III KZ 1/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KZ 1/22 POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w sprawie R. G. skazanego za czyn z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 marca 2022 r., z urzędu, kwestii właściwości w związku z zażaleniem skazanego na zarządzenie sędziego Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKo (…) o odmowie przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II Ka (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 8 lipca 2019 r., sygn. akt II K (…) na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać zażalenie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…).

UZASADNIENIE

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKo (…), sędzia Sądu Apelacyjnego w (…), na podstawie art. 545 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k., odmówił przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II Ka (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 8 lipca 2019 r., sygn. akt II K (…), z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego przedmiotowego wniosku poprzez wskazanie konkretnych okoliczności, które uzasadniają ogólnikowe twierdzenia o łamaniu praw człowieka w toku postępowania (k. 33, 49).Od powyższego zarządzenia skazany wywiódł zażalenie, które wniósł do Sądu Najwyższego, za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w (…).

Zażalenie to zostało przyjęte i przekazane do Sądu Najwyższego na mocy zarządzenia p.o. zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 stycznia 2022 r. (k. 55 – 58).Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.k. sąd bada z urzędu swoją właściwość, a w razie stwierdzenia niewłaściwości przekazuje sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi. Po przeprowadzaniu w tej materii stosownej analizy Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że nie jest właściwy do rozpoznania ww. zażalenia.

W pełnym zakresie podzielił tutaj pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniach: z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt III KZ 46/21, z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt V KZ 51/21, z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt II KZ 53/21. W judykatach tych trafnie przyjęto, że Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu okręgowego, wydane przez prezesa (przewodniczącego wydziału/upoważnionego sędziego) sądu apelacyjnego w trybie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k.

Uzasadniając to stanowisko wskazano (zob. zwłaszcza uzasadnienie postanowienia z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt III KZ 46/21), że skoro sąd apelacyjny jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie tego sądu o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności (art. 545 § 3 k.p.k.), to tym bardziej w zakresie jego kognicji winno mieścić się rozpoznanie zażalenia na zarządzenie prezesa (przewodniczącego wydziału/upoważnionego sędziego) sądu apelacyjnego, wydane w trybie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k.

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt III KZ 46/21, zasadnie podniesiono również, że wskazanej wyżej wykładni nie sprzeciwia się wynikający z art. 545 § 1 k.p.k. nakaz odpowiedniego stosowania w postępowaniu wznowieniowym przepisu art. 530 § 2 k.p.k. W ostatnio powołanej regulacji Sąd Najwyższy jest wymieniony jako sąd kasacyjny, do którego wyłącznej właściwości należy m.in. kwestia ostatecznego rozstrzygania o dopuszczalności kasacji. Zasadność przyjęcia przez prawodawcę takiego rozwiązania nie może przy tym wywoływać wątpliwości.

Oczywiste jest bowiem, że nie można byłoby zaakceptować sytuacji, w której to sąd odwoławczy, od którego orzeczenia przysługuje ww. środek zaskarżenia, mógłby własną decyzją ostatecznie „blokować” możliwość przedstawienia tego środka do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. W wypadku wznowienia postępowania stan rzeczy przedstawia się jednak diametralnie odmiennie. Sądami „wznowieniowymi” są wszak zarówno sądy okręgowe, jak i sądy apelacyjne oraz Sąd Najwyższy (art. 544 § 1 i 2 k.p.k.), a wniosek o wznowienie postepowania składa się nie do sądu, którego orzeczenia wniosek dotyczy, ale do sądu wyższego rzędu (za wyjątkiem sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania dotyczy postępowania zakończonego orzeczeniem Sądu Najwyższego).

Oznacza to, że w postępowaniu wznowieniowym, z uwagi na jego specyfikę, obawa wspomnianego wyżej „blokowania” nie zachodzi. Tym samym nie istnieją, analogiczne jak w postępowaniu kasacyjnym, racje, by ostateczną decyzję w przedmiocie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu okręgowego zastrzegać do kompetencji Sądu Najwyższego.W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy uznał, że właściwym do rozpoznania zażalenia na zarządzenie prezesa (przewodniczącego wydziału, upoważnionego sędziego) sądu apelacyjnego odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu okręgowego jest sąd apelacyjny, a nie Sąd Najwyższy i stwierdzając swą niewłaściwość, przekazał zażalenie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…).Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.