III PK 35/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 35/18 POSTANOWIENIE Dnia 17 stycznia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z powództwa P. S.‎przeciwko Urzędowi Gminy w C.‎o przywrócenie do pracy,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 stycznia 2019 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.‎z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt III Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w P. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. oddalił apelację powoda P. S. od wyroku Sądu Rejonowego w J. IV Wydział Pracy z dnia 26 kwietnia 2017 r. oddalającego powództwo w sprawie przeciwko Urzędowi Gminy w C. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne oraz orzekł o kosztach procesu.Sąd drugiej instancji ustalił, że naruszenie przez powoda obowiązków pracowniczych polegało na nieprawidłowym wykonaniu zleconych czynności kontrolnych w zakresie kontroli podatkowej u osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej mającej siedzibę lub zakład na terenie pozwanej gminy przeprowadzonych w terminie od 1 września 2015 r. do 31 października 2015 r.

Powód nierzetelnie prowadził ewidencję opodatkowania podmiotów gospodarczych prowadzących działalność gospodarczą, skutkujące niezgodnym ze stanem faktycznym i ustaleniami zobowiązań podatkowych, co należało do jego podstawowych obowiązków pracowniczych. Skutkiem powyższego było oświadczenie woli pracodawcy o uzasadnionym wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę. Sąd ten ocenił, że nie wszystkie „nazbyt ogólne i jako takie” przyczyny rozwiązania stosunku pracy wskazane w wypowiedzeniu okazały się konkretne, jednakże przyczyny te łączą się ze sobą stano „dwie kolejne” przyczyny nieprawidłowego wykonania zleconych powodowi czynności kontroli podatkowej oraz ich nieprawidłowe dokumentowanie wystarczająco uzasadniały dokona e wypowiedzenie, zważywszy że przedmiot kontroli należał do wyłącznych kompetencji powoda, objętych przypisanym mu zakresem obowiązków i to na nim spoczywał obowiązek prawidłowego przeprowadzenia kontroli, był on odpowiedzialny za prawidłowe opodatkowanie podmiotów gospodarczych, sporządzanie decyzji wymiarowych na podatek rolny i podatek od nieruchomości dla osób fizycznych i prawnych.

Spośród członków powołanej komisji, to powód był osobą odpowiedzialną za jej wynik przede wszystkim ze względu na dział, w którym pracował, a także na zakres czynności, którymi zajmował się na co dzień, w odróżnieniu od pozostałych członków komisji - J. G. oraz A. K.. Oznaczało to, że pozwany nie naruszył przepisów o wypowiadaniu umów o pracę, a wskazane w wypowiedzeniu przyczyny były konkretne i rzeczywiste.W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie:1/ art. 8 w związku z art. 45 § 1 k.p. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że „część przyczyn wskazanych w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę, a dotycząca nieprawidłowego wykonania zleconych czynności kontrolnych w zakresie kontroli podatkowej u osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej mających siedzibę lub zakład na terenie Gminy C. oraz osób prowadzących działalność gospodarczą na terenie Gminy C. przeprowadzonych w terminie od 1 września 2015 r. do 31 października 2015 r. jest rzeczywista i konkretna, podczas gdy wójt Gminy C. w trakcie sesji rady gminy w dniu 1 grudnia 2015 r., jednoznacznie powiedział, iż powód został zwolniony z powodu ‘podejrzeń takich i innych’, ‘nakazów się nie pilnuje, podatków się nie ściąga, śmiem twierdzić, że być może prywatne koligacje są przyczyną tego’.

A zatem powyższe twierdzenia pozwanego dowodzą, że w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę nie została podana, ani prawdziwa, ani rzeczywista przyczyna, którą to pozwany ujawnił w inny sposób”;2/ art. 45 § 1 k.p. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przyczyna wskazana w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę jest jasna, rzeczywista i konkretna, „natomiast zarówno Sąd I jak i II instancji nie ustalił jakich to konkretnie poleceń pracodawcy nie wykonywał powód, a pozwany uchylał się od sprecyzowania przyczyn wypowiedzenia.

Ponadto w aktach osobowych powoda brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na to, że otrzymywał on upomnienia czy nagany za świadczenie pracy w sposób niewłaściwy”;3/ art. 30 § 4 k.p. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przyczyna z pkt 3 i 4 wypowiedzenia jest prawdziwa i rzeczywista, podczas gdy „fakt zbyt powolnego i niewłaściwego prowadzenia kontroli w terenie u ponad stu podatników, z których w dwa miesiące jedynie część została skontrolowana, i fakt nie wznowienia i nie przeprowadzenia w terenie ani jednej takiej kontroli po zwolnieniu powoda, podczas gdy powyższe świadczy o tym, że czynności kontrolne były jedynie pozorem dla zwolnienia powoda, który razem z dwoma innymi pracownicami, mając dużo swoich czynności służbowych nie był w stanie podołać tak szeroko zakrojonej kontroli, która była ponad możliwości wszystkich członków komisji.

Ponadto powód, jak i pozostali pracownicy uczestniczący w pracach komisji nie byli przeszkoleni w zakresie przeprowadzania kontroli podatkowej w terenie (m.in. dopiero na wniosek pracowników wójt wydał im legitymacje służbowe)”;4/ art. 183a k.p. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że „pracownik nie wskazał przyczyn, wskazujących na to, że dopuszczono się wobec niego dyskryminacji, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że wójt Gminy C. wręczając powodowi wypowiedzenie umowy o pracę dopuścił się nierównego traktowania pracowników, gdyż każda z osób biorąca udział w kontroli wszczętej zarządzeniem wójta Gminy C. nr […] z dnia 31 sierpnia 2015 r., otrzymała inne kary dyscyplinarne, pomimo tego, że nie było wyłonionego kierownika komisji kontrolnej, a ponadto Sąd I i II instancji zupełnie pominął, iż w 2011 r., na podstawie zarządzenia nr […] z dnia 27 czerwca była również ‘zarządzona’ kontrola, którą miała przeprowadzić sekretarz M.

B. i D. K., jednakże w rzeczywistości kontrola ta nie doszła do skutku, a w stosunku do żadnej z osób powołanych w skład tamtej komisji nie zostały wyciągnięte konsekwencje, a tym bardziej nie zastosowano kar dyscyplinarnych. Co więcej A. K., pomimo upomnienia, już w miesiąc później otrzymała nagrodę roczną, z naruszeniem art. 105 k.p., który mówi o wzorowym wypełnianiu obowiązków. Powyższe świadczy o pozorności kontroli, której jedynym celem było zwolnienie powoda z pracy”;5/ art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2018 r., poz. 1260 ze zm.) w związku z art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.) przez niezastosowanie polegające na przyjęciu, że „zewnętrzna kontrola zarządzona przez wójta, a dotycząca nakazu dla członków komisji do indywidualnego sprawdzenia podatników z terenu Gminy C. na podstawie przepisów z ordynacji podatkowej, jest tożsama z kontrolą wewnętrzną, dotyczącą prawidłowości pracy komisji, co do której wójt nie wydał żadnego zarządzenia i nie mógł domagać się sporządzenia protokołu pokontrolnego przez członków komisji, którzy nie mogli sami kontrolować swojej pracy.

Protokół pokontrolny, który wójt Gminy C. samodzielnie sporządził, a którego treść stanowi jedną z przyczyn wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, powinien być poprzedzony zarządzeniem o kontroli wewnętrznej i poinformowaniem pracowników o tym, że będzie kontrolowana ich praca za okres wskazany w zarządzeniu, nadto powinno im zostać umożliwione złożenie wyjaśnień i odniesienie się na piśmie do projektu protokołu. Zgodnie z powołanymi przepisami są to zupełnie dwie różne kontrole (wewnętrzna i zewnętrzna) i zarządzenie kontroli podatkowej (zewnętrznej), którą przeprowadzali członkowie komisji u podatników skutkowało spisaniem indywidualnego protokołu, który zawierał ustalenia dotyczące konkretnego podatnika.

Zarządzenie, na które powołuje się pracodawca nie mogło skutkować sporządzeniem protokołu zbiorczego z pracy komisji, m.in. z uwagi na tajemnicę skarbową (art. 293 i nast. Ordynacji podatkowej)”;6/ art. 108 k.p. przez pominięcie tej normy i nieustalenie, „czy nie byłoby wystarczające w stosunku do powoda, jedynie zastosowanie kary porządkowej, skoro ostał się co do niego taki sam zarzut, jak do pozostałych pracowników biorących udział w pracach komisji. Zwłaszcza, że przez wcześniejsze lata pracy powód nie miał żadnego upomnienia, czy innych uwag ze strony pracodawcy wpisanych do akt”;7/ art. 378 § 1 w związku z art. 381 w związku z art. 382 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie „polegające na nierozpatrzeniu wniosków i zarzutów apelacji złożonej przez pełnomocnika powoda w całości, w szczególności przez brak odniesienia się w uzasadnieniu do wniosków dowodowych z dnia 20 lipca 2017 r., podczas gdy zgodnie z normą wynikającą z w/w przepisów Sąd II instancji zobligowany jest do rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszej instancji jak i w postępowaniu apelacyjnym.

Ponadto, w uzasadnieniu wyroku Sąd zobligowany jest do wskazania przyczyn oddalenia wniosków dowodowych zgłoszonych na etapie apelacji, czego natomiast brak jest w uzasadnieniu Sądu II instancji”;8/ art. 378 § 1 w związku z art. 381 w związku z art. 382 w związku z art. 278 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie i „nie wydanie odrębnego postanowienia dowodowego oraz jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu podatków od nieruchomości, na okoliczność prawidłowego wykonywania przez powoda obowiązków z zakresu naliczania podatków oraz prawidłowego prowadzenia kontroli podatkowej, podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla wykazania prawidłowego wykonywania przez powoda obowiązków pracowniczych w zakresie kontroli podatkowej, a zatem był niezbędny do obalenia twierdzeń, na których Sąd oparł ustalenia faktyczne.

Jednocześnie należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji oddalił wnioski dowodowe na powyższą okoliczność, a pełnomocnik wniósł zastrzeżenie do protokołu w trybie art. 162 k.p.c. i ponowił wnioski w apelacji, zatem nie mogą być one uznane za spóźnione”;9/ art. 381 w związku z art. 382 w związku z art. 278 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez „pominięcie i oddalenie wniosków dowodowych pełnomocnika powoda złożonych w piśmie z dnia 3 października 2017 r. na okoliczność ilości przeprowadzanych kontroli podatkowych w gminach sąsiednich wskazując, iż wiosek ten ‘był zbędny’, podczas gdy z treści zawnioskowanych dokumentów jednoznacznie wynika, iż takie kontrole są rzadkością w gminach sąsiednich, a wymagania stawiane powodowi przez pozwanego w zakresie liczby przeprowadzonych kontroli, które miałby przeprowadzić są wygórowane i nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości.

Ponadto Sąd I instancji pominął ten dowód wskazując, że to na pracodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia przyczyny wypowiedzenia, jednakże w sytuacji, gdy pracodawca wykazywał tę przyczynę przy pomocy zeznań świadków, w związku z czym stronie powodowej przysługiwało roszczenie o ustalenie tej przyczyny przez osobę bezstronną i posiadającą wiadomości specjalne. Dodatkowo w/w wnioski dowodowe wskazywały nowe fakty i dowody, a przedstawienie tych dokumentów przed Sądem I instancji nie było możliwe, gdyż dowody te zostały uzyskane przez stronę dopiero po zamknięciu rozprawy”.We wniosku o przyjęcie skargi skarżący twierdził, że jest ona oczywiście uzasadniona ze względu na pominięcie przez Sąd drugiej instancji zlecenia „powodowi wykonanie czynności kontrolnych podatników prowadzących działalność gospodarczą, która miała zostać przeprowadzona w okresie dwóch miesięcy (początkowo wyznaczona na jeden miesiąc i wydłużona o kolejny) i miała zostać przeprowadzona u ponad stu podatników.

Mając na względzie, iż kontrola miała być przeprowadzana przez 3 pracowników (w tym powoda), w czasie wykonywania obowiązków pracowniczych, nie została przeprowadzona u wszystkich zawiadomionych o tym podmiotów. W związku z tym pozwany zastosował dla pracowników kary, z których najdotkliwsza, w postaci zwolnienia z pracy, została wymierzona powodowi. Jednakże, po zwolnieniu powoda, pozwany nie wznowił i nie przeprowadził czynności kontrolnych w terenie. Wobec czego czynności kontrolne były jedynie pozorem dla zwolnienia powoda”.

Ponadto występuje potrzeba wykładni art. 30 § 4 k.p., „gdyż wskazana przez pozwanego przyczyna wypowiedzenia jest w sposób oczywisty nazbyt ogólnikowa, a przez to wadliwa, bo takie ułomne sformułowanie wymusiło na nim wszczęcie sądowej procedury odwoławczej w celu poznania konkretnej i rzeczywistej przyczyny potencjalnie uzasadniającej dokonanie wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. Pozwany nie wywiązał się z obowiązku wskazania konkretnej przyczyny wypowiedzenia”.W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniesiona skarga nie tylko nie jest oczywiście uzasadniona, ale ewidentnie chybiona jako kwalifikowanie bezpodstawna i bezzasadna w sprawie, w której skarżący rażąco wadliwie naruszył polecenia pozwanego pracodawcy przeprowadzenia terminowej, sprawnej i rzetelnej kontroli podatników prowadzących pozarolniczą działalność w zakresie podatków od nieruchomości, które wymagały nieskomplikowanej weryfikacji w miejscach prowadzenia takiej działalności deklarowanych powierzchni służących celom gospodarczym, bez uprzedniej potrzeby pozyskania opinii biegłego z zakresu „podatków od nieruchomości” lub przeszkolenia skarżącego, do którego obowiązków należało przecież „przeprowadzenie kontroli podatników w terenie”.

Takiemu poleceniu pracodawcy skarżący ewidentnie uchybił, skoro podjął czynności kontrolne „dopiero po 18 września sprawdzając zaledwie do końca miesiąca 5 podatników”, a także nie weryfikował twierdzeń podatników, a dokumenty pokontrolne dawał „jedynie do podpisania J. G.”. Ponadto nie informował o problemach z dochowaniem wyznaczonych przez wójta terminów kontroli, który „z własnej inicjatywy przedłużył komisji termin do przeprowadzenia czynności kontrolnych o dalszy miesiąc do 30 października 2015 r., w którym komisja przeprowadziła kontrolę w terenie tylko u 6 podatników”, wreszcie nie przygotował pokontrolnego protokołu zbiorczego, który sporządził jego przełożony (wójt).

Taki stan rzeczy ewidentnie potwierdzał i uzasadniał zarzuty wskazane jako przyczyny wypowiedzenia skarżącemu umowy o pracę w postaci „niewykonywania poleceń przełożonego w sposób sumienny i staranny”, czy nieprawidłowego wykonania zleconych czynności kontrolnych w zakresie kontroli podatkowej u osób prowadzących działalność gospodarczą na terenie Gminy C. w terminie od 1 września do 31 października 2015 r., z których nie sporządzał prawidłowej dokumentacji lub błędnie dokumentował bez przeprowadzenia wymaganej kontroli w terenie, w której pomijał innego wyznaczonego pracownika (J.

G.), a zatem dokumentował „z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego”, co wykluczało bezpodstawne i bezzasadne oczekiwanie skarżącego na jurysdykcyjną tolerancję dla potwierdzonego w odwoławczej procedurze sądowej kwalifikowanego naruszenia przezeń w gruncie rzeczy istotnych poleceń przełożonego.Postawiony w skardze zarzut zastosowania do skarżącego „najdotkliwszej” sankcji prawa pracy w porównaniu do innych pracowników, którzy mieli uczestniczyć w uchybieniu zleconych czynności kontrolnych był chybiony już dlatego, że to do zakresu czynności skarżącego należało „przeprowadzenie kontroli podatników w terenie”, natomiast A.

K. miała przygotować tylko dokumentację osób kontrolowanych „prowadzących działalność gospodarczą na terenie Gminy”, a J. G. „miała brać udział w czynnościach kontrolnych w terenie”, w których wszakże „uczestniczył tylko powód” i następnie dawał sporządzane protokoły „jedynie do podpisania J. G.”. W konsekwencji zastosowanie zróżnicowanych sankcji prawa pracy do skarżącego i do wymienionych pracownic miało usprawiedliwienie w naruszeniu innych zakresów obowiązków pracowniczych, które w żadnym stopniu nie dyskryminowały skarżącego w rozumieniu art. 183a k.p.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania oczywiście bezzasadnej skargi kasacyjnej w zgodzie z art. 3989 § 2 k.p.c.