III PK 29/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 29/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 czerwca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z powództwa J. S.

przeciwko Fabryce […] z ograniczoną odpowiedzialnością w J.

o zapłatę nagrody jubileuszowej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 czerwca 2006 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.

z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt IV Pa …/05,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Sąd Okręgowy w Z.:

(I) oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w J. z 29 września

2005 r., zasądzającego od pozwanej na rzecz powoda 11.520 zł

tytułem nagrody

jubileuszowej z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, 1.800 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu oraz nadającego wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności

do wysokości 2.200 zł oraz

(II) zasądził od pozwanej na rzecz powoda 900 zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania za drugą instancję.

W pozwie z 26 lipca 2005 r. powód J. S. żądał zasądzenia od pozwanej Fabryki

[…] 11.520 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powód wskazał, że jest

zatrudniony przez pozwaną na czas nieokreślony. 5 lutego 2005 r. nabył prawo do

nagrody jubileuszowej po przepracowaniu 40 lat, zgodnie z zakładowym układem

zbiorowym pracy z 24 listopada 1995 r. Pozwana nie wypłaciła mu tej nagrody

argumentując, że jego staż pracy, obliczony zgodnie z nowym zakładowym

układem zbiorowym pracy z 2 lipca 2003 r., obowiązującym od 1 września 2003 r.,

wynosi 38 lat. 6 miesięcy i 12 dni. W ocenie powoda stanowisko to jest niesłuszne,

ponieważ do stażu uprawniającego go do nagrody jubileuszowej należy wliczy

również okresy odbywania przez niego zasadniczej służby wojskowej, które,

zgodnie z układem z 1995 r., podległy wliczeniu do stażu pracy uprawniającego do

nagrody jubileuszowej. Ponieważ układ z 2003 r. jest dla niego mniej korzystny, niż

układ z 1995 r., to, co najmniej w zakresie postanowień dotyczących nagrody

jubileuszowej, powinien on być wypowiedziany na piśmie. Skoro tego nie

uczyniono, przesłanki nabycia prawa do nagrody jubileuszowej powinny być

oceniane na podstawie układu z 1995 r.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Jej zdaniem między stronami doszło

do porozumienia zmieniającego umowę o pracę przez podpisanie 17 czerwca 2004

r. „aneksu" do umowy o pracę z 29 stycznia 2003 r. i oświadczenia o zapoznaniu

się przez powoda z przepisami zakładowego układu zbiorowego pracy.

Porozumienie to czyniło zbędnym wypowiadanie warunków pracy i płacy, a wobec

tego strony wiąże układ z 2003 r. W tym stanie rzeczy do nabycia przez powoda

prawa do nagrody jubileuszowej należy stosować układ z 2003 r., który nie

przewiduje wliczania do stażu pracy okresu służby wojskowej.

Sąd Rejonowy wskazał, że opisany przez powoda stan faktyczny nie był między

stronami sporny. 1 września 2003 r. układ zbiorowy z 1995 r. został zastąpiony

przez układ z 2003 r. Układy te odmiennie regulowały nabycie prawa do nagród

jubileuszowych, wobec czego należało ustalić, który z kolejnych układów ma

zastosowanie wobec powoda. Sąd stwierdził, że art. 241 13 § 2 k.p. uzależnia

wprowadzenie mniej korzystnych postanowień nowego układu zbiorowego pracy od

wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy. Ponieważ w zakresie

prawa do nagród jubileuszowych postanowienia układu z 2003 r. były ewidentnie

mniej korzystne dla powoda od postanowień układu z 1995 r., to w tym zakresie

dotychczasowe warunki płacy powinny były zostać powodowi wypowiedziane.

Skoro to nie nastąpiło, to nadal stanowią one część stosunku pracy stron. W

związku z powyższym, do oceny, czy powód nabył prawo do nagrody jubileuszowej

po 40 latach pracy należy stosować układ z 1995 r. Stosunek pracy stron nie uległ

w tym zakresie zmianie z mocy „aneksu". Zawartych w tym dokumencie

oświadczeń stron, w szczególności zaś oświadczenia powoda, że zapoznał się z

treścią regulaminu pracy i zakładowego układu zbiorowego pracy, nie można

traktować jako wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy oraz

oświadczenia o przyjęciu nowych warunków. Gdyby zaś, jak sugeruje pozwany,

traktować ten dokument jako porozumienie stron zmieniające treść stosunku pracy,

to powinien on zawierać jednoznaczne oświadczenia woli stron o zmianie

poszczególnych praw i obowiązków stron, czego nie zawiera.

Apelację od powyższego wyroku złożyła pozwana. W jej uzasadnieniu

wskazano, między innymi, że oświadczeniem wiedzy z 17 czerwca 2004 r. o treści:

„oświadczam, że zapoznałem się z treścią informacji oraz z treścią obowiązujących

w Spółce przepisów prawa pracy, tj. regulaminu pracy oraz zakładowego układu

zbiorowego pracy" J. S. przyjął do wiadomości zaproponowane mu nowe warunki

pracy określone w zakładowym układzie zbiorowym pracy (także w rozumieniu art.

42 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 24113 § 2 k.p.), natomiast oświadczeniem woli z tej

samej daty o treści: „i przepisy powyższe akceptuję i zobowiązuję się do ich

stosowania" J. S. skutecznie spowodował włączenie wynikających z układu norm

do swojego stosunku pracy (także w rozumieniu art. 42 § 3 k.p.).

Sąd Okręgowy, oddalając apelację, podzielił ustalenia faktyczne i rozważania

prawne zawarte w motywach wyroku Sądu pierwszej instancji. W szczególności

Sąd podkreślił, że stosunek pracy stron nie uległ w przedmiotowym zakresie

zmianie z mocy „aneksu" i nie można traktować tego dokumentu jako porozumienia

stron

zmieniającego

treść

stosunku

pracy,

ponieważ

nie

zawiera

on

jednoznacznych oświadczeń woli o zmianie poszczególnych praw i obowiązków

stron tworzących ten stosunek prawny. Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił, że do

podpisania „aneksu” doszło na hali produkcyjnej. Na zapoznanie się z nim i jego

podpisanie powód miał około jednej minuty, gdyż w tym czasie „aneksy"

podpisywali

wszyscy

pracownicy

zmiany

w

liczbie

150.

Powodowi

nie

przedstawiono układu zbiorowego z 2003 r. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, forma i

sposób wprowadzenia w życie „aneksu" oraz jego treść wskazują, że pracodawca

w ten sposób usiłował wywiązać się z obowiązku nałożonego na niego w art. 29 § 3

k.p., a nie doprowadzić do zmiany treści stosunku pracy. Strona pozwana co

najmniej nie udowodniła, że strony złożyły precyzyjne, jednoznaczne i zgodne

oświadczenia woli o zmianie poszczególnych praw i obowiązków stosunku pracy, w

szczególności w zakresie zasad przyznawania i wysokości nagród jubileuszowych.

Do

zmiany

treści

umowy

o

pracę,

zarówno

w

drodze

wypowiedzenia

zmieniającego, jak i porozumienia stron, wymagane jest bowiem wyraźne

wskazanie, jakich konkretnie elementów treści stosunku pracy dotyczy zmiana

treści umowy o pracę i jaki jest zakres tych zmian.

W

skardze

kasacyjnej

pełnomocnik

pozwanej

zaskarżył

wyrok

Sądu

Okręgowego w całości, opierając skargę na podstawie naruszenia materialnego i

zarzucając mu naruszenie: art. 60 i 77 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art.

11, 29 § 1 pkt 3, 29 § 4 i 771 k.p. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, polegające na uznaniu, że: (-) złożenie przez stronę umowy o pracę

(pracownika) oświadczenia woli w przedmiocie włączenia do treści tej umowy o

pracę postanowień nowego zakładowego układu zbiorowego pracy wymaga dla

swej skuteczności szczegółowego wymienienia poszczególnych uprawnień i

obowiązków, które ulegają zmianie, w treści porozumienia o zmianie umowy o

pracę (niezastosowanie art. 60 i 77 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 11 k.p.);

(-) złożenie przez strony umowy o pracę oświadczeń woli w przedmiocie zmiany tej

umowy nie może nastąpić w odrębnych dokumentach (niezastosowanie art. 60 i 77

§ 2 k.c., w związku z art. 300 k.p. i art. 11 k.p. i błędna wykładnia art. 29 §4 k.p.); (-)

złożenie przez strony umowy o pracę oświadczeń woli w przedmiocie zmiany

wynagrodzenia pracownika nie może nastąpić poprzez odesłanie do treści

zakładowego układu zbiorowego pracy, lecz wymaga dla swej skuteczności

złożenia oświadczeń woli szczegółowo określających zasady wynagradzania w

treści porozumienia zmieniającego umowę o pracę (błędna wykładnia art. 29 § 1

pkt 3 k.p. i niezastosowanie art. 771 k.p.).

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w całości i orzeczenie

co do istoty sprawy, przez oddalenie powództwa zasądzenie od powoda na rzecz

pozwanej kosztów postępowania za obie instancje oraz postępowanie kasacyjne

według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu oraz zasądzenie od

powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że nie istnieje, ani w prawie

pracy, ani w prawie cywilnym przepis nakazujący złożenie zgodnych oświadczeń

woli w jednym dokumencie (na jednej karcie). Nie ma podstaw do kwestionowania

prawotwórczej mocy oświadczenia woli z tej przyczyny, że jego treść znajduje się

na odwrocie aneksu. Przyjęcie takiej interpretacji godzi w art. 77 § 2 k.c. i art. 29 §

4 k.p., które nie zawierają żadnych szczegółowych obwarowań w zakresie formy

pisemnej. Skoro prawo cywilne dopuszcza zachowanie formy pisemnej poprzez

złożenie oświadczeń w odrębnych podpisanych i wymienionych przez strony

dokumentach, to tym bardziej dopuścić należy możliwość włączenia w treść jednej

czynności prawnej oświadczeń znajdujących się na dwóch stronach jednej karty. Z

tych względów oświadczeniem wiedzy z 17 czerwca 2004 r. o treści: „i przepisy

powyższe akceptuję i zobowiązuję się do ich stosowania" powód skutecznie

spowodował włączenie wynikających zeń norm do swojego stosunku pracy, co

zostało pominięte przez Sąd Okręgowy

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ nie ma uzasadnionych

podstaw.

Przede wszystkim, zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, ustalenie treści oświadczenia woli należy do ustaleń faktycznych i nie

może podlegać kontroli kasacyjnej przeprowadzanej w ramach podstawy

naruszenia prawa materialnego. Kontroli takiej podlega natomiast wykładnia

ustalonego oświadczenia woli. Warunkiem takiej kontroli wykładni dokonanej przez

sąd drugiej instancji jest jednak podniesienie przez skarżącego zarzutu naruszenia

art. 65 k.c. (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 20 marca 2002 r., V CKN 945/00,

LEX nr 54486 i z 15 października 2002 r., II CKN 1167/00, LEX nr 74498).

Pełnomocnik skarżącej nie podniósł zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

W tej sytuacji, Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w granicach podstaw

kasacyjnych, jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku przy ocenie

naruszenia prawa materialnego (art. 39813 § 1 k.p.c.). Ponadto, w rozpoznawanej

skardze nie zarzucono naruszenia art. 65 k.c., co oznacza, że dokonana przez Sąd

Okręgowy wykładnia „aneksu” nie została przez skarżącą podważona. W

rezultacie, podstawowe w sprawie stwierdzenie Sądu Okręgowego, że części

aneksu, w której powód jednostronnie oświadczył, iż zapoznał się z treścią

informacji oraz z treścią obowiązujących w Spółce przepisów prawa pracy, w tym

treścią zakładowego układu zbiorowego pracy oraz, że przepisy te akceptuje i

zobowiązuje się do ich stosowania i przestrzegania, nie można traktować jako

porozumienia zmieniającego treść umowy o pracę stron, nie zostało przez skarżącą

skutecznie zakwestionowane.

Jednakże nie tylko wskazane wady skargi kasacyjnej zadecydowały o jej

oddaleniu. Należy bowiem zauważyć, że w świetle uważniejszej lektury całości

spornego

dokumentu,

powyższa

ocena

Sądu

Okręgowego

jest

w

pełni

uzasadniona. Dzieli się on bowiem wyraźnie na trzy części: pierwszą, podpisaną

przez obie strony, będącą, zgodnie z tytułem, aneksem do umowy o pracę,

zawartej 29 stycznia 2003 r., w której stanowi się o zmianie wynagrodzenia

zasadniczego i dodatku za pracę na drugiej zmianie na zasadach określonych w

zakładowym

układzie

zbiorowym

pracy;

drugą,

zatytułowaną

„Informacja”,

podpisaną tylko przez pracodawcę, zawierającą informacje wymagane przez art. 29

§ 3 k.p. i trzecią, podpisaną tylko przez pracownika, zawierającą opisane wyżej

jednostronne oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami układu zbiorowego i

zobowiązaniu się do ich stosowania i przestrzegania. W tej sytuacji trafność

uznania przez Sąd Okręgowy, że rozważane oświadczenie powoda nie stanowi

części porozumienia zmieniającego (aneksu) jest oczywista.

Wobec powyższego rozważanie sformułowanych przez pełnomocnika skarżącej

zarzutów naruszenia prawa materialnego jest bezprzedmiotowe.

Z przytoczonych względów, stosownie do art. 39814 k.p.c., Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji.