Supreme Court dismisses appeal regarding labor dispute where plaintiff failed to prove termination legality and missed procedural deadlines.

Sygn. akt III PK 12/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 kwietnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Andrzej Wasilewski

SSN Andrzej Wróbel

Protokolant Ewa Wolna

w sprawie z powództwa D. Z.

przeciwko Cechowi Rzemiosł Spożywczych w R.

o wynagrodzenie za pracę, premię, odprawę pieniężną i odszkodowanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 22 kwietnia 2004 r.,

kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w R.

z dnia 25 września 2003 r.,

oddala kasację.

Uzasadnienie

Orzekający w sprawie w pierwszej instancji Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R. w dniu 10 kwietnia 2003 r. wydał dwa odrębne

orzeczenia.

W

formie

postanowienia

umorzył

postępowanie

w

zakresie

przywrócenia do pracy oraz wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.

Natomiast wyrokiem oddalił powództwo o wynagrodzenie za pracę, premię,

odprawę pieniężną i odszkodowanie.

Postanowienie o umorzeniu postępowania co do żądanego w pozwie

przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych ma

swą podstawę w cofnięciu przez powódkę w tej części pozwu za zgodą strony

pozwanej na rozprawie w dniu 6 marca 2002 r.

Orzekając natomiast o pozostałych roszczeniach powódki w wyroku, Sąd

pierwszej instancji uznał je za bezpodstawne z następujących przyczyn.

Roszczenia

odszkodowawczego

z

tytułu

niezgodnego

z

prawem

wypowiedzenia warunków umowy o pracę powódka nie dochodziła w pozwie, ale

zgłosiła je po raz pierwszy dopiero na rozprawie w dniu 22 stycznia 2003 r.

Roszczenie to odnosiło się do wypowiedzenia z dnia 30 października 2001 r., a

więc zostało znacznie spóźnione w stosunku do terminu dochodzenia roszczeń

określonych w art. 264 § 1 k.p. Konieczny w tej sytuacji wniosek o przywrócenie

terminu powódka wniosła z naruszeniem, określonego w art. 265 § 2 k.p.,

siedmiodniowego

terminu od

dnia ustania

przyczyny uchybienia terminu.

Tymczasem powódka wniosek taki złożyła dopiero w dniu 24 marca 2003 r. to jest

po upływie 2 miesięcy od ustania przyczyny stanowiącej przywrócenie terminu. W

związku z powoływaniem się przez powódkę na nieznajomość prawa Sąd zwrócił

uwagę na to, że ma ona wyższe wykształcenie i pracowała na stanowiskach

kierowniczych wymagających znajomości podstawowych przepisów prawa pracy,

ale przede wszystkim od 17 stycznia 2003 r. korzystała z pomocy prawnej swego

pełnomocnika będącego radcą prawnym.

Roszczenie o odprawę pieniężną nie miało podstaw w art. 10 ust. 1 i art. 8

ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania

z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Według Sądu

przyczyny organizacyjno-ekonomiczne nie były wyłącznym powodem rozwiązania z

powódką umowy o pracę. Pracodawca bowiem wypowiedział powódce warunki

pracy i płacy z uzasadnionych powodów i w tej sytuacji odmowę powódki przyjęcia

nowych warunków płacowych należy potraktować jako jeden z motywów

rozwiązania umowy o pracę.

Roszczenie o wynagrodzenie za wykonywanie przez powódkę w okresie od

1 grudnia 2000 r. do 28 lutego 2001 r., dodatkowych czynności z zakresu

kierownika biura Cechu Rzemiosł Spożywczych w R. jest – według ustaleń Sądu –

bezzasadne gdyż powódka wyraziła zgodę na wykonywanie tych dodatkowych

obowiązków stosownie do „zaistniałego między stronami porozumienia”, co było

zgodne z obowiązującym u pracodawcy regulaminem wynagradzania.

Roszczenie z tytułu premii Sąd oddalił na podstawie § 6 ust. 2 regulaminu

wynagradzania w związku z art. 772 § 1 k.p., ustalając, że chodziło o premię

uznaniową, która – w spornych miesiącach – nie została powódce przyznana.

Sprawę w drugiej instancji na skutek apelacji powódki od powyższego

wyroku (postanowienie nie zostało zaskarżone) rozpoznał Sąd Okręgowy-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R., który wyrokiem z dnia 25 września 2003 r.,

apelację oddalił i zasądził od powódki na rzecz pozwanego cechu Rzemiosł

Spożywczych w R. 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za

drugą instancję.

Podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji Sąd Okręgowy stwierdził

bezzasadność apelacji.

Jeżeli chodzi o roszczenie o odszkodowanie i wynagrodzenie za godziny

nadliczbowe, to zostało ono za późno zgłoszone. Decydujące jest jednak to, że

według zeznań powódki o możliwości wystąpienia z tymi roszczeniami, a więc o

ustaniu powoływanej przez nią przyczyny uchybienia terminu dowiedziała się ona w

styczniu 2003 r., natomiast o przywrócenie terminu wystąpiła dopiero 24 marca

2003 r., to jest ze znacznym przekroczeniem terminu z art. 265 § 2 k.p., który nie

podlega przywróceniu.

W części dotyczącej wyrównania wynagrodzenia, Sąd Okręgowy opierając

się o ustalenia Sądu pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 42 § 4 k.p.

pracodawca może powierzyć pracownikowi wykonywanie innej pracy niż określona

w umowie, na okres nie przekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli

nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.

Pracodawca był zatem uprawniony do powierzenia D. Z. obowiązków kierownika

biura Cechu przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia.

Wreszcie w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że

przyczyny leżące po stronie pracodawcy nie były jedyną przyczyną wypowiedzenia

umowy o pracę. Niewyrażenie zgody na obniżenie wynagrodzenia w sytuacji, gdy

ze względu na brak kwalifikacji powódki pracodawca jest zmuszony zatrudnić

nowego pracownika należy traktować jako współprzyczynę wypowiedzenia, zaś

konsekwencją tego jest nienabycie przez powódkę prawa do odprawy pieniężnej.

Kasacja powódki oparta została na obu podstawach (art. 3931 k.p.c.). W

ramach podstawy procesowej (art. 3931 pkt 2 k.p.c.) zarzucono naruszenie art. 469,

art. 4771, art. 463 § 2 k.p.c. oraz błędne zastosowanie art. 264 w związku z art. 265

k.p. W zakresie podstawy materialnoprawnej (art. 3931 pkt 1 k.p.c.) zarzucono

naruszenie art. 42 § 4 k.p. oraz art. 65 k.c. Ponadto kasacja zawiera wskazanie,

jakby trzeciej jej podstawy, przez sformułowany w pkt 3 zarzut sprzeczności

istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ten

zarzut nie podlegał rozpoznaniu, gdyż wnoszący kasację nie przedstawił go w

sposób odpowiedni do podstaw kasacyjnych (por. art. 393 1 k.p.c. i art. 3933 pkt 2

k.p.c.), w szczególności nie przytoczył przepisu prawa, z którego naruszeniem

możnaby wiązać zarzuconą „sprzeczność istotnych ustaleń”.

Rozpoznając obie (z trzech wskazanych w kasacji) podstawy kasacji Sąd

Najwyższy uznał, że żaden z zarzutów kasacji nie jest zasadny.

Nie jest w kasacji kwestionowane i nie budzi żadnych wątpliwości ustalenie,

że z powodu cofnięcia powództwa w części, Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia

10 kwietnia 2003 r. umorzył postępowanie w sprawie w zakresie roszczenia o

przywrócenie do pracy oraz wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.

Postanowienie to nie zostało zaskarżone i z tego powodu uprawomocniło się (por.

art. 394 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. i art. 363 § 1 k.p.c.). Wobec prawomocnego

zakończenia postępowania w jego określonej części niedopuszczalne są zarzuty,

które wnoszący kasację od wyroku orzekającego o innych roszczeniach, skierował

w kwestiach prawomocnie już rozstrzygniętych. Tymczasem – wbrew skutkom

prawomocnego zakończenia postępowania – skarżący twierdził, że cofnięcie przez

powódkę części roszczeń było nieskuteczne i na tym niedopuszczalnym

twierdzeniu, oparł zarzuty dotyczące art. 469 k.p.c., art. 477 1 k.p.c., art. 264 oraz

art. 265 k.p.

Naruszenia art. 463 § 2 k.p.c. dopatruje się wnoszący kasację w zawartym w

wyroku obciążeniu powódki kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej.

bezzasadność tego zarzutu jest oczywista, gdyż przedmiotem wskazanego

przepisu są koszty sądowe – w ich ramach uregulowanie wydatków ponoszonych

tymczasowo w toku postępowania przez Skarb Państwa - natomiast w

zaskarżonym wyroku rozstrzygnięto nie o kosztach sądowych, ale o kosztach

zastępstwa procesowego za drugą instancję na podstawie właściwie wskazanych w

wyroku przepisów.

Co do zarzutu naruszenia art. 42 § 4 k.p., to także w tym zakresie

bezzasadność tego zarzutu wynika już na tle wadliwej jego konstrukcji. Wskazany

przepis określa dopuszczalność powierzenia pracownikowi – bez wypowiedzenia

dotychczasowych warunków pracy lub płacy – w przypadkach uzasadnionych

potrzebami pracodawcy, innej pracy, niż określona w umowie o pracę na okres nie

przekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia

wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika. Zastosowanie tego przepisu

nie może budzić wątpliwości do ustalonych okoliczności faktycznych. Natomiast w

kasacji, niezależnie od przedmiotu uregulowania prawnego we wskazanym

przepisie i bez twierdzenia, że pracodawca powinien powódce wypowiedzieć

dotychczasowe warunki, uważa się, że „Sąd I jak II instancji całkowicie

bezpodstawnie przyjął, że istniało ustne porozumienie co do wynagrodzenia

zawarte pomiędzy stronami niniejszego procesu". Tak więc omawiany zarzut w

istocie nie dotyczy zastosowania art. 42 § 2 k.p., bo jego zastosowanie do

podstawy faktycznej wyroku jest właściwe, ale dotyczy błędnego – zdaniem

wnoszącego kasację – ustalenia podstawy faktycznej wyroku. W tym jednak

ostatnim zakresie kasacja nie zawiera zarzutów, które wskazywałyby na przepis

prawa procesowego, którego naruszenie spowodowało wadliwość podstawy

faktycznej (por. art. 39311 § 1 i § 2 k.p.c.).

Kasacja nie mająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu

stosownie do art. 39312 k.p.c.