III KRS 6/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 6/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z odwołania J. J.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 8 listopada 2013 r.,

w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o przeniesienie sędziego

w stan spoczynku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 kwietnia 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Uchwałą nr […] z dnia 8 listopada 2013 r. Krajowa Rada Sądownictwa

na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

(Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm., dalej jako „ustawa o KRS”) umorzyła postępowanie

z wniosku o Pani sędzi J. J. o przeniesienie w stan spoczynku.

Wnioskodawczyni pełniła urząd w Sądzie Rejonowym w T.. Z dniem

1 stycznia 2013 r. sąd ten został zniesiony i z tą samą datą Wnioskodawczyni

została

przeniesiona

na

stanowisko

sędziego

Sądu

Rejonowego

w

Ś..

W dniu 3 stycznia 2013 r. skierowała wniosek o przeniesienie w stan spoczynku

z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 71 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej jako

„u.s.p.”).

W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa wniosek, o którym mowa w tym

przepisie wnieść może jedynie Minister Sprawiedliwości. Nie znajduje uzasadnienia

wykładnia ujętej w tym przepisie partykuły „również” z której wynikałoby, że

uprawnienie takie przysługuje także sędziemu. Zwrot ten odnosi się jedynie do

sytuacji, przewidzianych w art. 71 § 1 i 2 u.s.p., w których wymieniono inne

sytuacje, uprawniające do przeniesienia w stan spoczynku. Nie znajduje natomiast

uzasadnienia twierdzenie, że oprócz Ministra Sprawiedliwości, uprawnionego

zdaniem Wnioskodawczyni jedynie wyjątkowo do złożenia takiego wniosku, ma do

tego prawo sam sędzia. Mając na uwadze, że wniosek został skierowany przez

osobę nieuprawnioną, Krajowa Rada Sądownictwa umorzyła postępowanie na

zasadzie art. 41 ustawy o KRS.

Uchwała została doręczona Wnioskodawczyni w dniu 11 grudnia 2013 r. W

dniu 17 grudnia 2013 r. wniosła ona odwołanie od tej uchwały, zarzucając Krajowej

Radzie Sądownictwa naruszenie:

a/ art. 71 § 3 u.s.p. przez przyjęcie, że sędzia nie ma legitymacji czynnej do

złożenia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku,

b/ art. 180 ust. 5 w zw. z art. 180 ust. 2 Konstytucji RP przez odmowę

przeniesienia w stan spoczynku mimo, że przeniesienie do innej siedziby sądu

nastąpiło wbrew woli sędziego, co stanowiło odebranie konstytucyjnego prawa

wyboru sędziego w przedmiocie wykonywania zawodu,

c/ naruszenie § 22 uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 22 lipca

2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego trybu działania Krajowej Rady

Sądownictwa poprzez brak zawiadomienia o terminie posiedzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie nie znajduje uzasadnienia.

Problem legitymacji do złożenia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku

na podstawie art. 71 § 3 u.s.p. stanowił przedmiot analizy w uzasadnieniu wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. III KRS 208/13. Sytuacje i

przyczyny z powodu których sędzia przechodzi w stan spoczynku lub zostaje

przeniesiony w stan spoczynku zostały ściśle określone w ustawie zasadniczej. W

sprawie nie chodzi o wiek, po osiągnięciu którego sędzia przechodzi w stan

spoczynku (art. 180 ust. 4 Konstytucji) ani o przeniesienie sędziego w stan

spoczynku na skutek uniemożliwiających sprawowanie urzędu choroby lub utraty sił

(art. 180 ust. 3 Konstytucji). Znaczenie ma więc regulacja zgodnie z którą, w razie

zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych wolno sędziego

przenieść do innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pełnego

uposażenia (art. 180 ust. 5 Konstytucji). Z tej regulacji ustawy zasadniczej nie

wynika prawo sędziego do przejścia stan spoczynku na swój wniosek. Przeciwnie

zwrot „wolno sędziego przenosić do innego sądu” wskazuje, że wniosek i decyzja w

tym względzie nie należą do sędziego. Po za tym przeniesienie w stan spoczynku

warunkują określone przyczyny, które pozwalają przenieść sędziego do innego

sądu lub w stan spoczynku bez jego zgody. Oczywiście ustawa zwykła mogłaby

uregulować sytuację sędziego korzystniej niż art. 180 ust. 5 Konstytucji, bowiem

skoro ustawa zasadnicza pozwala na przeniesienie sędziego bez jego zgody, to

ustawa zwykła może wprowadzić rozwiązanie korzystniejsze dla sędziego, czyli

przyznające mu prawo do przejścia w stan spoczynku na jego wniosek w

przypadku wskazanych przyczyn, czyli zmiany ustroju sądów lub zmiany granic

okręgów sądowych. Jednak taka szczególna regulacja ustawowa nie została w

ogóle wprowadzona, czyli umożliwiająca przejście w stan spoczynku na wniosek

sędziego w związku ze zniesieniem sądów rejonowych. Z ustaleń wynika, że

sędziowie zniesionych sądów dalej orzekają, tyle że w wydziałach zamiejscowych

sądów. Natomiast czym innym jest Prawo o ustroju sądów powszechnych, gdyż tak

jak zauważono regulacje dotyczące przeniesienia sędziów w stan spoczynku nie

zostały zmienione w tej ustawie wobec zniesienia 79 sądów rejonowych. Skarżąca

odwołuje się do art. 71 § 3 u.s.p., zgodnie z którym sędzia może być przeniesiony

w stan spoczynku, na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w razie zmiany ustroju

sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, jeżeli nie został przeniesiony do

innego sądu. Przepis ten jest emanacją regulacji z art. 180 ust. 5 Konstytucji i

również potwierdza, że zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych

nie dają sędziemu prawa do przejścia w stan spoczynku na jego wniosek. W takiej

sytuacji jedynie Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje prawo do wystąpienia do

KRS z wnioskiem o przeniesienie sędziego w stan spoczynku (art. 71 § 1 w

związku z art. 73 § 1 u.s.p.). W sprawie decyduje więc prawo materialne, a to nie

daje podstaw do stwierdzenia, że w przypadku zmian ustroju sądów lub zmian

granic okręgów sądowych sędzia może przejść w stan spoczynku na swój wniosek.

Błędne jest założenie Wnioskodawczyni, że przysługuje jej wniosek o

przeniesienie w stan spoczynku na podstawie art. 73 § 1 u.s.p. Zgodnie z tym

przepisem w sprawach przeniesienia sędziego w stan spoczynku, o których mowa

w art. 70 i 71 u.s.p., podejmuje decyzję Krajowa Rada Sądownictwa, na wniosek

sędziego, kolegium właściwego sądu albo Ministra Sprawiedliwości. Regulacja ta

nie stanowi samodzielnej ani odrębnej od art. 70 i 71 u.s.p. podstawy dla wniosku o

przeniesienie w stan spoczynku, gdyż przedmiotem regulacji art. 73 § 1 u.s.p. jest

to, że to KRS podejmuje decyzję w sprawach przeniesienia w stan spoczynku i nie

jakichkolwiek, lecz tylko tych z art. 70 i 71 u.s.p., co prowadzi do stwierdzenia, że w

przypadku skarżącej znaczenie ma regulacją z art. 71 § 3 u.s.p.

Innymi słowy przeniesienie sędziego w stan spoczynku jest ściśle określone

w ustawie, tak ze względu na przyczynę jak również w odniesieniu do podmiotu,

który uprawniony jest do złożenia wniosku o przeniesienie sędziego w stan

nieczynny. Nie ma więc dowolności przyczyn i wniosków o przeniesienie sędziego

w stan nieczynny. Konstatacja ta wynika również z reguły, że sędzia pełni służbę

(sprawuje urząd) do osiągnięcia określonego wieku, kiedy przechodzi w stan

spoczynku z mocy ustawy (art. 180 ust. 4 Konstytucji, art. 69 u.s.p.). Uprawnione

jest również stwierdzenie, że w przypadku przyczyn określonych w art. 180 ust. 5

Konstytucji i w art. 71 § 3 u.s.p. prawo sędziego do orzekania w jednym sądzie (w

którym powierzono mu pełnienie urzędu) wcale nie jest bezwzględne. Trybunał

Konstytucyjny w powołanym wyżej orzeczeniu K 27/12 stwierdził, że nieusuwalność

i nieprzenaszalność sędziego nie mają charakteru absolutnego. Ochrona ta nie jest

celem

samym

w

sobie,

lecz

jest

środkiem

umożliwiającym

realizację

konstytucyjnego prawa do sądu. Przeważa więc interes wymiaru sprawiedliwości a

nie interes indywidualny, co też nie budzi wątpliwości, skoro w przypadku zmian

ustrojowych sądów sędzia nie ma indywidualnego uprawnienia (prawa) do przejścia

w stan spoczynku.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia § 22 uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego trybu

działania Krajowej Rady Sądownictwa poprzez brak zawiadomienia o terminie

posiedzenia. Ten sam regulamin w § 11 przewiduje bowiem, że uczestnika

postępowania zawiadamia się o terminie posiedzenia poprzez ogłoszenie w

Biuletynie Informacji Publicznej Krajowej Rady Sądownictwa. Informacja, że sprawa

Wnioskodawczyni będzie rozpoznawana na posiedzeniu w dniach 5-8 listopada

2013 r. ukazała się w Biuletynie. Zarzut okazuje się zatem niezasadny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

aw