III KZ 13/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KZ 13/15 POSTANOWIENIE Dnia 24 marca 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Szewczyk w sprawie P. P. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 marca 2015 r., zażalenia na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego IX Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w T. z dnia 16 stycznia 2015 r., odmawiające przyjęcia zażalenia, p o s t a n o w i ł stwierdzić niewłaściwość Sądu Najwyższego do podjęcia decyzji w przedmiocie wniesionego zażalenia i akta sprawy zwrócić Sądowi Okręgowemu w T. UZASADNIENIEPostanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w T. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. M. kwotę 442,80 zł brutto za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji.Na powyższe postanowienie zażalenie złożył P.P.Zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2015 r. Zastępca Przewodniczącego IX Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w T. odmówił przyjęcia zażalenia P. P. wobec stwierdzenia, iż jest ono niedopuszczalne z mocy ustawy z uwagi na treść art. 425 § 3 k.p.k.Na zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia, zażalenie złożył P. P.Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2015 r.

Zastępca Przewodniczącego IX Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w T., na podstawie art. 463 § 1 k.p.k., akta sprawy przesłał Sądowi Najwyższemu do rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W sprawie brak podstaw do rozpoznania przedmiotowego zażalenia przez Sąd Najwyższy. Przepis art. 27 k.p.k. stanowi, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie. Rozpoznawanie przez Sąd Najwyższy środków zaskarżenia, innych niż kasacja, ma zatem charakter wyjątkowy i wymaga wyraźnego przepisu kompetencyjnego.

Obowiązujące przepisy procedury karnej nie zawierają regulacji szczególnej, która ustanawiałaby właściwość rzeczową Sądu Najwyższego w zakresie rozpoznawania zażalenia na odmowę przyjęcia zażalenia wobec stwierdzenia, iż jest ono niedopuszczalne z mocy ustawy. Nie stanowi takiej podstawy w szczególności przepis art. 463 § 1 k.p.k., jako że przepis ten nie wskazuje wprost na kognicję Sądu Najwyższego do rozpoznawania zażalenia na zarządzenie sądu odwoławczego odmawiające przyjęcia zażalenia, co stanowi wymóg wynikający z treści art. 27 k.p.k.Właściwość Sądu Najwyższego do rozpoznania przedmiotowego zażalenia nie wynika z samego faktu, że na zarządzenie wydane w sądzie powszechnym, odmawiające przyjęcia środka odwoławczego przysługuje zażalenie (art. 429 § 2 kpk.).

Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie przewidują bowiem domniemania właściwości Sądu Najwyższego do rozpoznawania wszelkich środków odwoławczych od decyzji podejmowanych przez sądy powszechne, czy to w pierwszej, czy w drugiej instancji, lecz wręcz przeciwnie, do rozpoznania wspomnianych środków odwoławczych wymagają wyraźnej podstawy prawnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26.10.2007 r. V KZ 66/07, OSNwSK 2007/1/2404; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26.09.2011 r., II KZ 41/11, LEX nr 960539). Przesądza o tym wspomniana pozycja ustrojowa oraz konstytucyjne i funkcjonalne wydzielenie Sądu Najwyższego ze struktury sądownictwa powszechnego.

Sąd Najwyższy nie jest sądem odwoławczym w odniesieniu do sądów powszechnych, ponieważ funkcje odwoławcze Sądu Najwyższego są ograniczone tylko do wypadków wskazanych wyraźnie w ustawie (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 459 § 1 k.p.k., art. 441 § 5 k.p.k., art. 530 § 3 k.p.k., art. 538 § 2 k.p.k. i art. 426 § 3 k.p.k.). Właściwym do rozpoznania zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie sądu odwoławczego w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (tak zresztą jak i samego zażalenia na takie postanowienie) jest orzekający w innym równorzędnym składzie sąd odwoławczy (art. 426 § 2 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 i 2 k.p.k. per analogiam) (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2014 r., III KZ 45/14, nie publ.).

Bezsprzecznie podstawowym zadaniem Sądu Najwyższego w postępowaniu karnym jest rozpoznawanie kasacji, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, zaś rozpoznawanie środków odwoławczych tylko w wypadkach, gdy według ustawy Sąd Najwyższy staje się sądem odwoławczym tj. w postępowaniu „okołokasacyjnym” (art. 530 § 3 k.p.k.) oraz „wznowieniowym” (art. 544 § 2 k.p.k., art. 547 § 3 k.p.k.). Do kompetencji Sądu Najwyższego należy także orzekanie w przedmiocie pytań prawnych (art. 441 § 1 k.p.k.) z możliwością przekazania rozstrzygnięcia zagadnienia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego (art. 441 § 2 k.p.k.), odtwarzanie zniszczonych lub zagubionych akt postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 160 § 2 k.p.k.), przekazywanie sprawy do rozpoznania innemu niż właściwy sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.), opiniowanie wniosków o ułaskawienie w sprawach, w których Sąd Najwyższy orzekał jako sąd odwoławczy (art. 564 § 2 i 3 k.p.k.).

Jedynie w sprawach karnych wojskowych Sąd Najwyższy - Izba Wojskowa rozpoznaje sprawy przewidziane w Kodeksie Postępowania Karnego dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym sądem okręgowym (art. 655 k.p.k.).Mając na uwadze powyższe okoliczności należało na podstawie art. 27 k.p.k. w zw. z art. 35 § 1 k.p.k. stwierdzić niewłaściwość Sądu Najwyższego do rozpoznania zażalenia P. P. i akta sprawy przekazać Sądowi Okręgowemu w T.