III PK 18/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PK 18/08

POSTANOWIENIE

Dnia 15 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski

w sprawie z powództwa P. U.

przeciwko Urzędowi Skarbowemu we W.

o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 15 lipca 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L.

z dnia 22 listopada 2007 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r., Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w L. w sprawie z powództwa P. U. przeciwko Urzędowi

Skarbowemu we W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, oddalił apelacje

wniesione przez obie strony od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w C. z dnia

25 maja 2007 r., w którym zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę

7.554,21 zł brutto tytułem wyrównania wynagrodzenia za pracę wraz z ustawowymi

odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty, a w pozostałej części powództwo

oddalono.

Wyrok Sądu Okręgowego powód zaskarżył skargą kasacyjną. Jako

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powód wskazał na: 1)

potrzebę

dokonania

"wykładni

przepisów

prawnych

budzących

poważne

wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów co do tego, czy odwołanie

naczelnika urzędu skarbowego z tej funkcji wymaga uzasadnienia tej czynności, a

także co do tego, czy takie odwołanie bez podania przyczyn może być traktowane

jako

szczególna

potrzeba

urzędu

uzasadniająca

przeniesienie

urzędnika

mianowanego na inne stanowisko (co wiąże się z (..) wykładnią art. 138 ust. 1

ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej w związku z art. 10 ust. 16 i art.

16 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych oraz

art. 5 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach

skarbowych)"; 2) "wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego w

postaci tego, czy w przypadku dokonania wobec pracownika zatrudnionego na

podstawie mianowania czynności zwierzchniej z zakresu podległości służbowej

tego urzędnika, która ma wpływ na późniejsze kształtowanie stosunku pracy tego

urzędnika, ciężar dowodu, iż taka czynność ma charakter dyskryminujący

pracownika w zakresie warunków zatrudnienia, spoczywa na powodzie, podczas

gdy powód - pracownik mianowany, którego czynność dotyczy - jest pozbawiony

możliwości dowodzenia w sytuacji, gdy nie zostanie mu wyjawiona przyczyna

podjęcia w stosunku do niego czynności służbowej (co wiąże się z (..) wykładnią

art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art. 232 k.p.c.)"; 3) oczywistą zasadność

skargi kasacyjnej poprzez obrazę art. 2, art. 32 Konstytucji RP oraz art. 18 3a § 1 i 2

k.p. "w sytuacji, gdy powód został w procesie pozbawiony możliwości ochrony

swoich praw, nie znając przyczyny odwołania go ze stanowiska Naczelnika Urzędu

Skarbowego we W., w sytuacji gdy stan faktyczny w sprawie ustalony nie

uzasadniał takiego odwołania i powołania na stanowisko wykonywane przez

powoda nowej osoby pełniącej obowiązki Naczelnika Urzędu Skarbowego we W.,

co do której brak jest kryteriów oceny w oparciu o jakie przesłanki merytoryczne

zastąpiła powoda".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi

nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Przedstawione przez skarżącego twierdzenia o potrzebie przyjęcia skargi do

rozpoznania nie są uzasadnione, gdyż powód w sposób dostateczny nie

uprawdopodobnił, że występuje rzeczywista potrzeba dokonania przez Sąd

Najwyższy wykładni powołanych przez niego przepisów prawa, spowodowana

rozbieżnością w orzecznictwie sądów, zaś przedstawione zagadnienie prawne nie

jest istotne w aspekcie przedmiotu sporu prawomocnie zakończonego pomiędzy

stronami. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżący ograniczył się do wypowiedzi, że "zachodzą szeroko wykazane przesłanki

z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. w postaci rozbieżności poglądów w orzecznictwie

Sądu Najwyższego w zakresie konieczności podania przyczyn odwołania

pracownika mianowanego ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego oraz w

postaci istotnego zagadnienia prawnego, czy brak podania przyczyny odwołania

daje odwołanemu naczelnikowi możliwość efektywnego prowadzenia procesu

sądowego, w którym ciężar dowodu obciążać powinien pracodawcę, a nie

pracownika". Skarżący nie rozwinął tej argumentacji przez przytoczenie, na czym

ma polegać rozbieżność poglądów prawnych w orzecznictwie Sądu Najwyższego w

kwestii dotyczącej odwołania ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego.

Przedstawiona rozbieżność pomiędzy poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w

wyroku z dnia 6 września 2005 r., I PK 52/05 (OSNP 2006 nr 13-14, poz. 204), a

zaprezentowanym w wyroku z dnia 18 października 2007 r., III PK 45/07, (LEX nr

319027) jest pozorna. W wyroku z dnia 6 września 2005 r., I PK 52/05, Sąd

Najwyższy rzeczywiście rozważał problem dotyczący przyczyny odwołania

mianowanego urzędnika państwowego przez Ministra Finansów ze stanowiska

naczelnika urzędu skarbowego na podstawie art. 5 ust. 4b pkt 2 ustawy z dnia 21

czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. Nr 106, poz. 489 ze zm.) i

przyjął, że jest nią odmowa wydania poświadczenia bezpieczeństwa (art. 41 ust. 2a

ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych, Dz.U. Nr 11,

poz. 95 ze zm.), choćby nie była decyzją ostateczną. Analiza ta została

przeprowadzona, gdyż taki był stan faktyczny tej sprawy (taką przyczynę odwołania

wskazano) i tego dotyczyły zarzuty kasacyjne. Z uzasadnienia tego wyroku wynika

jednak, że Sąd Najwyższy uznał przede wszystkim, iż odwołanie ze stanowiska

naczelnika urzędu skarbowego przez Ministra Finansów dotyczy sprawowania

funkcji organu administracji (to element podległości i metoda sprawowania kontroli),

a po tym odwołaniu występuje "szczególna potrzeba urzędu" uzasadniająca

przeniesienie na inne stanowisko. W istocie takie same poglądy wynikają z wyroku

z dnia 18 października 2007 r., III PK 45/07, w którym Sąd Najwyższy uznał, że

przez "stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia" należy rozumieć

stanowisko stwarzające takie same możliwości awansowe. Orzeczenie to dotyczy

więc bezpośrednio procedury przenoszenia odwołanego naczelnika urzędu

skarbowego na inne stanowisko na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy z dnia 16

września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z

2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy

wprost stwierdził, że odwołanie ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego

uzasadnia przeniesienie go na inne stanowisko "ze względu na szczególne

potrzeby urzędu" (art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych).

Odwołanie z tego stanowiska nie wymaga uzasadnienia (art. 5 ust. 4b pkt 2 ustawy

o urzędach i izbach skarbowych), jednakże nie może być dyskryminujące (art. 32

ust. 2 Konstytucji, art. 113 oraz art. 183a i nast. k.p.). Podobny sposób wykładni

przedstawił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r., I PK

18/07 (OSNP 2008 nr 15-16, poz. 221). Wobec tego nie można uznać, aby w

orzecznictwie Sądu Najwyższego występowała rozbieżność, a zwłaszcza, aby

skarżący wykazał ją w pogłębionym wywodzie prawniczym (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 oraz z dnia

26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531). Dotyczy to odpowiednio

pierwszego z przedstawionych zagadnień prawnych.

Jeśli chodzi o problem rozkładu ciężaru dowodów w aspekcie wykazania

dyskryminacji (nierównego traktowania), to wynika on wprost z art. 18 3b § 1 k.p. i

utrwalonego

orzecznictwa.

Pracownik

powinien

wskazać

fakty

uprawdopodobniające zarzut nierównego traktowania w zatrudnieniu (przyczynę

dyskryminacji oraz okoliczności dowodzące nierównego traktowania z tej

przyczyny), a wówczas na pracodawcę przechodzi ciężar dowodu, że kierował się

obiektywnymi powodami (wyroki z dnia 12 sierpnia 2004 r., III PK 40/04, OSNP

2005 nr 6, poz. 76; z dnia 9 czerwca 2006 r., III PK 30/06, OSNP 2007 nr 11-12,

poz. 160 oraz z dnia 9 stycznia 2007 r., II PK 180/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz. 36).

W procesie cywilnym powinien to uczynić zgodnie z zasadą wynikającą z art. 3 i

232 zdanie pierwsze k.p.c. W tym zakresie nie występuje wskazane przez

skarżącego zagadnienie prawne.

Skarżący nie wykazał też oczywistej zasadności skargi. Uzasadnienie tej

przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania powinno zawierać wywód prawny

wskazujący, w czym wyraża się ta "oczywistość" i przedstawienie argumentów, że

skarga jest oczywiście uzasadniona. Należy więc wykazać kwalifikowany charakter

naruszenia prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V

CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49), bowiem przesłanką uzasadniającą

rozpoznanie skargi kasacyjnej nie jest samo oczywiste naruszenie prawa, lecz

sytuacja, w której zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo. Z tego

względu w skardze kasacyjnej należy przedstawić argumentację, że zastosowanie

przepisu

błędnie

interpretowanego

spowodowało

wydanie

oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 stycznia

2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230). W zaskarżonym orzeczeniu nie

można dopatrzyć się rażącego, widocznego "na pierwszy rzut oka" naruszenia

powołanych przepisów.

Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, w sprawie nie zachodzi żadna z

okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., co prowadzi do odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 zdanie pierwsze k.p.c.