać z I. S. umowę o pracę,

co oznacza, iż rozwiązanie umowy było nieprawidłowe. Sąd Rejonowy, przywołując

poglądy ukształtowane w orzecznictwie wskazywał, iż powódka nie nadużywała

ochrony, jaką daje jej art. 32 ustawy o związkach zawodowych, a zatem ochrona ta

nie pozostaje w sprzeczności ze społeczno - gospodarczym jej celem i nie może

zostać podważona w trybie art. 8 k.p. W sprawie niniejszej nie było zastrzeżeń do

w/w. Uwaga dyrekcji o większym zaangażowaniu innych nauczycieli w zajęcia

pozalekcyjne

nie

może

wskazanego

przepisu.

W

być

postrzegana

ocenie

tego

jako

Sądu

przesłanka

istnieją

zastosowania

pewne

możliwości

wygospodarowania dodatkowych godzin, które mogłyby być przydzielone I. S.

Z tych względów na podstawie art. 45 § 1 k.p. przywrócił Ilonę S. do pracy u

strony pozwanej na poprzednich warunkach pracy.

Po rozpoznaniu apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 25

lutego 2010 r., zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił.

Sąd Okręgowy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, w

następstwie którego ustalił, że Koło w Publicznym Gimnazjum, które działa od

2004 r., na dzień 15 lutego 2010 r. liczyło 8 członków. Sąd drugiej instancji

stwierdził, że akceptuje ustalenia Sądu Rejonowego odnośnie faktu zatrudnienia I.

S. w Publicznym Gimnazjum, jej kwalifikacji, członkostwa

w kole związku

zawodowego NSZZ „Solidarność” w pozwanej placówce, zmian organizacyjnych w

działaniu szkoły w roku szkolnym 2009/2010, okoliczności wypowiedzenia

powódce umowy o pracę, kwalifikacji innych nauczycieli w jej grupie zawodowej.

Zdaniem Sądu Okręgowego - z ustaleń tych Sąd I instancji wywiódł jednak

niewłaściwe i nazbyt pochopne wnioski. W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy

zauważył, iż wypowiedzenie

I. S. umowy pracę uzasadniono zmianami

organizacyjnymi, a więc w istocie oparto je na treści art. 20 ust. pkt 2 ustawy z dnia

26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r., nr 197, poz.

674). O zamiarze wypowiedzenia nauczycielowi stosunku pracy z przyczyn tam

określonych, dyrektor szkoły zawiadamia reprezentującą nauczyciela zakładową

(międzyzakładową) organizację związkową, która w terminie 7 dni od dnia

otrzymania

zawiadomienia

może

umotywowane zastrzeżenia (art.

zgłosić

na

piśmie

dyrektorowi

szkoły

20 ust. 5a). Po rozpatrzeniu stanowiska

organizacji związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska w

ustalonym terminie, dyrektor szkoły podejmuje decyzję w sprawie wypowiedzenia

(art. 20 ust. 5b). W tym miejscu z kolei, przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 23

maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz.

854) Sąd Okręgowy określił naturę koła NSZZ „Solidarność”, działającego w

Publicznym Gimnazjum, którego członkiem była powódka. Zgodnie z art. 25 1 ust. 1

ustawy, w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2003 r., uprawnienia zakładowej

organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10

pracowników. Od tej daty organizacje zrzeszające w zakładzie pracy mniej niż

dziesięciu

pracowników

nie

przestały

być

zakładowymi

organizacjami

związkowymi, lecz utraciły uprawnienia nadane im przepisami tej ustawy i

przepisami Kodeksu pracy. Takie organizacje są pozbawione wszelkiego rodzaju

uprawnień, jakie przepisy przewidują dla związków zawodowych działających na

szczeblu zakładowym, zarówno w zakresie prawa do rokowań z pracodawcą, jak i

w zakresie zajmowania stanowiska w indywidualnych sprawach pracowników ze

stosunku pracy. Pracodawca nie ma zatem obowiązku współdziałania z taką

organizacją, wynikającego z art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych,

organizacja taka nie reprezentuje jej członków, a członkowie zarządu tej organizacji

nie korzystają z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach

zawodowych.

Wobec powyższego Sąd II instancji uznał, że koło związku, działające przy

pozwanym Gimnazjum, a liczące 8 członków, należy uznać za pozbawione

uprawnień związkowych z uwagi na kryterium liczebności, a z kolei członków jego

zarządu za pozbawionych ochrony przewidzianej dla działaczy związkowych.

Związek zawodowy, do którego należała powódka, wprawdzie miał swoją

organizację u pozwanego pracodawcy, jednak ta organizacja nie miała uprawnień

związkowych, w tym także uprawnień do konsultacji w kwestii wypowiadania umów

w związku ze zmianami organizacyjnymi.

Rozpatrując sytuację powódki Sąd Okręgowy stwierdził także, iż nie można

uznać jej za pracownika niezrzeszonego. który może wskazać do obrony swych

praw pracowniczych zakładową organizację związkową, jeżeli ta organizacja

uprzednio wyraziła taką zgodę - art. 30 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.

W/w wyraźnie wskazywała na swą przynależność do Koła NSZZ „Solidarności”

działającego w szkole.

Skoro zatem Ilona S. nie podlegała ochronie związkowej, pracodawca mógł

z nią rozwiązać stosunek pracy. Nie ulega wątpliwości, iż w razie zmian

organizacyjnych w szkole w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela,

powodujących konieczność zwolnienia nauczyciela, kryteria wyboru nauczyciela do

zwolnienia z pracy, przyjęte przez pracodawcę, podlegają kontroli sądowej w toku

badania w sprawie, czy rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem było

uzasadnione. Wybór nauczyciela może być zakwestionowany przez sąd pracy w

przypadku oceny, iż był on dowolny lub dyskryminujący. Norma zawarta w

przytoczonym przepisie przyznaje dyrektorowi szkoły kompetencję wyboru

nauczyciela do zwolnienia, z uwagi na określone potrzeby organizacyjne szkoły. To

uprawnienie dyrektora może być zweryfikowane jedynie w razie pozytywnego

wykazania, że wybór ten był rażąco dowolny lub oczywiście dyskryminował

zwolnionego nauczyciela. Sądowa ingerencja nie powinna niweczyć, podważać lub

stwarzać

bariery

w

wykonywaniu

przez

dyrektora

szkoły

uzasadnionych

kompetencji wynikających z tego przepisu, które bywają wymuszone obiektywnymi

przyczynami organizacyjnymi szkoły, wymagającymi ograniczeń zatrudnienia

nauczycieli.

Sąd Okręgowy podkreślił, że dobór kryteriów do rozwiązania z powódka

umowy o pracę został dokonany przez pracodawcę w sposób obiektywny. Trudno

bowiem znaleźć kryterium bardziej obiektywne niż staż pracy, albo charakter

zatrudnienia oraz posiadane kwalifikacje, a takimi posłużył się pracodawca.

Dokonana również przez pozwaną szkołę ocena jej pracy, jako nauczyciela, z

uwzględnieniem jej przymiotów osobistych, także ważnych w pracy dydaktycznej,

znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i brak jest podstaw do jej

podważenia w postępowaniu apelacyjnym. Z tych względów Sąd Okręgowy na

podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik Ilony S. zarzucając wyrokowi:

1. naruszenie

prawa

materialnego

polegające

na:

niewłaściwym

zastosowaniu art. 25 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 2 i art. 32 ust. 1 ustawy o

związkach zawodowych, wskutek uznania, iż Organizacja Międzyzakładowa

NSZZ Solidarność Oświaty i Wychowania, działająca u pozwanego, nie ma

uprawnień związkowych, błędnej wykładni art. 20 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela

w związku z art. 32 ust. 1-3 ustawy o związkach zawodowych

wskutek

rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem szczególnie chronionym, mimo braku

zgody zarządu Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” Oświaty i

Wychowania.

2. rażące naruszenie art. 382 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c., poprzez

dokonanie ustaleń odnoszących się do „natury koła" NSZZ „Solidarność”,

działającego u pozwanego, bez wskazania dowodów, na których oparto

stwierdzenie o tym, iż ma ono charakter zakładowej organizacji związkowej.

W ocenie skarżącego Sąd Okręgowy w zupełności pominął treść art. 34 ust.

1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, traktując koło związku NSZZ

„Solidarność”, działające u pozwanego, jako odrębną organizację zakładową i z

uwagi na małą liczebność członków, pozbawioną uprawnień związkowych.

Wskazał,

iż

powódka

była

członkiem

Międzyzakładowej

Komisji

NSZZ

„Solidarność” Oświaty i Wychowania i z racji członkostwa w tej organizacji,

wynikały jej uprawnienia. Tak więc, w jej sytuacji prawnej, winien mieć

zastosowanie art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych i zgodnie z

tym artykułem powinna być liczona liczba członków.

Wskazując

na

powyższe

podstawy

skarżący

wniósł:

o

uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, z zaliczeniem kosztów postępowania kasacyjnego, jako części

kosztów w sprawie; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej

części i zmianę wyroku Sądu Okręgowego poprzez oddalenie apelacji strony

pozwanej oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego

według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 854 ze zm.) - przepisy art.

251-331 stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej

swoim działaniem pracodawcę, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 34 1 i 342. W myśl

ust. 2 tego artykułu - przy ustalaniu liczby członków, o której mowa w art. 25 1 ust. 1,

oraz prawa do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, o którym mowa w art. 31

ust. 1, uwzględnia się liczbę członków międzyzakładowej organizacji związkowej

zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji.

Obowiązujące normy prawa pracy nie definiują pojęcia międzyzakładowej

organizacji związkowej. Należy zatem przyjąć, iż przymiot ten posiadają takie

związki zawodowe, które zrzeszają pracowników i inne osoby mające prawo

koalicji, zatrudnione u więcej niż jednego pracodawcy. Organizacja ta zakresem

swego działania musi obejmować co najmniej dwóch pracodawców, w rozumieniu

art. 3 k.p. Z punktu widzenia uprawnień przewidzianych w rozdziale 4 cytowanej

ustawy, nie ma znaczenia, czy zakłady, które obejmuje międzyzakładowa

organizacja, są ze sobą powiązane i w jaki sposób (podobnie: wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., I PKN 790/00 - OSNP 2004/2/29).

U każdego z pracodawców powinna być zatrudniona przynajmniej jedna

osoba

będąca

członkiem

danej

organizacji.

Międzyzakładowa

organizacja

związkowa może być utworzona również u tych pracodawców, którzy zatrudniają

mniej niż 10 osób i nie mogłyby samodzielnie utworzyć odrębnej zakładowej

organizacji związkowej.

Zgodnie z judykaturą Sądu Najwyższego o tym, jakie zakłady pracy obejmuje

działaniem międzyzakładowa organizacja związkowa, rozstrzygają samorządne

decyzje właściwych organów związku zawodowego. Artykuł 34 ust. 1 omawianej

ustawy statuuje dyrektywę nakazującą stosować art. 251-331 tej ustawy do

międzyzakładowej organizacji związkowej, obejmującej działaniem pracodawcę

zatrudniającego jej członków. Wykładnia językowa przemawia za stosowaniem tych

przepisów bezpośrednio; nie wprowadzono bowiem klauzuli odpowiedniości.

Artykuł 251 ustawy wprowadza do zbiorowego prawa pracy zasadę, zgodnie z którą

uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują wyłącznie organizacji

zrzeszającej co najmniej 10 członków, mających status pracownika.

Odesłanie zadekretowane w ust. 2 art. 34 ustawy

sprawia, że wymóg

odpowiedniej liczebności (tj. co najmniej 10 członków mających status pracownika

lub funkcjonariusza) jest spełniony przy uwzględnieniu łącznej liczby członków tej

organizacji, zatrudnionych u wszystkich pracodawców, objętych zakresem jej

działania. Oznacza to, że mniej liczne struktury organizacji międzyzakładowych

mogą korzystać z uprawnień przewidzianych w art. 26-331 ustawy o związkach

zawodowych.

W świetle postanowień art. 34 ust. 1 ustawy - międzyzakładowa organizacja

związkowa zrzeszająca co najmniej 10 pracowników jest uprawniona m.in. do: zajmowania stanowisk w indywidualnych sprawach pracowniczych w zakresie

unormowanym w ustawie (art. 26 pkt 1 ustawy); zajmowania stanowiska wobec

pracodawcy i organu samorządu załogi w sprawach dotyczących zbiorowych

interesów pracowniczych (art. 26 pkt 2 ustawy); sprawowania kontroli nad

przestrzeganiem w zakładzie pracy przepisów prawa pracy, w szczególności

przepisów i zasad bhp (art. 26 pkt 3 ); żądania udzielenia informacji niezbędnych do

prowadzenia działalności związkowej (art. 28); tworzenia wspólnej reprezentacji

związkowej (art. 30 ust. 3 ); uczestnictwa w rokowaniach i zawierania układów

zbiorowych pracy (art. 24130 k.p.).

Sąd Okręgowy w sposób wadliwy ustalił, że skoro koło Międzyzakładowej

Komisji NSZZ „Solidarność” Oświaty i Wychowania, działające w pozwanej Szkole,

zrzesza mniej niż 10 pracowników, organizacja ta, zgodnie z art. 251 ustawy o

związkach zawodowych, jest pozbawiona uprawnień, jakie przepisy przewidują dla

związków

zawodowych.

Nieprawidłowo

Sąd

Okręgowy

uznał

koło

Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” Oświaty i Wychowania za

organizację zakładową i niewłaściwie ustalił, że z faktu przynależności powódki do

tego koła, wynikała jej ochrona związkowa, podczas gdy wynikała ona z

przynależności do Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” Oświaty i

Wychowania. Sąd drugiej instancji pominął, iż wspomniany związek jest

organizacją międzyzakładową, do której stosuje się art. 34 ust. 2. Artykuł ten

odwołując się do art. 251 ust. 1, wyraźnie wskazuje, w jaki sposób należy ustalać

liczebność związku międzyzakładowego - przy ustalaniu liczby członków związku

międzyzakładowego uwzględnia się liczbę członków międzyzakładowej organizacji

związkowej zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej

organizacji.

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku nie wskazał, na podstawie jakich

dowodów ustalił, iż koło Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” Oświaty i

Wychowania, jest organizacją związkową, która z racji małej ilości członków jest

pozbawiona uprawnień związkowych. Ustawa o związkach zawodowych, wśród

podstawowych zasad ruchu związkowego, wymienia zasadę samorządności, z

której wynika swoboda w ustalaniu wewnętrznej struktury organizacyjnej. W tym

zakresie związek zawodowy jest niezależny od pracodawców i organów

administracji państwowej. Podmioty te nie mogą więc narzucać związkom

zawodowym przyjęcia określonej struktury organizacyjnej. Zarówno doktryna, jak i

orzecznictwo opowiadają się za ścisłym przestrzeganiem tej zasady, jako

gwarancji prawidłowego funkcjonowania ruchu zawodowego.

Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, a także wyroku Sądu I

instancji, struktura organizacyjna pod nazwą Międzyzakładowa Komisja NSZZ

„Solidarność” Oświaty i Wychowania, obejmuje swoim działaniem szereg szkół,

które w rozumieniu art. 3 k.p. mają status pracodawcy. Oznacza to, iż związek ten

ma charakter międzyzakładowy i do sytuacji prawnej powódki nie można stosować

art. 251 ust. 1 ustawy . o związkach zawodowych z pominięciem art. 34 ust. 1 i ust.

2 tej ustawy. Ponadto, o tym jakie jednostki organizacyjne (zakłady pracy)

obejmuje działaniem międzyzakładowa organizacja związkowa, rozstrzygają

samorządne decyzje właściwych organów danego związku zawodowego.

Przepisy prawa pracy zastrzegają dodatkowo, że w pewnych sytuacjach

większe organizacje związkowe mają większe możliwości w zakresie negocjowania

i uzgadniania z pracodawcą spraw dotyczących zbiorowych praw pracowniczych.

Mają także prawo wskazania większej liczby pracowników chronionych. Te większe

uprawnienia przysługują tylko takiej organizacji związkowej, która wykaże się

statusem tzw. „reprezentatywnej zakładowej organizacji związkowej". Fakt

przynależności NSZZ „Solidarność” Oświaty i Wychowania do struktur NSZZ

„Solidarność”, powoduje, że do uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej

wystarcza obniżony próg - co najmniej 7% pracowników zatrudnionych u

pracodawcy. Jeżeli międzyzakładowa organizacja związkowa wykaże się statusem

organizacji reprezentatywnej u jednego z pracodawców objętych zakresem jej

działania, to taki status uzyskuje również u pozostałych pracodawców.

Międzyzakładowa Komisja NSZZ Solidarność Oświaty i Wychowania,

podjęła uchwałę o ochronie związkowej, przewidzianej w art. 32 ustawy o

związkach zawodowych, wskazując liczbę członków chronionych w danej placówce

oświatowej lub szkole, w ilości równej kadrze kierowniczej danej szkoły lub

placówki. Sąd Okręgowy powinien się odnieść do tego, czy wyżej wymieniona

organizacja związkowa, ma status organizacji reprezentatywnej i ma charakter

międzyzakładowy, oraz czy wskazani przez nią członkowie związku, podlegali

ochronie, niezależnie od tego, czy koło związkowe w danej placówce ma mniej niż

dziesięciu członków, w myśl art. 251 ust. 1 ustawy z dnia 23.05.1991 r. o związkach

zawodowych Podkreślić należy, że pozwany skierował pismo z dnia 02.04.2009 r.

o

wyrażenie

zgody

na

rozwiązanie

z

powódką

umowy

o

pracę,

do

Międzyzakładowej Komisji NSZZ Solidarność Oświaty i Wychowania, a nie do

Przewodniczącego Koła. Powódka podlegała więc ochronie przewidzianej w art. 32

ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Oznacza to, że na wypowiedzenie

powódce umowy o pracę pozwany pracodawca powinien uzyskać zgodę

odpowiedniego organu związkowego - zarządu międzyzakładowej organizacji

związkowej. Rodzi to określone konsekwencje w odniesieniu do oceny zgodności z

prawem wypowiedzenia powódce umowy o pracę w trybie art. 20 ust. 1 Karty

Nauczyciela. Nawet wówczas, gdy wypowiedzenie to było uzasadnione (istniała

rzeczywista

przyczyna

uzasadniająca

rozwiązanie

umowy

o

pracę

za

wypowiedzeniem), naruszenie przez pracodawcę przepisów o wypowiadaniu umów

o pracę - w tym przypadku naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o związkach

zawodowych - sprawia, że pracownikowi będącemu działaczem wiązkowym

podlegającym

szczególnej

ochronie

przed

rozwiązaniem

stosunku

pracy

przysługuje na podstawie art. 45 § 1 k.p. roszczenie o przywrócenie do pracy na

poprzednich warunkach lub o odszkodowanie.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c.