Supreme Court quashes labor court verdict for failure to prove job elimination and apply procedural rules.

Sygn. akt III PK 117/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Wagner (przewodniczący)

SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z powództwa E.S.

przeciwko "D." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o przywrócenie do pracy i odprawę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 lutego 2006 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R.

z dnia 3 sierpnia 2005 r., sygn. akt VI Pa …/05,

uchyla

zaskarżony

wyrok

i

przekazuje

sprawę

Sądowi

Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R., po rozpoznaniu

sprawy E. S. przeciwko „D.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, wyrokiem z

dnia 3 sierpnia (VI Pa …/05) zmienił zaskarżony przez powódkę wyrok Sądu

Rejonowego Sądu Pracy w G. z dnia 9 marca 2005 r. (IV P …/04) w ten sposób, że

przywrócił ją u pozwanego do pracy na poprzednich warunkach oraz zasądził kwotę

1.735 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy pod warunkiem

podjęcia przez nią zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy. W pozostałym

zakresie dotyczącym zgłaszanego roszczenia o wypłatę odprawy pieniężnej

powództwo oddalił.

W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przejął jako własne

ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu w pierwszej instancji. Nie podzielił

jednak ich prawnej kwalifikacji.

E. S. zatrudniona była u pozwanego na stanowisku pracownika produkcji

rolnej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od dnia 1 maja 2003 r.

Wcześniej zatrudniona była na podstawie umowy na czas określony 2 lat od dnia 1

maja 2001 r. Do zakresu obowiązków powódki należało m.in. karmienie zwierząt,

udział w czynnościach związanych z dojeniem krów i utrzymaniem higieny w

pomieszczeniach sanitarnych, utrzymywanie porządku na terenie gospodarstwa i

inne.

W dniu 30 września 2004 r. pozwany wypowiedział powódce umowę o pracę

za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, który zakończył bieg z dniem 31

grudnia 2004 r. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazał redukcję stanowiska na

którym była zatrudniona. Nie pouczył jej jednak o prawie złożenia odwołania do

sądu. Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę zostało doręczone powódce

w dniu 30 września 2004 r. Tymczasem pozwany utworzył nowe stanowisko pracy

(pracownik produkcji roślinno – zwierzęcej) zatrudniając na nim w dniu 15 listopada

2004 r. z uwagi na wyższe kwalifikacje i możliwości fizyczne K. B. Do zakresu jego

obowiązków należało m.in. transport komponentów zbożowych z magazynów do

paszarni, obsługa linii paszowej – gniotownika, śrutownika i mieszalnika,

mechaniczne zadawanie paszy – kukurydzy i sianokiszonki, dojenie krów,

utrzymywanie higieny w pomieszczeniach sanitarnych i utrzymywanie porządku na

terenie gospodarstwa. Pozwany na dzień 1 stycznia 2004 r. zatrudniał 7

pracowników. Rok później zatrudnienie wzrosło o dwie osoby.

Z wypowiedzenia umowy o pracę wynika, że przyczyną decyzji pracodawcy

o rozwiązaniu umowy o pracę była likwidacja stanowiska pracy. W ocenie Sądu

pierwszej instancji podana przyczyna była rzeczywista i konkretna, a samo

wypowiedzenie uzasadnione.

W ocenie Sądu Okręgowego podana przez pozwanego przyczyna nie była

rzeczywista. Z porównania zakresów czynności powódki i K. B., wynika, że

czynności

przez

nią

wykonywane

należą

do

obowiązków

pracownika,

zatrudnionego po jej zwolnieniu. Powyższe porównanie nie pozwala na

stwierdzenie, że nastąpiła likwidacja stanowiska pracy powódki. Zmiana zakresu

czynności na stanowisku, zajmowanym przez powódkę nie świadczy bowiem o jego

likwidacji. Z tych przyczyn złożone wypowiedzenie jest wadliwe.

Zgodnie z art. 47 k.p. pracownikowi, który podjął pracę w wyniku

przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez

pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3

miesiące - nie więcej niż za 1 miesiąc. Jeśli chodzi zaś o zgłaszane przez powódkę

żądanie wypłaty odprawy, to podlegało ono oddaleniu, gdyż ustawa z dnia 13

marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) nie

miała ze względu na stan zatrudnienia poniżej 20 pracowników zastosowania.

Ponadto warunkiem zasądzenia odprawy pieniężnej jest rozwiązanie stosunku

pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pozwany. Zaskarżając go w

całości zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego: 1) art. 328 § 2 k.p.c.,

wyrażające się w niewskazaniu faktycznej podstawy rozstrzygnięcia, ani dowodów

czy ustaleń faktycznych, na których Sąd Okręgowy się oparł, zmieniając wyrok

Sądu pierwszej instancji, 2) art. 382 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie wskutek

braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i pominięciu

okoliczności istotnych dla sprawy. Poza tym wskazał na naruszenie przepisów

prawa materialnego, art. 45 § 1 k.p. przez jego błędną wykładnię, polegającą na

uznaniu, że wypowiedzenie umowy o pracę jest nieuzasadnione, pomimo

stwierdzenia

reorganizacji

zakładu

pracy,

wprowadzenia

zmiany

sposobu

świadczenia pracy i zakresu obowiązków. W tym świetle pozwany domagał się

uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 45 § 1 k.p. w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o

pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lun narusza przepisy o

wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy – stosownie do żądania pracownika –

orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległą już rozwiązaniu –

o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o

odszkodowaniu.

Rozwiązanie

umowy

o

pracę

przez

pracodawcę

za

wypowiedzeniem należy wprawdzie uważać za normalny sposób rozwiązania

łączącego strony stosunku pracy, niemniej jednak – stosownie do art. 45 k.p. – dla

wypowiedzenia

pracownikowi

umowy

o

pracę

muszą

istnieć

określone

merytoryczne podstawy, a ponadto zachowane muszą być wymagania dotyczące

formy i treści wypowiedzenia.

Przy takiej konstrukcji prawnej wypowiedzenia

umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony istotne znaczenie mają okoliczności

konkretnego przypadku wypowiedzenia umowy o pracę, które, dla oceny

prawidłowości wypowiedzenia, muszą zostać należycie wyjaśnione. Kasacja trafnie

zarzuca naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 382 i 328 § 2 k.c.

Według art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału

zebranego

w

postępowaniu

w

pierwszej

instancji

oraz

w

postępowaniu

apelacyjnym. Z przepisu tego wynika, że Sąd Okręgowy „jako sąd orzekający co do

istoty sprawy, mógł zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania

wyroku przez Sąd Rejonowy, przy czym mógł to uczynić bez przeprowadzenia

postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że

szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania

(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999

r., z. 7 – 8, poz. 123). Równocześnie jednak z mocy art. 328 § 2 k.p.c. na sądzie

drugiej instancji

ciążył obowiązek wskazania podstawy faktycznej wyroku i

ustalenia faktów, które Sąd ten uznał za udowodnione, dowodów, na których się

oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy

dowodowej.

Naruszenie przepisu art. 328 k.p.c., polegało na tym, że Sąd Okręgowy,

ustalając, iż nie nastąpiła likwidacja stanowiska powódki oraz że zmiana zakresu

czynności na zajmowanym przez powódkę stanowisku pracy nie świadczy o jego

likwidacji, nie wskazał, na jakich

dowodach oparł powyższe ustalenia, nie

wypowiedział się w uzasadnieniu, jakie były różnice i podobieństwa między

stanowiskiem zajmowanym przez powódkę, a jej następcą, nie wykazał, że

kwalifikacje powódki do pracy przy zmienionym zakresie obowiązków były

wystarczające do zajmowania w warunkach reorganizacji pracy u strony

powodowej. W wyroku z dnia 16 listopada 2001 r. (I PKN 688/00, OSNP 2003, z.

30, poz. 485) Sąd Najwyższy stwierdził, że do uwzględnienia roszczenia

pracownika o przywrócenie do pracy nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie, iż po

wypowiedzeniu umowy o pracę spowodowanym likwidacją stanowiska pracy,

pracodawca zatrudnił innego pracownika na „podobnym stanowisku pracy”. Jest

natomiast konieczne ustalenie, jakie to było stanowisko oraz czy różnice i

podobieństwa między nim a stanowiskiem zlikwidowanym oraz kwalifikacje i

umiejętności zawodowe były wystarczające do jego powierzenia, a tym samym, czy

istotnie – odnosząc powyższe stwierdzenia do rozpoznawanej sprawy – przyczyna

wypowiedzenia nie była przyczyną rzeczywistą. Sąd Okręgowy nie odniósł się

szczegółowo do tych istotnych i spornych między stronami okoliczności.

Zastosowanie przepisu art. 45 k.p. należało uznać za przedwczesne. Uzasadnia to

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania (art. 39815 k.p.c.).