III KS 23/25 · Sąd Najwyższy

III KS 23/25 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Andrzej Stępka‎SSN Włodzimierz Wróbel w sprawie D. M. oskarżonego z art. 158 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 maja 2025 r. skargi prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1810/23, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II K 582/20 i przekazującego sprawę oskarżonego D. M. do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 539e § 1 i 2 k.p.k. postanowił oddalić skargę, a kosztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa. l

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II K 582/2020, oskarżeni: P. S., D. M., R. T. i K. C., uznani zostali za winnych popełnienia czynu określonego w art. 158 § 1 k.k., za co wymierzono im kary pozbawienia wolności odpowiednio: P. S. i K. C. po 3 miesiące, R. T. 6 miesięcy i D. M. 2 lat.Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońców wszystkich oskarżonych Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1810/23, uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego D. M. i jego sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Świnoujściu do ponownego rozpoznania (pkt I wyroku), natomiast w odniesieniu do pozostałych oskarżonych wyrok sądu meriti zmienił poprzez zawieszenie wykonania orzeczonych wobec tych oskarżonych kar pozbawienia wolności oraz zastosowanie w związku z tym innych środków probacyjnych (pkt II wyroku).Skargę od wyroku Sądu odwoławczego w części dotyczącej jego pkt.

I wniosła prokurator Prokuratury Okręgowej w Szczecinie. W skardze skarżąca zarzuciła „naruszenie przepisu prawa procesowego, w postaci art. 437 § 2 k.p.k., poprzez jego niezasadne zastosowanie i uznanie, iż orzekający Sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybienia o charakterze proceduralnym, skutkującego bezwzględną przesłanką odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., przeprowadzając fragmenty dwóch czynności procesowych, podczas rozpraw w dniach 24 listopada 2021 r. oraz 4 marca 2022 r. pod krótkotrwałą nieobecność obligatoryjnego obrońcy D.

M., podczas gdy kilkuminutowe nieobecności tego obrońcy, w osobie adwokata A. H., zostały w pełni konwalidowane jeszcze w trakcie przeprowadzania tych samych czynności, co czyni niezasadnym twierdzenie, o braku udziału obrońcy w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy”.W oparciu o ten zarzut autorka skargi wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Skarga oskarżyciela publicznego nie jest zasadna.Przypomnieć należy, że skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może zostać wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.

Z kolei, stosownie do treści art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie przewodu na nowo w całości. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że podstawą wyroku kasatoryjnego Sądu Okręgowego w Szczecinie było stwierdzenie, na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu, bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., a związanej z nieobecnością obligatoryjnego obrońcy oskarżonego D.

M. przy dwóch czynnościach dowodowych na rozprawach: w dniu 24 listopada 2021 r. (przesłuchanie świadka M. W.) oraz w dniu 4 marca 2022 r. (odtworzenie nagrania z kamery CH2 świadkowi D. C.).Zdaniem autorki skargi takie postąpienie Sądu drugiej instancji było nieuprawnione. Prokurator, nie kwestionując samego faktu obligatoryjnej obrony w toku postępowania jurysdykcyjnego w odniesieniu do oskarżonego D. M. oraz przeprowadzenie wyżej wskazanych czynności procesowych pod nieobecność reprezentującego go adw. A. H., w wywiedzionym przez siebie środku zaskarżenia poddał w wątpliwość ostateczne rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego wywodząc, że w toku dalszego postępowania przez sądem meriti doszło do konwalidowania czynności przeprowadzonych nieprawidłowo pod nieobecność obrońcy koniecznego.Zdaniem Sądu Najwyższego, o ile zgodzić należy się z tą częścią skargi, w której wykazano konwalidowanie – przeprowadzonego pod nieobecność obrońcy – dowodu z zeznań świadka M.

W., to podobnego wnioskowania nie można odnieść do dowodu z odtworzenia świadkowi D. C. nagrania monitoringu odzwierciedlającego przebieg zdarzenia będącego przedmiotem postawionego m.in. oskarżonemu D. M. zarzutu.W pierwszym przypadku, faktycznie po złożeniu przez świadka M. W. spontanicznej części zeznań w czasie, gdy na sali rozpraw nie było zarówno oskarżonego jak i jego obrońcy, w toku dalszego przesłuchania, świadek ten wszystkie kwestie zawarte w tej początkowej części jego depozycji w dalszym toku swoich zeznań w całości powtórzył (k. 416 verte - 418 verte).

Twierdzenie więc Sądu drugiej instancji, że w tym zakresie konwalidacja dowodu przeprowadzonego na rozprawie pod nieobecność obrońcy obligatoryjnego nie nastąpiła uznać należy za nadinterpretację.Odmiennie natomiast potraktować należało kolejną czynność dowodową dokonaną z naruszeniem art. 79 § 3 k.p.k., tj. odtworzenia świadkowi D. C. zapisanego na płycie nagrania z kamery CH2 dokumentującego przebieg zdarzenia w dniu 27 lipca 2019 r. w Ś. Wprawdzie słusznie zauważa w skardze prokurator, że i to nagranie było następczo w toku dalszego przesłuchania tego świadka ponownie odtwarzane, rzecz w tym – co trafnie skonstatował sąd ad quem w uzasadnieniu swojego wyroku, że „(nie wiadomo jak duża część została odtworzona podczas nieobecności obrońcy i ile potem na jego wniosek odtworzono)”.Tego ustalenia, wynikającego wprost z zapisów zawartych na s. 9 i 10 protokołu rozprawy głównej z dnia 4 marca 2022 r. oraz związanych z nim wątpliwości Sądu drugiej instancji wywód oskarżyciela publicznego zawarty w skardze w najmniejszym nawet stopniu nie podważył.Skoro więc tak, to rację przyznać należy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie, że przynajmniej w tej części postępowanie dotknięte jest uchybieniem mającym postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., co nie tylko uprawniało, lecz wręcz obligowało ten Sąd do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.Uwzględniając powyższe, skargę oskarżyciela publicznego należało oddalić, obciążając w związku z tym Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego. [J.J.][r.g.] Andrzej Stępka Tomasz Artymiuk Włodzimierz Wróbel