III KRS 3/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 3/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSA Agata Pyjas-Luty

w sprawie z odwołania K. B.-Z.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 12 września 2013 r.

i 8 października 2013 r. w przedmiocie nieprzedstawienia wniosku o powołanie

do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w Ś.,

ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2013 r., poz. 155,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 marca 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą nr […] z dnia 12 września

i 8 października 2013 r., działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 41 ustawy

z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2011 r., Nr 126,

poz. 714 ze zm.; zwana dalej „ustawą o KRS”), postanowiła nie przedstawiać

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w Ś.: K. M. B.-Z. –

radcy prawnego, J. T. B. – asystenta sędziego Sądu Okręgowego w B., P. B. –

referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B., B. Z. D. – asystenta sędziego

Sądu Rejonowego w B., K. D. G. – radcy prawnego, N. K. G.-P. – referendarza

sądowego w Sądzie Rejonowym w B., M. H. – referendarza sądowego w Sądzie

Rejonowym w M., A. K. – referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w Ś.,

M. M. – asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w B., B. J. M.-O. – referendarza

sądowego w Sądzie Rejonowym w B., W. M. N. – referendarza sądowego w Sądzie

Rejonowym w B., E. B. S. – prokuratora Prokuratury Rejonowej w G., A. K. S. –

adwokata, M. G. T. – prokuratora Prokuratury Rejonowej w G., W. J. W. –

asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym w B., M. W. – asystenta sędziego

w Sądzie Okręgowym w B., D. K. W.-S. – asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym

w B. oraz G. P. W. – asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym w P..

W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż na jedno wolne stanowisko sędziego

w Sądzie Rejonowym w Ś., ogłoszone w Monitorze Polskim z dnia 14 marca

2013 r., poz. 155, zgłosiło się osiemnastu wymienionych powyżej kandydatów.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa ocenił, że zebrane materiały nie są

wystarczające do zajęcia stanowiska w sprawie i wystąpił do Krajowej Rady

Sądownictwa z wnioskiem o zaproszenie w dniu 12 września 2013 r. na rozmowy

w trybie wideokonferencji wytypowanych kandydatów: radcę prawnego K. D. G.,

referendarza

A.

K. asystenta

sędziego

M. M.,

prokuratora

E.

B. S.,

adwokata A. K. S. oraz prokuratora M. G. T., a także Prezesa Sądu Okręgowego

w B.. Zespół przy wyborze na rozmowy wskazanych kandydatów przyjął,

jako kryterium, najwyższe poparcie środowiska sędziowskiego, samodzielne

wykonywanie zawodu prawniczego z praktyką karnistyczną oraz wytypował osobę

wykonującą zawód radcy prawnego z najwyższym poparciem. W dniu 12 września

2013 r. Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa przeprowadził rozmowy

z zaproszonymi

kandydatami.

Stawił

się

przedstawiciel

Naczelnej

Rady

Adwokackiej oraz przedstawiciel Krajowej Rady Radców Prawnych. W posiedzeniu

Zespołu

nie

uczestniczył

przedstawiciel

Krajowej

Rady

Prokuratury.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa ocenił, że zebrane materiały są

wystarczające do zajęcia stanowiska w sprawie i po naradzie postanowił

jednogłośnie (4 głosy „za”) rekomendować Krajowej Radzie Sądownictwa

kandydaturę prokuratora E. B. S. na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Ś..

W uzasadnieniu stanowiska Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa wskazał,

że z rozmowy z Prezesem Sądu Okręgowego w B. wynika, iż etat sędziego

w Sądzie Rejonowym w Ś. przewidziany jest w Wydziale Karnym. W ocenie

Zespołu, w obecnym postępowaniu konkursowym najwyższe kwalifikacje do objęcia

tego stanowiska ma prokurator E. B. S., co wynika z jego stażu pracy, jak i bardzo

dobrej oceny kwalifikacyjnej. Kandydatura ta wprawdzie nie uzyskała poparcia

środowiska sędziowskiego, jednak zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w B.,

wynika to z braku zaufania środowiska sędziowskiego do osób z innych zawodów

prawniczych, które często nie sprawdzają się po powołaniu na stanowisko

sędziego. Na posiedzeniu Zespołu członków Rady Prezes Sądu Okręgowego

poparła tych kandydatów, którzy uzyskali najwyższe poparcie Kolegium Sądu

Okręgowego w B. i Zgromadzenia Ogólnego Sędziów – A. K. i M. M..

Zespół stwierdził

jednak,

że

mają

oni

znacząco

mniejsze

doświadczenie

zawodowe, w tym w szczególności związane ze stosowaniem prawa karnego.

Rekomendowany przez Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa

kandydat

w

osobie

prokuratora

E.

B.

S. nie

uzyskał

aprobaty

Rady.

Podczas pierwszego głosowania Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 12 września

2013 r. na kandydata oddano - 8 głosów „za”, 1 głos „przeciw” i 8 głosów

„wstrzymujących się”, w rezultacie czego nie uzyskał on wymaganej bezwzględnej

większości głosów. Także pozostali kandydaci nie uzyskali - w tym głosowaniu wymaganej bezwzględnej większości głosów. Na kandydaturę: K. M. B.-Z. oddano

0 głosów „za”, 4 głosy „przeciw” i 13 głosów „wstrzymujących się”, J. T. B. oddano

0 głosów „za”, 1 głos „przeciw” i 16 głosów „wstrzymujących się”, P. B. oddano

0 głosów

„za”,

głosów

„przeciw”

B. Z. D. oddano

głosów

„za”,

i

głosów

głosów

„wstrzymujących

„przeciw”

i

się”,

głosów

„wstrzymujących się”, K. D. G. oddano 0 głosów „za”, 0 głosów „przeciw”

i 17 głosów „wstrzymujących się”, N. K. G.-P. oddano 0 głosów „za”, 0 głosów

„przeciw” i 17 głosów „wstrzymujących się”, Pana M. H. oddano 0 głosów „za”,

0 głosów „przeciw” i 17 głosów „wstrzymujących się”, A. K. oddano 1 głos „za”,

0 głosów „przeciw” i 16 głosów „wstrzymujących się”, M. M. oddano 5 głosów „za”,

3 głosy „przeciw” i 6 głosów „wstrzymujących się”, B. J. M.-O. oddano 0 głosów

„za”, 0 głosów „przeciw” i 17 głosów „wstrzymujących się”, W. M. N. oddano

0 głosów

„za”,

głosów

„przeciw”

i

głosów

„wstrzymujących

się”,

A. K. S. oddano 0 głosów „za”, 1 głos „przeciw” i 16 głosów „wstrzymujących się”,

M. G. T. oddano 0 głosów „za”, 1 głos „przeciw” i 16 głosów „wstrzymujących się”,

W.

J.

W. oddano

głosów

„za”,

głosów

„przeciw”

i

głosów

„wstrzymujących się”, M. W. oddano 0 głosów „za”, 0 głosów „przeciw” i 17 głosów

„wstrzymujących się”, D. K. W.-S. oddano 1 głos „za”, 0 głosów „przeciw”

i 16 głosów „wstrzymujących się”, G. P. W. oddano 0 głosów „za”, 0 głosów

„przeciw” i 17 głosów „wstrzymujących się”.

W związku z tym, że w pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów

nie uzyskał wymaganej bezwzględnej większości głosów, Rada postanowiła

przed drugim głosowaniem dotyczącym kandydatów na wolne stanowisko sędziego

w Sądzie Rejonowym w Ś. przeprowadzić rozmowy z tymi, którzy uzyskali

największą liczbę głosów, tj. z E. B. S. i M. M.. Podczas posiedzenia Krajowej Rady

Sądownictwa w dniu 8 października 2013 r. wysłuchano zaproszonych kandydatów,

po czym w drugim głosowaniu, przeprowadzonym na podstawie § 12 ust. 3 pkt 1)

Regulaminu szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa (Uchwała

KRS z dnia 22 lipca 2011 r., M.P. Nr 72, poz. 712), kandydaci ci także nie uzyskali

wymaganej bezwzględnej większości głosów.

Prokurator E. B. S. w 1997 r. ukończył wyższe studia prawnicze, uzyskując

tytuł magistra prawa z ogólną oceną bardzo dobrą. Po odbyciu aplikacji

prokuratorskiej, we wrześniu 1999 r. złożył egzamin prokuratorski z łącznym

wynikiem dobrym. Z dniem 1 listopada 1999 r. został mianowany asesorem

Prokuratury Rejonowej w G., a następnie z dniem 1 listopada 2001 r. został

powołany na stanowisko prokuratora tej Prokuratury, gdzie pełni obowiązki

do chwili obecnej. Ocenę pracy i kwalifikacji prokuratora E. B. S. sporządził sędzia

Sądu Okręgowego w B. - R. M. - wizytator ds. karnych. Sędzia wizytator wyraził

pozytywną opinię o kandydacie. Stwierdził, że legitymuje się on odpowiednio

długim stażem pracy, wiedzą prawniczą i doświadczeniem praktycznym, które

z powodzeniem wykorzystuje w swojej pracy. Kandydat sprawnie organizuje swoją

pracę, a sporządzane przez niego orzeczenia są na wysokim poziomie

merytorycznym. Zatem kwalifikacje zawodowe E. B. S. oraz nabyte doświadczenie

w pracy na stanowisku prokuratora pozwalają stwierdzić, że w przypadku

powołania na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w należyty sposób

będzie się wywiązywać z nałożonych obowiązków. Kandydatura prokuratora

E. B. S. została negatywnie zaopiniowana przez Kolegium Sądu Okręgowego w B.

(0 głosów „za”, 6 głosów „przeciw”). Podczas głosowania na Zgromadzeniu

Przedstawicieli Sędziów tego Sądu Kandydat uzyskał 10 głosów „za”, 70 głosów

„przeciw” (4 głosy nieważne). Krajowa Rada Sądownictwa oceniła, że mimo, iż

E. B. S. posiada odpowiedni poziom wiedzy merytorycznej i doświadczenie

zawodowe, to nie jest akceptowany przez środowisko sędziowskie, czego wyrazem

są

wyniki

głosowania

Kolegium

i

Zgromadzenia

Przedstawicieli

Sędziów

Sądu Okręgowego w B.. Powołanie takiej osoby na stanowisko sędziego

Sądu Rejonowego w Ś. mogłoby utrudnić jego współpracę z tym środowiskiem

oraz prawidłowe funkcjonowanie Sądu. Ponadto Kandydat nie zaprezentował się

dobrze w trakcie wysłuchania przed Krajową Radą Sądownictwa.

Z kolei asystent sędziego M. M. w 2005 r. ukończył wyższe studia prawnicze,

uzyskując tytuł magistra prawa z ogólną oceną dobrą. Po odbyciu aplikacji

sędziowskiej, we wrześniu 2008 r. złożył egzamin sędziowski z łącznym wynikiem

dostateczny plus. Z dniem 16 grudnia 2008 r. został zatrudniony na stanowisku

asystenta sędziego w VII Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sądzie

Rejonowym w B., w którym pracował do sierpnia 2013 r. Dopiero obecnie,

jak wynikało z podanych przez niego informacji, wykonuje obowiązki asystenta

sędziego w Wydziale Karnym. Ocenę pracy i kwalifikacji M. M. sporządził sędzia

wizytator Sądu Okręgowego w B. - R. D.. Na podstawie analizy przedstawionych

do oceny

projektów

orzeczeń

i

uzasadnień,

opinii

służbowych

i

opinii

sporządzonych przez sędziów współpracujących z kandydatem, sędzia wizytator

stwierdził, że kandydat ten posiada właściwą wiedzę, umiejętności i cechy

charakteru niezbędne do wykonywania zawodu sędziego. Wykazuje znajomość

orzecznictwa i poglądów doktryny zarówno z dziedziny prawa materialnego,

jak i postępowania procesowego. Umiejętnie stosuje posiadaną wiedzę w praktyce,

a także sprawnie wykonuje powierzone obowiązki. Posiada predyspozycje osobiste

i kompetencje zawodowe, które pozwalają rekomendować jego kandydaturę

na stanowisko

sędziego.

Kandydatura

asystenta

sędziego

M.

M. została

pozytywnie zaopiniowana przez Kolegium Sądu Okręgowego w B. (6 głosów „za”).

Podczas głosowania na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów tego Sądu

Kandydat uzyskał 50 głosów „za”, 31 głosów „przeciw” (3 głosy nieważne).

Krajowa Rada Sądownictwa oceniła, że asystent sędziego M. M. pomimo

uzyskania

poparcia

środowiska

sędziowskiego,

nie

wyróżnia

się

dużym

doświadczeniem zawodowym oraz odpowiednim poziomem wiedzy w dziedzinie

prawa karnego i przygotowaniem do orzekania w Wydziale Karnym. Otrzymał także

słabą ocenę na egzaminie sędziowskim (dostateczny plus). Ponadto kandydat

nie zaprezentował się dobrze w trakcie wysłuchania przed Krajową Radą

Sądownictwa.

Po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności, Krajowa Rada

Sądownictwa uznała, że w obecnej procedurze nominacyjnej nie wyłonił się

kandydat, który gwarantowałby odpowiednie zaspokojenie potrzeb orzeczniczych

Sądu Rejonowego w Ś.. Powyższe spowodowało, że w trakcie posiedzenia

Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 8 października 2013 r. na kandydaturę M. M.

oddano 5 głosów „za”, 3 głosy „przeciw”, przy 6 głosach „wstrzymujących się”,

zaś na kandydaturę E. B. S. oddano 1 głos „za”, 11 głosów „przeciw”,

przy 2 głosach „wstrzymujących się”, w rezultacie czego żaden z nich nie uzyskał

wymaganej bezwzględnej większości głosów.

Od powyższej uchwały odwołanie złożyła K. B.-Z.. Zaskarżonej uchwale

zarzuciła naruszenie: 1/ art. 3 ust. 1, art. 33 ustawy o KRS oraz § 16 ust. 1 uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu

szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa (M.P. Nr 72, poz. 712),

przez niezbadanie materiałów sprawy i dokonanie oceny kandydatury odwołującej

się

bez

zachowania

obowiązku

wszechstronnego

rozważenia

wszystkich

okoliczności sprawy oraz art. 60 Konstytucji RP, przez niezastosowanie przy ocenie

kandydatów na stanowisko sędziego reguł i kryteriów, które odpowiadałyby

zasadom równego dostępu do służby publicznej oraz równego traktowania i zasad

demokratycznego państwa; 2/ art. 3 ust. 2 ustawy o KRS i § 21 uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego

trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa, przez przyjęcie, że Rada posiada

uprawnienie a nie obowiązek przestawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie

do pełnienia urzędu sędziego; 3/ art. 41 ustawy o KRS, przez wskazanie, że

z powodu nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia obowiązków

sędziego istnieje podstawa umorzenia postępowania. Odwołująca się wniosła

o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy Krajowej Radzie

Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że w przedmiotowej sprawie jako

podstawę prawną zaskarżonej uchwały Rada wskazała art. 3 ust. 1 i art. 41 ustawy

o KRS. Sentencja przedmiotowej uchwały nie umarza postępowania, a jedynie

wskazuje na nieprzedstawienie wniosku o powołanie na stanowisko sędziego

w Sądzie Rejonowym żadnego z uczestników postępowania. Brak jest zaś podstaw

do

umorzenia

postępowania

w

stosunku

do

wniosku

odwołującej

się.

Zgodnie z art. 41 ustawy o KRS, Rada umarza postępowanie, jeżeli podjęcie

uchwały stało się zbędne lub niedopuszczalne. W przedmiotowej sprawie nie mamy

do czynienia z żadną z tych przesłanek. Podjęcie uchwały nie stało się zbędne.

Stanowisko sędziego w Sądzie Rejonowym w Ś. w dalszym ciągu jest

nieobsadzone. Nie stało się także niedopuszczalne, gdyż wniosek skarżącej

nie został cofnięty.

Odwołująca się wskazała, iż brak przedstawienia Prezydentowi RP wniosku

o powołanie sędziego stanowi naruszenie kompetencji Rady, bowiem ma ona

obowiązek do dokonywania czynności określonych w ustawie i regulaminie.

Żaden z przepisów nie daje Radzie uprawnienia do nieprzedstawienia wniosku

Prezydentowi. Tym bardziej, że do konkursu zgłosiło się aż 18 kandydatów.

W postępowaniu od kilku lat biorą udział te same osoby i prawdopodobnie te same

osoby złożą wnioski w powtórzonym postępowaniu. Wobec powyższego decyzja

o nieprzedstawieniu Prezydentowi RP żadnego kandydata do pełnienia urzędu

spowoduje przedłużenie się postępowania oraz zwiększy jego koszty. W rezultacie

Rada będzie stała przed podobnym wyborem jak w obecnym postępowaniu.

W ocenie odwołującej się, także uchwała KRS z dnia 22 lipca 2011 r.

w sprawie regulaminu szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa

(Dz. U. Nr 72, poz. 712) nie daje możliwości wydania decyzji o nieprzedstawieniu

wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego.

Zdaniem odwołującej się, naruszony został przepis art. 33 ust. 1 ustawy o

KRS, przez brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez Radę. Rada nie

dokonała kompleksowej oceny materiału dotyczącego osoby skarżącej. Rada nie

skorzystała w tym przypadku z uprawnienia, jakie daje jej ust. 2 powyższego

artykułu. Skoro w postępowaniu w dniu 12 września 2013 r. żaden z kandydatów

nie otrzymał wymaganej bezwzględnej większości głosów, to Rada powinna oprzeć

się na przesłance pozaustrojowej jaką jest autoprezentacja. W ten sposób

rozszerzyłaby zakres wiedzy o kandydatach. Brak dopuszczenia odwołującej się do

autoprezentacji w przypadku, gdy Rada nie wyłoniła kandydata do przedstawienia

wniosku na wolne stanowisko sędziego, stanowi naruszenie art. 33 ust. 2 ustawy o

KRS. Zaproszenie do udziału w autoprezentacji tylko kilku wybranych osób

oznacza też naruszenie uprawnień dowołującej się. W ten sposób naruszono

art. 60 Konstytucji RP, przez niezastosowanie przy ocenie kandydatów na

stanowisko sędziego reguł i kryteriów, które odpowiadałyby zasadom równego

dostępu do służby publicznej oraz równego traktowania i zasad demokratycznego

państwa.

W dalszej części uzasadnienia odwołująca się wskazała, że Rada nie jest

związana opinią Zespołu opracowującego wnioski oraz listę rekomendowanych

kandydatów. W jej ocenie, Rada nie dokonała kompleksowej analizy materiału

sprawy, a skarżąca spełnia przesłanki do ubiegania się do pełnienia urzędu

sędziego. Sędzia wizytator SSO D. K. pozytywnie zaopiniowała jej kandydaturę.

Uzyskała również pozytywną opinię Ministra Sprawiedliwości. Podkreśliła, że brak

poparcia środowiska sędziowskiego wytłumaczyła Prezes Sądu Okręgowego w B.,

wskazując, iż „wynika to z braku zaufania do osób z innych zawodów prawniczych”.

W związku z tym Rada nie powinna przywiązywać zbyt dużej wagi do tego

kryterium.

Odwołująca

się

zwróciła

wreszcie

uwagę,

że

Rada

nie

dokonała

wszechstronnej oceny kandydatów także w zakresie opisywanego w uzasadnieniu

uchwały kryterium wyników studiów oraz egzaminu sędziowskiego. Podkreśla, iż

współpracuję z kancelariami prawnymi. W ramach pomocy prawnej udziela porad

prawnych z różnych dziedzin prawa i o różnym stopniu skomplikowania.

Uczestniczy także w szkoleniach prowadzonych m. in. przez Okręgową Izbę

Radców Prawnych w B.. A zatem jej doświadczenie, jak i wiedza, są znacznie

bogatsze w porównaniu z okresem studiów i aplikacji, z uwagi na różnorodność

spraw przedstawianych przez klientów kancelarii. Podkreśla, że także 18-letni staż

pracy przemawia za zdobytym doświadczeniem zawodowym w dziedzinie prawa

pracy, prawa bankowego i cywilnego.

W odpowiedzi na odwołanie Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

wniósł o oddalenie odwołania w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Analizę

prawidłowości

zaskarżonej

uchwały

rozpocząć

wypada

od

zacytowania treści art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS zgodnie z którym

uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał

podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych

w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach

wojskowych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed Sądem

Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeku

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 87 1 k.p.c.,

ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed tymże

Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o skardze

kasacyjnej implikuje sposób wyznaczenia granic rozpoznania przez Sąd Najwyższy

sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania. Stosownie do

art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną w

granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę

tylko nieważność postępowania.

Odnośnie do granic zaskarżenia należy stwierdzić, że odwołująca się

zaskarżyła uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr […] z dnia 12 września

i 8 października 2013 r. w całości, aczkolwiek z uzasadnienia odwołania wynika, iż

zarzuty i wnioski odwołania dotyczą zasadniczo jej osoby.

Podkreślić należy, że aktualny jest pogląd judykatury wyrażany na gruncie

art. 13 ust. 2 dawnej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

(jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.), będącego odpowiednikiem

art. 44 ust. 1 obecnej ustawy o KRS, zgodnie z którym kognicja Sądu Najwyższego

do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy

uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy

nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na

sędziego (a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony

Sądu Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez

Krajową Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści

(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09,

niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011 nr

11, poz. 93). Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia

27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK – A 2008 nr 4, poz. 63), ani szczególna,

konstytucyjna pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o

KRS w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania

administracyjnego,

nie

odbierają

postępowaniu

przed

Radą

w

sprawach

indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie, charakteru

postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii oceny

kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sędziego ma

charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. I jako taka powinna

podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod

kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych. Zgodzić się

natomiast należy

ze

stanowiskiem,

że merytoryczna ingerencja

sądu w

rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę

szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.

Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku

praw wynikających z art. 60 Konstytucji, tj. prawa równego dostępu do służby

publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych

kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie

publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji, konieczna. W konsekwencji

takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w zakresie kontroli nad

postępowaniem

dotyczącym

przedstawienia

Prezydentowi

Rzeczypospolitej

Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa obejmuje w szczególności

badanie, czy Rada przestrzegała w danym postępowaniu jednolitych kryteriów

oceny kandydata oraz procedur postępowania związanych z oceną kandydatury i

przedstawiania wniosku Prezydentowi.

Przechodząc do podstaw odwołania od przedmiotowej uchwały Rady

wypada stwierdzić, że są one nieuzasadnione.

Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o KRS należy

zauważyć, że przepis ten zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby przed

podjęciem uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej kompetencji,

wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz

wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeśli zostały złożone.

Naruszenie tego przepisu może zatem polegać na pominięciu istotnych dla

rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z owej dokumentacji lub

wyjaśnień, albo dokonaniu ustaleń sprzecznych z tymże materiałem. W

rozpoznawanym przypadku sytuacja taka nie miała miejsca. Natomiast wbrew

sugestiom odwołującej się, wezwanie uczestników postępowania na posiedzenie

Rady celem ich wysłuchania nie ma obligatoryjnego charakteru. Z literalnego

brzmienia przepisu art. 32 ust. 2 ustawy o KRS jednoznacznie wynika, że wezwania

takiego dokonuje się w uzasadnionych przypadkach, a zatem jest ono odstępstwem

od reguły rozpatrywania spraw przez Krajową Radę Sądownictwa bez osobistego

udziału uczestników postępowania i to Rada decyduje, czy w konkretnej sprawie

zachodzi potrzeba sięgnięcia przez nią po ten środek. Chybiony jest zatem zarzut

oparty na twierdzeniu, iż Rada nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia w

odniesieniu do skarżącej.

Rozpatrując i oceniając kandydatury zgłoszone na wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w Ś., Krajowa Rada Sądownictwa wzięła

pod uwagę

wszystkie

okoliczności

dotyczące

poszczególnych

uczestników

postępowania, rzutujące na ocenę ich predyspozycji do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego, zwłaszcza te, o jakich mowa w art. 35 ust. 2 ustawy

o KRS,

a

więc

kwalifikacje

i

doświadczenie

zawodowe

kandydatów,

opinie wizytatorów i przełożonych, rekomendacje oraz wyniki głosowań organów

samorządu sędziowskiego. Warto zauważyć, że ów katalog (adresowany

w pierwszej kolejności do zespołu Rady przy sporządzaniu listy rekomendowanych

kandydatów) nie ma wyczerpującego charakteru i - poza wyeksponowaniem

kwalifikacji kandydatów - nie hierarchizuje przymiotów, jakimi powinna odznaczać

się osoba ubiegająca się o to stanowisko. Co do samych kwalifikacji kandydatów

należy podkreślić, że przepis nie precyzuje tego pojęcia. Z pewnością kwalifikacji

nie można utożsamiać tylko z wymaganiami stawianymi kandydatom w przepisach

ustawy o ustroju sądów powszechnych, gdyż te wyznaczają minimum standardów

dla osoby ubiegającej się o stanowisko sędziego. Chodzi raczej o uwzględnienie

w ocenie kandydatów - poza owym ustawowym minimum – dodatkowych

elementów składających się na teoretyczne i praktyczne umiejętności potrzebne

do wykonywania tego zawodu, jak wyniki ukończenia studiów i egzaminu

sędziowskiego, uzyskane stopnie naukowe, ukończone studia podyplomowe

i szkolenia,

reprezentowana

w

toku

wykonywania

dotychczasowej

pracy

i analizowana przez sędziów wizytatorów oraz przełożonych wiedza prawnicza,

sposób

organizowania

pracy

i

wywiązywania

się

z

obowiązków,

itp.

Aktualnym pozostaje przy tym ukształtowany na podstawie przepisów dawnej

ustawy o KRS z dnia 27 lipca 2001 r. pogląd judykatury, w myśl którego w

przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest

wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji poszczególnych kandydatów

w aspekcie zastosowanych przez Radę kryteriów oceny. Zakres rozważań

dotyczących poszczególnych kandydatów może być zróżnicowany w zależności

od potrzeb. Nie jest jednak konieczne uszeregowanie kandydatów w oparciu

o każde z przyjętych

kryteriów oceny. Decyduje ocena całościowa, wynikająca

z łącznego zastosowania tych przesłanek (wyroki Sądu Najwyższego z dnia

20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011 nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia

2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10,

LEX nr 678015).

Wbrew twierdzeniom odwołującej się, kryteria, jakimi kierowała się Rada

podejmując decyzję o nieprzedstawieniu Prezydentowi RP kandydatów z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na wolnym stanowisku sędziego, są

wyraźnie określone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Rada w pierwszej

kolejności spośród wszystkich kandydatów wyłoniła najlepszych, biorąc pod uwagę

ich kwalifikacje, przebieg pracy zawodowej, oceny kwalifikacyjne sporządzone

przez sędziów wizytatorów oraz doświadczenie w stosowaniu prawa karnego,

następnie jednak, w konsekwencji szczegółowego rozważenia całokształtu

okoliczności sprawy uznała, że w obecnej procedurze nominacyjnej nie wyłonił się

kandydat, który gwarantowałby odpowiednie zaspokojenie potrzeb orzeczniczych

Sądu Rejonowego w Ś.. Skarżąca nie przedstawiła w motywach odwołania

żadnych argumentów mogących podważyć tę konkluzję. Przede wszystkim

nie wykazała jakichkolwiek okoliczności, które pozwalałyby uznać za zasadny

zarzut niezastosowania przez Radę w doniesieniu do skarżącej tych samych

kryteriów oceny, które przyjęto wobec pozostałych uczestników postępowania.

Wprawdzie konkurs rozpisano na wolne stanowisko sędziego w Sądzie Rejonowym

w Ś., ale z materiału sprawy wynika, że w grę wchodziło stanowisko w Wydziale

Karnym tego Sądu. Nie można zatem kwestionować zasadności przyjęcia przez

Krajową Radę Sądownictwa, jako jednego z głównych kryteriów oceny kandydatów,

ich kwalifikacji i doświadczenia zawodowego oraz wiedzy z zakresu tej właśnie

gałęzi prawa. Tymczasem dostateczne oceny studiów i egzaminu sędziowskiego

oraz wykonywanie przez odwołująca się zawodu radcy prawnego i zdobyte w tym

czasie doświadczenie głównie w dziedzinie prawa pracy, bankowego i cywilnego,

nie stawiały skarżącej w gronie faworytów konkursu. Wbrew twierdzeniom

odwołującej się, również nie bez znaczenia dla kompleksowej oceny jej

kandydatury pozostawał brak poparcia organów samorządu sędziowskiego.

Warto zauważyć, że aczkolwiek wyniki głosowania na kolegium i zgromadzeniu

ogólnym sędziów właściwego sądu

nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa

w ocenie kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak są one istotne

z punktu widzenia art. 35 ust. 2 ustawy o KRS i dlatego Rada powinna

umotywować swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze

poparcie środowiska zawodowego lub nie uzyskała go w ogóle (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271).

Resumując, zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocena

kandydatur jest wynikiem wszechstronnego rozważenia przez Krajową Radę

Sądownictwa wszystkich aspektów sprawy i nie można przypisać jej cech

dowolności. Wyklucza to dalszą ingerencję Sądu Najwyższego w zawartą w

uchwale decyzję o nieprzedstawieniu Prezydentowi RP któregoś z uczestników

postępowania z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na wakującym

stanowisku sędziowskim.

Nie ma też racji odwołująca się zarzucając, że brak przedstawienia

Prezydentowi wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego stanowi

naruszenie kompetencji Rady. Wywodzenie z treści art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o KRS

(który wskazuje, iż do kompetencji Rady należy przedstawienie Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie sędziów w Sądzie Najwyższym,

sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych) wniosku,

że Rada jest obowiązana w następstwie każdego przeprowadzanego konkursu

przedstawić Prezydentowi kandydaturę któregoś z uczestników postępowania, jest

całkowicie chybione. Obowiązkiem Rady jest ocena przydatności kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziego i na tej podstawie podjęcie stosownej

decyzji. W żadnej mierze nie oznacza to, że w efekcie każdego przeprowadzonego

konkursu na wolne stanowisko sędziowskie Rada obowiązana jest przedstawić

Prezydentowi kandydata z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu, jeśli żaden

z uczestników postępowania nie spełnia w dostatecznym stopniu stawianych

wszystkim kandydatom wymagań.

Odnośnie ostatniego z podniesionych przez odwołującą się zarzutów

podkreślić należy, że Sąd Najwyższy podziela w tym zakresie w całości stanowisko

Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa wskazane w odpowiedzi na

odwołanie. O ile nie budzi wątpliwości, że art. 41 ustawy o KRS nie powinien

znaleźć się w podstawach przedmiotowej uchwały, to jednak zarówno dalsza część

rozstrzygnięcia jak i uzasadnienie uchwały nie pozostawiają wątpliwości, iż Krajowa

Rada Sądownictwa nie umorzyła postępowania. A zatem uchybienie w postaci

nieprawidłowego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie miało wpływu na

wynik sprawy.

Wobec bezzasadności podstaw i zarzutów odwołania od uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy orzekł o jego oddaleniu z mocy art. 39814 k.p.c.

w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.

aw