III PK 24/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 24/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Andrzej Kijowski

SSN Andrzej Wasilewski

Protokolant Edyta Jastrzębska

w sprawie z powództwa B. K.

przeciwko Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej C. Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 11 maja 2005 r.,

kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w R.

z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt IV Pa …/04,

oddala kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 września 2004 r., IV Pa …/04, Sąd Okręgowy – Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. oddalił apelację powódki B. K. od wyroku

Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Ł., który w oddalił jej powództwo przeciwko

Przedsiębiorstwu

odpowiedzialnością

Komunikacji

Samochodowej

„C.”

spółce

z

ograniczoną

o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę.

Rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu, ze powódka była zatrudniona u pozwanego

na stanowisku starszego referendarza w dziale organizacji i zarządzania. Pismem z

dnia 26 kwietnia 2004 r. pracodawca wypowiedział jej umowę o pracę z

zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, wskazując jako przyczynę

„zmniejszenie stanu zatrudnienia z przyczyn niedotyczących pracowników z uwagi

na ograniczenie prowadzonej działalności warsztatowej, co wiąże się również z

koniecznością zmniejszenia zatrudnienia w pozostałych grupach pracowniczych i

dostosowaniem jego stanu do aktualnych potrzeb pracodawcy”. W sprawie

bezsporne było, iż w dziale, gdzie zatrudniona była powódka, zlikwidowane zostało

jej stanowisko pracy, zaś czynności które wykonywała przydzielone zostały dwóm

pozostałym pracownicom, z których jedna pełni funkcje inspektora bhp, posiadając

ku temu stosowne uprawnienia, zaś druga, zatrudniona na stanowisku sekretarki,

posiada biegłą znajomość języka angielskiego, nieodzowną dla pracodawcy w

realizowaniu kontaktów z zagranicznymi kontrahentami. W zatrudnieniu pozostał

również kierownik działu A. R. Zmniejszenie zatrudnienia w dziale organizacji i

zarządzania spowodowane było znacznym zmniejszeniem zatrudnienia w dziale

zaplecza technicznego, z 50 do 35 pracowników, zaś czynności związane z

obsługą tego działu wykonywała powódka. Dodatkową przesłanką do zwolnienia

powódki było wprowadzenie w dziale komputeryzacji, do obowiązków powódki

należało bowiem między innymi przepisywanie na maszynie. W tak ustalonym

stanie faktycznym Sądy obu instancji uznały wypowiedzenie powódce umowy o

pracę za uzasadnione. Sąd Okręgowy dodatkowo podkreślił, iż w działaniach

pracodawcy nie można było dopatrzeć się działań dyskryminujących powódkę.

Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości kasacją powódka zarzuciła

naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 1 i 10 ustawy z dnia 13 marca 2003

r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.), art. 32

Konstytucji oraz art. 8, art. 112, art. 183a, art. 183b § 1 i art. 45 k.p przez mylne

rozumienie ich treści tj. przyjęcie zasadności i dopuszczalności wypowiedzenia

powódce

umowy

przewidzianych

o

do

pracę

oraz

zwolnienia

braku

obowiązku

według

oceny

jednakowych,

pracowników

racjonalnych,

niedyskryminujących kryteriów, a także przez pominięcie przepisu art. 237 11 k.p.,

wykluczającego łączenie funkcji inspektora bhp z innym zatrudnieniem u tego

samego pracodawcy, wreszcie przez pominięcie braku związku przyczynowego

pomiędzy wprowadzonymi zmianami organizacyjnymi, a zwolnieniem powódki, przy

braku wyjaśnienia rozmiaru, zakresu i rodzaju tych zmian. Skarżąca wskazała także

na naruszenie przepisów postępowania, które

miało istotny wpływ na wynik

sprawy: art. 6 k.c. w zw. z art. 300 k.p., art. 382, art. 328 § 2, art. 4771, art. 224 § 1

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez wadliwe i niepełne postępowanie dowodowe oraz

niewykazanie w uzasadnieniu orzeczenia dowodów, które w ocenie Sądu

Okręgowego stanowić miały podstawę rozstrzygnięcia i dowodów, które ocenione

zostały przez Sąd jako niewiarygodne. Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna.

Wbrew twierdzeniom kasacji Sąd nie naruszył wskazanych w niej przepisów

prawa procesowego. W szczególności należy wskazać, iż nie doszło do naruszenia

przepisu art. 328 § 2 k.p.c. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika

bowiem, iż w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia pierwszoinstancyjnego,

sporządzonego zgodnie z wymaganiami art. 328 § 2 k.p.c., spotyka się w zakresie

ustalenia stanu faktycznego sprawy z pełną akceptacją sądu drugiej instancji, to

wystarczy, że da on temu wyraz w treści uzasadnienia swego orzeczenia, bez

powtarzania

szczegółowych

ustaleń

faktycznych

zawartych

w

motywach

zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98,

OSNAPiUS 1999, nr 24, poz. 776). Sąd drugiej instancji nie był zatem obowiązany,

jak tego wymaga skarżąca, do wykazywania poszczególnych dowodów, na których

się oparł. Przyjął bowiem bez zastrzeżeń ustalenia Sądu Rejonowego i nie

dostrzegł potrzeby przeprowadzenia nowych dowodów. Nie doszło także do

naruszenia przepisów art. 224, art. 4771 § 1 k.p.c. i art. 6 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Sąd Najwyższy zważył bowiem, iż poza kognicją sądu jest badanie prawidłowości

działań pracodawcy w zakresie zmian organizacyjnych prowadzących do

zmniejszenia zatrudnienia, a fakt tych zmian został dostatecznie wykazany przez

zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Sąd nie był zatem obowiązany do

dopuszczenia dowodów z urzędu, kasacja zaś milczy, czy powódka zgłaszała w

tym zakresie wnioski dowodowe, które były bezzasadnie pominięte przez Sąd.

Rozważając zarzut naruszenia art. 10 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 13 marca

2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy

z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) Sąd

Najwyższy stwierdził, iż błędnie się twierdzi w kasacji, że pracodawca dokonując

zwolnień indywidualnych zobligowany jest do opracowania kryteriów doboru

pracowników do zwolnienia. Taki obowiązek spoczywa na nim tylko w razie

zwolnienia grupowego - art. 3 ustawy. Wydany na podstawie tego przepisu

regulamin grupowych zwolnień, jeżeli przyjmuje kryteria doboru pracowników

zgodne z prawem, ma pierwszeństwo przed kryteriami wynikającymi z art. 45 k.p.

Inaczej jest w razie zwolnień indywidualnych (art. 1 i art. 10 ustawy), wówczas to

art. 45 k.p. stanowi kryterium oceny zasadności wypowiedzenia. W ramach

dokonanej na podstawie tego przepisu oceny wypowiedzenia należy uwzględniać

inne przepisy nakazujące pracodawcy sprawiedliwe traktowanie pracowników, w

szczególności powołane w kasacji art. 32 Konstytucji oraz art. 11 2, 183a i 183b k.p.,

dotyczące równego traktowania pracowników i ich niedyskryminacji. Przepisy te nie

zostały naruszone w przedmiotowej sprawie. Pracodawca wykazał, że wybierając

powódkę do zwolnienia kierował się kryterium kwalifikacji pracowników, czyli

pośrednio ich przydatnością do dalszego zatrudnienia.

Należy wskazać, że także bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 237 11 § 1

k.p. Pozwany zatrudnia ponad 100 pracowników, a więc na mocy tego przepisu jest

obowiązany do utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy. W sprawie nie

zostało ustalone, czy utworzył taką służbę. Nie jest to jednakże istotne do jej

rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom kasacji nie wynika z tego przepisu, aby mimo

utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca nie mógł powierzyć

zadań z tego zakresu pracownikowi wykonującemu inną pracę, jeżeli posiada on do

tego wymagane kwalifikacje. Posiadanie tych kwalifikacji przez pracownika

wykonującego zadania z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy jest okolicznością,

którą można brać pod uwagę przy doborze pracowników do zwolnienia (art. 45

k.p.).

Z tych względów na podstawie art. 39312 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji