III KS 21/25 · Sąd Najwyższy

III KS 21/25 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie M. O. , po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 maja 2025 r., wniosku obrońcy oskarżonego o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w ił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt III KS 21/25.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego wpłynęła wniesiona przez obrońcę oskarżonego M. O. skarga na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 listopada 2024 r. wydany w sprawie IV Ka 1000/24, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 130/21 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania.Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III KS 21/25 i przydzielona sędziemu SN Ryszardowi Witkowskiemu. Spotkało się to z reakcją obrońcy oskarżonego, który powołując się na art. 41 § 1 k.p.k. pismem datowanym 17 kwietnia 2025 r. wystąpił o „wyłączenie sędziego Ryszarda Witowskiego od udziału w niniejszej sprawie”.

W uzasadnieniu powołał się na fakt orzekania przez tego sędziego w nieistniejącej już Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego i stwierdzenia przez TSUE wyrokiem z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie C-791/19, że nie mogła ona być uznana za niezależny i bezstronny sąd. Autor wystąpienia wskazał też, przytaczając fragment orzeczenia, że „Sąd Najwyższy wydał Postanowienie z dnia 19 października 2022 r., na mocy którego sędzia SN Ryszard Witkowski został na mocy art. 41 § 1 k.p.k. wyłączony od rozpoznawania sprawy kasacyjnej pod sygn.

II KK 206/21”. Podkreślił, że „wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego - do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze, sędzia Ryszard Witkowski” i prowadzi do nienależytej obsady sadu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Dodatkowo obrońca zwrócił uwagę, że „niniejsza sprawa ma silne konotacje polityczne”, bowiem oskarżony przez wiele lat był Burmistrzem M., a reprezentant Gminy M., powiązany z określonym ugrupowaniem politycznym, „dążył do zdyskredytowania swojego przeciwnika w wyborach na burmistrza M.”.

Obecnie oskarżony jest działaczem ugrupowania politycznego odległego od ugrupowania politycznego, z którym związany jest reprezentant Gminy M., a którego, według obrońcy, „reformy i poparcie (rekomendacja) umożliwiły uzyskanie nominacji pana sędziego Ryszarda Witkowskiego do Izby Dyscyplinarnej SN”.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Ma rację jego autor, że udział sędziego Ryszarda Witkowskiego w składzie orzekającym Sądu Najwyższego skutkowałby nienależytą obsadą tego Sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Niezależnie od faktu, że postępowanie konkursowe prowadzone przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), w którym wziął udział sędzia Ryszard Witkowski, było nacelowane na obsadzenie wtedy powołanej Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, w istocie tworu o cechach sądu specjalnego, luźno powiązanego z Sądem Najwyższym, trzeba mieć na uwadze mającą moc zasady prawnej i zachowującej aktualność niezależnie od wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20 (zob. judykaty Sądu Najwyższego: uchwała z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22; uchwała składu 7 sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 i szereg innych) uchwałę składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/20. W pkt 1. stwierdza ona, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (...) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)”.

Wypada zatem uznać za niepozbawione racji staranie obrońcy osoby, której dotyczy skarga, gdy zabiega o takie ukształtowanie składu Sądu Najwyższego, by wydane w sprawie orzeczenie nie było dotknięte uchybieniem o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej.Sąd Najwyższy niejednokrotnie wyrażał pogląd, iż w sytuacji zaistnienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. np. postanowienia: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22), jak też, że wyłączenie sędziego powinno nastąpić nie tylko wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie w sprawie przez tego sędziego mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (np. postanowienie z dnia 25 marca 2024 r., IV KK 566/24).Przytoczone okoliczności były wystarczające dla rozpoznania przedmiotowego wniosku, zatem zbędne było badanie, czy charakter sprawy jest istotnym czynnikiem również przemawiającym za wyłączeniem od udziału w niej sędziego Ryszarda Witkowskiego.Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [J.J.][a.ł] ‎