III KRS 201/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 201/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania J. K.

z udziałem W. U.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2013 z dnia […] 2013 r. w w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Rejonowego, ogłoszonym w Monitorze Polskim […],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 czerwca 2013 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Uchwałą nr …/2013 z dnia …2013 r. Krajowa Rada Sądownictwa

postanowiła o przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem

o powołanie do pełnienia urzędu na ogłoszonym jako wolne w Monitorze Polskim

[…], stanowisku sędziego Sądu Rejonowego, W. U.(punkt I.1.), nieprzedstawieniu

Prezydentowi RP takiego wniosku odnośnie do dwudziestu dwu innych kandydatur

(punkt I.2), a także o umorzeniu postępowania kwalifikacyjnego wobec trzech

kandydatów (punkt II). Uchwałę poprzedziło posiedzenie zespołu Krajowej Rady

Sądownictwa, który w jawnym głosowaniu w dniu … 2013 r. trzema głosami „za”

postanowił rekomendować kandydaturę W. U. z pierwszego miejsca na liście

rekomendacyjnej na jedno wolne stanowisko w sądzie Rejonowym oraz

prokuratora J. B. z drugiego miejsca na liście rekomendacyjnej na jedno wolne

stanowisko sędziowskie w tym Sądzie. Zespół kierował się dojrzałością,

doświadczeniem

życiowym,

dużym

i

wszechstronnym

doświadczeniem

zawodowym rekomendowanych kandydatów, ich długoletnim stażem pracy w

wymiarze sprawiedliwości, jak też pozytywnym zaprezentowaniem się podczas

przeprowadzonego w dniach 9 i 10 stycznia 2013 r. przesłuchania kandydatów w

formie wideokonferencji. W ocenie zespołu, rekomendowani kandydaci prezentują

ugruntowaną wiedzę z zakresu prawa,

także starają się na bieżąco podnosić

swoje kwalifikacje zawodowe. Pozostałe kandydatury zespół uznał za dobre,

jednak nie wyróżniające się w tak znaczący sposób.

Te argumenty spowodowały, że w czasie posiedzenia Krajowej Rady

Sądownictwa w dniu 11 stycznia 2013 r. za kandydaturą W. U. oddano 19 głosów

„za” i żadnego głosu „przeciw” (dwu członków Rady wstrzymało się od głosu),

udzielając tej kandydaturze zdecydowanego poparcia.

Od podjętej uchwały asystent sędziego J. K., którego kandydatura nie

została poparta i która - jak pozostałe - nie uzyskała wymaganej bezwzględnej

większości głosów, a w rzeczywistości nie uzyskała w ogóle poparcia, wniósł

odwołanie w części dotyczącej rozstrzygnięć w punkcie I podpunkt 1 i 2. Wnosząc

o uchylenie uchwały i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do

ponownego

rozpoznania,

zarzucił

naruszenie

prawa

materialnego

przez

niewłaściwe zastosowanie art. 60 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714) przez

sprzeczną z prawem, dowolną oraz sprzeczną ze zgromadzonym materiałem

ocenę jego kandydatury na stanowisko sędziego, bez dochowania obowiązku

wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy na podstawie

udostępnionej dokumentacji, pominięcie dobrej oceny uzyskanej przez niego z

egzaminu sędziowskiego, korzystnej opinii kolegium właściwego sądu oraz

niepodanie i niewyjaśnienie motywów decyzji dotyczącej każdego z kandydatów,

także tych, którym odmówiono poparcia.

Odwołujący się dokonał porównania własnych kwalifikacji z zawartymi w

uzasadnieniu

zaskarżonej

uchwały

informacjami

dotyczącymi

osoby

rekomendowanego W. U. i ocenił, że obaj, jako kandydaci, uzyskali bardzo dobre

oceny przydatności na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego od sędziów

wizytatorów Sądu Okręgowego w P., pozytywne opinie kolegium oraz wysokie

oceny zgromadzenia ogólnego sędziów tego Sądu; obaj mają bardzo dobre oceny

ukończenia wyższych studiów prawniczych, również obaj uzupełniają swoje

doświadczenie zawodowe na licznych szkoleniach. W. U. ma - w ocenie

skarżącego - tylko dłuższe doświadczenie zawodowe, lecz jest ono mniej

wszechstronne.

Skarżący zauważył, że jest o trzy lata młodszy od rekomendowanego

kandydata, więc jego staż zawodowy jest krótszy, jednak swój czas pracy w

zawodzie

prawnika,

rozpoczętej

już

podczas

studiów

stacjonarnych

i

kontynuowanej w trakcie odbywania pozaetatowej aplikacji sądowej oraz

niezwłocznie po zdaniu egzaminu sędziowskiego, wykorzystał bardziej efektywnie.

Podkreślił, że W. U. wskazał na zatrudnienie u jednego tylko pracodawcy, a on

pracował u pięciu – w trzech spółkach prawa handlowego oraz dwóch sądach

powszechnych, co pozwoliło na nabycie doświadczenia w różnych dziedzinach

prawa (leasing, prawo cywilne w bankowości, ubezpieczenia majątkowe, egzekucja

cywilnych świadczeń pieniężnych, prawo spółek handlowych), a jako asystent

sędziego był zatrudniony w różnych wydziałach sądów (pracy i ubezpieczeń

społecznych, grodzkim, cywilnym, ksiąg wieczystych oraz karnym). Opinie i

rekomendacje uzyskał od prawników wykonujących od wielu lat swój zawód sędziego Sądu Rejonowego w W. M. M., radcy prawnego E. K., dyrektora biura

prawnego Banku […] w W., dr H. G., promotora pracy magisterskiej skarżącego,

radcy prawnego A. M., dyrektora departamentu prawnego “D.”, Towarzystwa

Ubezpieczeń Ochrony Prawnej w W. oraz sędziego J. K., przewodniczącego II

Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w R. Skarżący podkreślił, że uzyskał tylko

nieznacznie niższe poparcie środowiska sędziowskiego od wybranego kandydata.

W ocenie skarżącego treść uzasadnienia uchwały nr …/2013 nie wyjaśnia,

dlaczego jego oceny uzyskane z ukończenia studiów prawniczych oraz z egzaminu

sędziowskiego, a także liczba głosów „za” uzyskanych na posiedzeniu kolegium

Sądu Okręgowego w P. nie zostały wzięte pod uwagę przez zespół członków

Krajowej Rady Sądownictwa. Zwrócił uwagę na „automatyczne" zaakceptowanie

przez Radę stanowiska zespołu podczas głosowania na posiedzeniu w dniu 11

stycznia 2013 r., bowiem tylko W. U. uzyskał 19 głosów „za”, prokurator J. B.

otrzymał jeden głos „za”, natomiast na pozostałych kandydatów - w tym

skarżącego - nie oddano ani jednego głosu poparcia. W uzasadnieniu zaskarżonej

uchwały nie wskazano, jak zaprezentował się on podczas rozmowy z zespołem

członków Krajowej Rady Sądownictwa, co – jego zdaniem – uniemożliwia Sądowi

Najwyższemu ocenę zgodności z prawem zaskarżonej uchwały ze względu na

niewskazanie kryteriów, którymi kierował się zespół, zajmując stanowisko, według

którego nie skarżący, a inny kandydat zaprezentował się najlepiej. Zdaniem

skarżącego, niewystarczające jest lakoniczne stwierdzenie w uzasadnieniu

uchwały, że pozostałe kandydatury zespół uznał za dobre, jednak niewyróżniające

się w taki sposób, jak rekomendowane osoby.

W odpowiedzi na odwołanie Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

stwierdził, że odwołanie J. K. powinno być w całości oddalone, gdyż uchwała, od

której zostało wniesione, zapadła w ramach przysługujących Krajowej Radzie

Sądownictwa kompetencji, według prawidłowo poczynionych ustaleń i zgodnie z

prawem.

Odpowiedź na odwołanie J. K., asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w

R., złożył także W. U., asystent sędziego w Sądzie Okręgowym w P. Wniósł o

oddalenie odwołania i wskazał, że Krajowa Rada Sądownictwa, podejmując

zaskarżoną uchwałę, nie naruszyła wskazanych w odwołaniu przepisów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa mające na celu wyłonienie

z licznej grupy kandydatów spełniających bez wyjątku kryteria obywatelstwa i

korzystania z pełni praw publicznych, a w związku z tym mających prawo dostępu

do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60 Konstytucji) ma charakter

konkursu. Wielość kandydatów i wielość kryteriów, z uwzględnieniem – jako

podstawowych – ich kwalifikacji zawodowych i cech osobowości (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12, niepubl., postanowienie z dnia

22 maja 2012 r., III KRS 14/12, niepubl.) wymaga podejmowania przez Radę

uchwał w sprawach indywidualnych po wszechstronnym rozważeniu sprawy

(art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa). Jak stanowi art. 37 ust. 1

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, jeżeli na stanowisko sędziowskie zgłosił

się więcej niż jeden kandydat, Rada rozpatruje i ocenia wszystkie zgłoszone

kandydatury łącznie. Ma to takie znaczenie, że wyłonienie kandydata, który ma

zostać przedstawiony do nominacji sędziowskiej nie ma cech bezpośredniej

rywalizacji poszczególnych kandydatów między sobą. Nie chodzi o szczegółowe

porównanie każdego z każdym, tak żeby ważone były cechy kandydata

przedstawionego każdego z tych, którzy nie przeszli procedury z pozytywnym

skutkiem. W takim przypadku stanowisko Rady odzwierciedla sumę wielu cech

każdego z kandydatów dającą obraz jednego, jako "najlepszego" ze wszystkich. W

takim wypadku poszczególne cechy "gorszych" kandydatów nie są eksponowane i

tylko subiektywnie wynik głosowania Rady może być oceniany jako ich przegrana.

Głosowania Rady poprzedza szczegółowa ocena kandydatów czyniona

przez członków zespołu, który przyjmuje stanowisko bezwzględną większością

głosów

w

obecności

wszystkich

swoich

członków.

Stanowisko

zespołu

przygotowujące do rozpatrzenia i oceny na posiedzeniu Rady kandydatów na

stanowiska sędziowskie jest uzasadniane, a posiedzenia zespołu w tych sprawach

są protokołowane. Ocena kandydatur przygotowanych przez zespół przed

odjęciem zaskarżonej uchwały uwzględniała kwalifikacje kandydatów, posiadane

doświadczenie zawodowe, opinie wizytacyjne i służbowe na temat ich pracy,

wielkość uzyskanego poparcia środowiska sędziowskiego, a także oceny na

dyplomie ukończenia studiów wyższych i egzaminie zawodowym. Należy jednak

pamiętać, że ocenę zespołu weryfikuje w głosowaniu Rada i nie ocena zespołu,

lecz wynik głosowania wyraża stanowisko Rady. Krajowa Rada Sądownictwa, jako

organ kolegialny, wyraża swoje stanowisko w głosowaniu, bez obowiązku

przedstawiania motywów, jakimi kierowali się przy oddawaniu głosów jej

poszczególni członkowie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r.,

III KRS 13/11, niepubl.). Oddanie wszystkich głosów członków Rady na jednego

kandydata rekomendowanego przez zespół dowodzi trafności oceny zespołu.

Przedmiotem ochrony i celem postępowania odwoławczego toczącego się

przed Sądem Najwyższym jest kontrola zgodności uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa z prawem. Sąd Najwyższy bada przede wszystkim formalny aspekt

dostępu do służby związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur. Do

tych należy uregulowane w art. 31, 34 i 35 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

postępowanie zespołu Rady i unormowane w art. 34 i 37 tej ustawy postępowanie

Rady in pleno. Uchwały Rady w sprawach indywidualnych wymagają uzasadnienia

(art. 42 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa). Uwzględniając kognicję

Sądu Najwyższego zakreśloną w art. 13 ust. 2 ustawy o KRS, nieobejmującą

merytorycznej oceny sprawy rozstrzygniętej w uchwale (por. pkt 5 uzasadnienia

wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06, OTK–ZU

2008 nr 4A, poz. 63 i ugruntowane w tej kwestii stanowisko Sądu Najwyższego),

decyzję

Rady uzasadnia wystarczająco

wymienienie wyróżniających

cech

pozytywnych kandydata rekomendowanego do nominacji i ogólne wskazanie, że

pozostali – traktowani łącznie – takich cech nie wykazywali. Jeżeli Rada nie głosuje

negatywnie, czyli podejmuje uchwałę o przedstawieniu kandydata do nominacji

sędziowskiej, nie musi wskazywać racji, którymi kierowała się decydując o

nieoddaniu głosów za każdym z innych kandydatów. Sąd Najwyższy nie weryfikuje

wyboru, jeżeli nie wynika on z błędnego ustalenia stanu faktycznego lub

naruszenia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r.,

III KRS 6/10, OSNP 2012 nr 1-2, poz. 25).

W wyroku z dnia 12 czerwca 2012 r., III KRS 15/12 (niepubl.) Sąd

Najwyższy wyraził ściślej trafny i podzielany przez skład orzekający w niniejszej

sprawie pogląd, że niezaprezentowanie w uzasadnieniu uchwały szczegółowej

charakterystyki

kandydatów,

których

Rada

postanowiła

nie

przedstawić

Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziego nie narusza

art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Uwzględniając,

że

podstawę

odwołania

od

chwały Krajowej

Rady

Sądownictwa do Sądu Najwyższego stanowi – stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa – sprzeczność uchwały Krajowej Rady Sądownictwa

z prawem, należało zarzuty podniesione w granicach zaskarżenia oraz w granicach

podstaw (por. art. 44 ust. 3 tej ustawy w związku art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.) uznać za

nieuzasadnione, a odnoszenie się do zgromadzonego materiału, który był

podstawą oceny kandydata rekomendowanego przez zespół a następnie

wybranego przez Radę, przez porównanie z cechami osoby, której Rada nie

udzieliła rekomendacji, za niedopuszczalne, jako wkroczenie w sferę władztwa

przypisanego wyłącznie Radzie. Gwarancja ochrony sądowej nie obejmuje oceny

kwalifikacji i wiarygodności kandydata do urzędu sędziego, lecz zachowanie

konstytucyjnej gwarancji dostępu do służby publicznej według przejrzystych i

weryfikowalnych kryteriów doboru kandydatów.

Sąd

Najwyższy,

nie

stwierdziwszy

wadliwości

postępowania

przeprowadzonego przez Radę przy podjęciu zaskarżonej uchwały, a w

szczególności, by Rada posłużyła się innymi, ostrzejszymi lub łagodniejszymi

kryteriami w ocenie któregokolwiek z kandydatów do urzędu sędziowskiego, orzekł

jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa) oddaliwszy odwołanie.