III KS 52/25 · Sąd Najwyższy

III KS 52/25 POSTANOWIENIE Dnia 18 czerwca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawie P.K. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego S.S. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego R.W. w sprawie III KS 52/25.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego wpłynęły wniesione przez obrońców oskarżonych P.K. i M.S. skargi na wyrok kasatoryjny Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt II AKa 51/24. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III KS 52/25 i zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu W.P. Zawiadomiona o tym obrońca oskarżonego P. K. złożyła wniosek o wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie, a do rozpoznania wniosku została wyznaczona sędzia A.D. Wywołało to wniosek pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie tej sędzi od rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego W.P. Wniosek ten trafił do referatu sędziego P.K., o którego wyłączenie także zawnioskowała pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.

Sprawa została przydzielona do referatu A.B., a pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniosła o wyłączenie również tego sędziego. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 stycznia 2026 r. wyłączył sędziego A.B. od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w sprawie skargi na wyrok sądu odwoławczego. Wobec takiego rozstrzygnięcia sprawa z wniosku o wyłączenie sędziego P.K. została przydzielona do referatu sędziego A.T., co spotkało się z zastrzeżeniami substytuta obrońcy oskarżonego P. K., który złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego.

Rozpoznanie tego wniosku przypadło sędzi M.W., zaś substytut obrońcy oskarżonego P. K. złożył wniosek o wyłączenie tej sędzi od udziału w sprawie rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN A.T. W rezultacie sprawa trafiła do referatu sędziego R.W., o którego wyłączenie zawnioskowała pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, podobnie jak i o wyłączenie sędziego S.S., który miał rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego R.W. (KRI 1612). Następnie sprawa została przypisana do referatu sędzi M.B., co spotkało się z wnioskiem pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie tej sędzi.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r. wyłączył sędziego Sądu Najwyższego M.B. od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego S.S. w sprawie III KS 52/25. W następstwie tego orzeczenia sprawa dotycząca wyłączenia sędziego S.S. została przydzielona do referatu sędziego Sądu Najwyższego Z.P. Procedując we wskazanym składzie Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Przedstawiony przebieg postępowania dotyczącego personalnego ukształtowania składu Sądu Najwyższego mającego merytorycznie orzec w przedmiocie skarg wniesionych przez obrońców dwóch oskarżonych, obrazuje jak głęboko zakłócające funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości były niektóre uregulowania ustawowe uchwalane w Polsce po 2015 r., przede wszystkim dotycząca Krajowej Rady Sądownictwa ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która wyłącznie politykom przekazała kształtowanie osobowego składu tego organu, co wyraźnie jest sprzeczne z podstawowym zadaniem tego organu, mającego stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji).

W wielu sprawach strony, w niniejszej sprawie pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, składają wnioski o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, także gdy w grę wchodzi sprawa o charakterze incydentalnym, motywując to nieprawidłowym – z uwagi na udział wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa – przebiegiem postępowania poprzedzającego powołanie danego sędziego do pełnienia urzędu. Może to prowadzić do swoiście „piętrowego” narastania spraw o wyłączenie sędziego, co obserwuje się w sprawie skargowej oskarżonych P. K. i M.

S. W konsekwencji niniejsze orzeczenie tylko w małym stopniu przybliży merytoryczne rozpoznanie skarg. Jeżeli zaś chodzi o wniosek pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M.F. o wyłączenie sędziego S.S. od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego R.W. w sprawie III KS 52/25, to zasługiwał on na uwzględnienie z przyczyn wskazanych w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2026 r. i z dnia 19 maja 2026 r. Wniosek został obszernie umotywowany i nie sposób odrzucić zawartej w niej argumentacji. Autorka pisma wskazała, że „złożenie wniosku o wyłączenie Sędziego w tej sprawie konieczne jest z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wobec istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do zewnętrznej bezstronności Sędziego S.S.”.

Akcentowała zwłaszcza fakt powołania sędziego S.S. przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3) i w związku z tym wskazała, że „okoliczności uzasadniające wniosek oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie Sędziego R.W., który ma zostać rozpoznany przez Sąd Najwyższy w składzie Sędziego S.S. odnoszą się bezpośrednio do tego Sędziego”. Jest faktem, że wniosek o wyłączenie sędziego R.W. pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego motywowała powołaniem tego sędziego do Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o przepisy wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. i nawiązując do uchwały składu połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, wskazała, że udział sędziego R.W. w składzie orzekającym Sądu Najwyższego będzie skutkował jego nienależytą obsada. Zwróciła też uwagę na pierwotne powołanie tego sędziego do orzekania Izby Dyscyplinarnej SN i stwierdziła, że „okoliczności towarzyszące powołaniu Sędziego R.W. na urząd Sędziego Sądu Najwyższego są wystarczającą przesłanką do uznania, iż Jego udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy skutkować będzie naruszeniem prawa strony do bezstronnego sadu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 EKPC”.

W tym stanie rzeczy trzeba przyjąć, że zasadna jest wątpliwość pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego co do zachowania przez sędziego S.S. bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego R.W. Wymieniony sędzia, powołany do Sądu Najwyższego w takiej samej procedurze jak sędzia R.W. (chociaż nie do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej), rozstrzygając o zasadności tego wniosku, niewątpliwie miałby w polu widzenia własny status sędziego Sądu Najwyższego, który podważyłby w razie uwzględnienia wniosku. Zatem orzekanie sędziego S.S. co do wspomnianego wniosku byłoby sprzeczne z zasadą nemo iudex in causa sua.

Okoliczność tę miał na uwadze Sąd Najwyższy, gdy w pkt 6 uchwały składu 7 sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, nr 6, poz.

22) stwierdził, że środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego nie może być rozpoznany przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze. Jest zrozumiale, że teza ta ma zastosowanie również do wniosku o wyłączenie sędziego, w którym podniesiono uchybienia w procedurze powołania tego sędziego do pełnienia urzędu. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [WB][r.g. ‎