III KZ 77/11 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 16 LISTOPADA 2011 R.

III KZ 77/11

Wyznaczenie, w trybie art. 22 k.p.s.w., obrońcy z urzędu w

postępowaniu w sprawie o wykroczenia uzależnione jest od kumulatywnego

spełnienia dwóch warunków: niezamożności wnioskującego i interesu

wymiaru sprawiedliwości. Przepis ten wymaga także, by obwiniony w

sposób należyty wykazał pierwszą z przesłanek, przy czym – w odróżnieniu

od art. 78 § 1 k.p.k. – uszczerbek w utrzymaniu siebie i rodziny musi być

poważny, a więc taki, który w istotny sposób utrudniłby mu niezbędne

utrzymanie

Przewodniczący: sędzia SN T. Artymiuk.

Sąd Najwyższy w sprawie Marii K., obwinionej z art. 124 § 1 k.w. i z

art. 66 § 1 k.w., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16

listopada 2011 r. zażalenia obwinionej na zarządzenie Przewodniczącego II

Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 8 sierpnia 2011 r., o

odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 6 marca 2008 r.,

utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 7 listopada

2007 r.,

p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r., Sąd Okręgowy w Z., po

rozpoznaniu apelacji obwinionej Marii K. od wyroku Sądu Rejonowego w Z.

z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt VII W 616/07, zaskarżony wyrok

utrzymał w mocy.

Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. obwiniona wystąpiła z wnioskiem o

wznowienie przedmiotowego postępowania podnosząc szereg okoliczności

dotyczących konfliktu sąsiedzkiego istniejącego pomiędzy nią a Janem L.,

wnosząc jednocześnie o ustanowienie dla niej obrońcy z urzędu.

Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2011 r., Przewodniczący II Wydziału

Karnego Sądu Apelacyjnego w L. nie uwzględnił wniosku o wyznaczenie

obwinionej obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o

wznowienie postępowania i jednocześnie, na podstawie art. 120 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 545 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 113 § 1

k.p.s.w., wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braku formalnego

wniosku o wznowienie przez jego sporządzenie i podpisanie przez

adwokata z wyboru w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem

odmowy przyjęcia wniosku. W wyznaczonym terminie wniosek spełniający

wymagania formalne nie wpłynął, zaś Maria K. pismem z dnia 11 lipca 2011

r. po raz kolejny wystąpiła o ustanowienie dla niej adwokata z urzędu,

wskazując na swoją trudną sytuację materialną.

Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2011 r., Przewodniczący II Wydziału

Karnego Sądu Apelacyjnego w L., na podstawie art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z

art. 429 § 1 k.p.k. i art. 545 § 1 k.p.k. oraz art. 113 § 1 k.p.s.w., wobec nie

uzupełnienia w terminie braku formalnego, odmówił przyjęcia wniosku o

wznowienie postępowania w sprawie VII W 616/07, Sądu Rejonowego w Z.

sporządzonego przez Marię K.

W złożonym na to ostatnie zarządzenie zażaleniu obwiniona,

wskazując

na

okoliczności,

które w

jej

ocenie winny skutkować

wznowieniem postępowania, wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i

wyznaczenie jej na potrzeby tego postępowania obrońcy z urzędu

odwołując się po raz kolejny do swojej niezamożności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesione przez Marię K. zażalenie jest niezasadne.

Przede wszystkim podkreślić należy brak znaczenia dla oceny

zasadności wydanej w tej sprawie decyzji procesowej tych wszystkich

podnoszonych przez skarżącą okoliczności, które dotyczą samej sprawy o

sygn. VII W 616/07 Sądu Rejonowego w Z. oraz konfliktu obwinionej z

Janem L. Podważenie zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego II

Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 8 sierpnia 2011 r. byłoby

możliwe wyłącznie w sytuacji, gdyby obwiniona wykazała, że w

zakreślonym jej 7 – dniowym terminie do uzupełnienia braków formalnych

jej własnoręcznego wniosku o wznowienie postępowania, został złożony

wniosek

o

wznowienie

sporządzony

i

podpisany

przez

adwokata

ustanowionego przez nią z wyboru, co w tym wypadku nie miało wszakże

miejsca.

Autorka zażalenia ma zresztą świadomość co do istniejącego w takiej

sytuacji przymusu adwokacko – radcowskiego (art. 545 § 2 k.p.k. w zw. z

art. 113 § 1 k.p.s.w.), o czym świadczą ponawiane przez nią sukcesywnie

żądania wyznaczenia jej na potrzeby postępowania wznowieniowego

obrońcy z urzędu. Rzecz w tym, co trafnie zauważone zostało we

wcześniejszym zarządzeniu Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu

Apelacyjnego w L. z dnia 4 lipca 2011 r., którym odmówiono wyznaczenia

obwinionej obrońcy z urzędu, że pozytywne rozstrzygnięcie w tym

przedmiocie uzależnione jest – stosownie do treści art. 22 k.p.s.w. – od

kumulatywnego

spełnienia

dwóch

warunków:

niezamożności

wnioskującego i interesu wymiaru sprawiedliwości. Oczywiste jest przy tym,

że art. 22 k.p.s.w. nie tylko wymaga aby wykazanie niezamożności

nastąpiło w „należyty sposób”, zaś uszczerbek w utrzymaniu siebie i

rodziny był – w odróżnieniu od art. 78 § 1 k.p.k. – „poważny”, tzn. że

poniesienie przez obwinionego kosztów obrony w poważny, istotny sposób

utrudniłoby mu niezbędne utrzymanie siebie i swej rodziny, ale co więcej

uzależnia (nawet przy udokumentowanej niezamożności) wyznaczenie

obwinionemu na jego wniosek obrońcy z urzędu od wymogu jakim jest

„dobro wymiaru sprawiedliwości”. To ostatnie pojęcie ma wprawdzie

charakter nieostry, podkreślić jednak w tym miejscu należy, że takie

dodatkowe ograniczenie w dostępie do obrońcy z urzędu w sprawach o

wykroczenia jakie przewidziane zostało w art. 22 k.p.s.w., spełnia – w

zakresie prawa do obrony – nie tylko wymogi konstytucyjne określone w art.

42 ust. 2 Konstytucji RP (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19

lutego 2008 r., P 48/06, OTK-A2008, nr 1, poz. 4), lecz również

konwencyjne – art. 6 ust. 3 lit. c Europejskiej Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności (orzeczenie Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Quaranta przeciwko Szwajcarii z

dnia 24 maja 1991 r., skarga nr 12744/87).

W niniejszej sprawie skarżąca nie tylko nie wykazała stosownymi

dokumentami, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez – i to

poważnego – uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, lecz

również w jakimkolwiek zakresie nie podważyła trafnego zauważenia

organu procesowego zawartego w uzasadnieniu zarządzenia z dnia 4 lipca

2011 r., że w tym wypadku za wyznaczeniem Marii K. obrońcy z urzędu nie

przemawia

dobro

wymiaru

sprawiedliwości.

Jeżeli

uwzględni

się

nieskomplikowany charakter przedmiotowego postępowania konkluzja co

do braku interesu wymiaru sprawiedliwości odnośnie wyznaczenia obrońcy

z urzędu w tej sprawie jest jak najbardziej zasadna. Skoro zaś tak, to nie

istniała również konieczność wcześniejszego wzywania wnioskodawczyni

do udokumentowania swojej sytuacji materialnej, bowiem nie mogło to

wpłynąć na treść wydanej po myśli art. 81 k.p.k. w zw. z art. 22 k.p.s.w. i

art. 113 § 1 k.p.s.w. decyzji procesowej.

W tym stanie rzeczy, odmowa przyjęcia własnoręcznego wniosku

obwinionej o wznowienie postępowania, po bezskutecznym upływie terminu

do usunięcia braku formalnego, znajduje podstawę prawną w treści

powołanych w zaskarżonym zarządzeniu przepisów (art. 120 § 2 k.p.k. w

zw. z art. 429 § 1 k.p.k i art. 545 § 1 k.p.k. stosowanych odpowiednio

zgodnie z art. 113 § 1 k.p.s.w.), zaś zasadności tego rozstrzygnięcia

skarżąca w swoim zażaleniu w żaden sposób nie podważyła.

Uwzględniając powyższe, należało orzec jak na wstępie.