III KRS 18/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 18/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania A. K.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 9 czerwca 2010 r., w sprawie

nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 13 grudnia 2010 r.,

oddala odwołanie

Uzasadnienie

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia 9 czerwca 2010 r. w sprawie

nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego postanowiła,

że Pani adwokat A. K. nie zostanie przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej

Polskiej z wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego.

W uzasadnieniu uchwały podniesiono między innymi, że A. K. zgłosiła swoją

kandydaturę na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym w /.../; na

jedno wolne stanowisko zgłosiło się ośmiu kandydatów.

Oceny pracy kandydatki na urząd sędziego dokonał sędzia wizytator do

spraw karnych sędzia K. G., który stwierdził, że kandydatka wykazuje dobrą

znajomość prawa materialnego i procesowego, niezbędną do wykonywania zawodu

sędziego. Analizowane pisma procesowe, sporządzane w badanych sprawach

potwierdzają, że A. K. posiada zdolność do wartościowania materiału dowodowego

i do konstruowania właściwych wniosków procesowych, jak również przedstawienia

właściwej i poprawnej argumentacji na poparcie swego stanowiska, a jednocześnie

świadczą o dobrej znajomości przepisów prawa procesowego i materialnego,

cywilnego i karnego oraz ich wykładni. Tego rodzaju wnioski wynikają także z

wcześniejszej oceny kandydatki, dokonanej przez zastępcę przewodniczącego IV

wydziału karnego odwoławczego Sądu Okręgowego sędziego M. L. Sędzia

wizytator ocenił pozytywnie kandydaturę A. K. na stanowisko sędziego sądu

rejonowego.

Kolegium Sądu Okręgowego, na posiedzeniu z dniu 4 lutego 2010 r., w

głosowaniu jawnym, negatywnie zaopiniowało kandydaturę A. K. na stanowisko

sędziego Sądu Okręgowego nie oddając na kandydatkę głosów „za”, oddając 6

głosów „przeciw”, przy 1 głosie „wstrzymującym się.”

Na posiedzeniu zgromadzenia ogólnego sędziów Sądu Okręgowego w dniu

5 lutego 2010 r. na kandydatkę oddano 36 ważnych głosów i 3 głosy nieważne – z

ważnych

głosów:

głosów „za”,

głosy

„Przeciw”

przy 12

głosach

„wstrzymujących się.”

Minister Sprawiedliwości zaopiniował pozytywnie powyższą kandydaturę.

Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła nie przedstawić tej kandydatury

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w R., ponieważ chociaż

kandydatka spełnia wymaganie formalne do sprawowania urzędu, to przy dość

dużej konkurencji nie okazała się najlepszym kandydatem spośród wszystkich osób

ubiegających się o jedno stanowisko sędziowskie. Kandydatka nie uzyskała

poparcia organów środowiska sędziowskiego. Kontrkandydatka w osobie M. W.,

asystentka sędziego, posiada w ocenie Rady wyższe kwalifikacje w związku z czym

została oceniona najwyżej przez Krajową Radę Sądownictwa (14 głosów „za”, ,

przy braku głosów „przeciw” i 1 głosie „wstrzymującym się”), uzyskała także

poparcie środowiska sędziowskiego ( pozytywne opinie kolegium i zgromadzenia

ogólnego sędziów Sądu Okręgowego w P.).

Te

okoliczności

spowodowały,

że

na

posiedzeniu

Krajowej

Rady

Sądownictwa w dniu 9 czerwca 2010 r. na A. K. nie oddano głosów „za”, oddano 7

głosów „przeciw” przy 8 glosach „wstrzymujących się.” Tym samym przedmiotowa

kandydatura nie uzyskała wymaganej bezwzględnej większości głosów.

A. K. zaskarżyła powyższą uchwałę w całości odwołaniem, w którym

zarzuciła: 1) naruszenie art. 7, 32 i 60 Konstytucji RP w związku z art. 61 i 63

Prawa o ustroju sądów powszechnych poprzez uznanie, że asystent sędziego

posiada w ocenie Rady wyższe kwalifikacje do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego

sądu

rejonowego

od

adwokata

posiadającego

uprawnienia

do

sprawowania urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego, 2) § 21 pkt 4

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą poprzez doręczenie zaskarżonej uchwały po ponad

dwóch miesiącach od jej podjęcia.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i

przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 13 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, sędzia albo osoba, której praw lub obowiązków dotyczy uchwała

Rady wydana w indywidualnej sprawie, może odwołać się od takiej uchwały do

Sądu Najwyższego, z powodu sprzeczności uchwały z prawem, o ile przepisy

odrębne nie stanowią inaczej. Prawo to, w odniesieniu do uchwały odmawiającej

przedstawienia

Prezydentowi

RP

wniosku

o

powołanie

sędziego

zostało

wprowadzone przez art. 1 ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. (Dz.U. Nr 54, poz. 440)

zmieniającej ustawę o KRS z dniem 17 kwietnia 2009 r. w następstwie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2008 r., SK 57/06 (Dz.U. Nr 96, poz. 621,

OTK-A 2008 nr 4, poz. 63), zgodnie z którym art. 13 ust. 2 zdanie drugie ustawy o

KRS w zakresie, w jakim wyłączał tę możliwość został uznany, z dniem 5 czerwca

2008 r., za sprzeczny z Konstytucją.

Kognicja Sądu Najwyższego do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa

obejmuje – zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o KRS - wyłącznie badanie, czy uchwała

nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego.

Z tego też względu, zgodnie z art. 13 ust. 5 ustawy o KRS, Sąd Najwyższy uchwałę

Rady uchyla i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania albo odwołanie

oddala; nie może natomiast jej uchylić i orzec co do istoty sprawy (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 10 czerwca 2009 r., III KRS 10/08; wyrok Sądu Najwyższego z dnia

20 października 2009 r. III KRS 13/09).

W związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu należy zważyć, że zasady i

tryb

powoływania

sędziów sądów

powszechnych

zostały

uregulowane

w

szczególności w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej jako „Prawo o ustroju sądów

powszechnych) oraz w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa. Zgodnie z

przepisami Prawa o ustroju sądów powszechnych o każdym wolnym stanowisku

sędziowskim Minister Sprawiedliwości niezwłocznie obwieszcza w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Postępowanie kwalifikacyjne składa się zasadniczo z dwóch etapów, a

mianowicie

postępowania

postępowania

przed

przed

Krajową

organami

Radą

samorządu

Sądownictwa,

która

sędziowskiego

jest

i

swoistym,

samodzielnym, centralnym organem państwowym, którego funkcje powiązane są z

władzą sądowniczą. KRS zgodnie z art. 186 ust. 1 Konstytucji, stoi na straży

niezależności sądów i niezawisłości sędziów ( wyrok TK z 15 grudnia 1999 r., sygn.

P. 6/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 164).

Każdy,

kto

spełnia

warunki

objęcia

stanowiska

sędziego

sądu

powszechnego, może zgłosić swoją kandydaturę na jedno wolne stanowisko

sędziowskie w ciągu miesiąca od obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości o

wolnym stanowisku sędziowskim. Kandydaturę zgłasza się prezesowi sądu

okręgowego - gdy zgłoszenie dotyczy stanowiska, jak w niniejszej sprawie,

sędziego sądu rejonowego. W wypadku, gdy swoją kandydaturę zgłosiła osoba,

która nie spełnia warunków do objęcia stanowiska sędziego sądu powszechnego, o

których mowa w art. 61 § 1 pkt 1, 3, 4 oraz 6 i 7 Prawa o ustroju sądów

powszechnych, albo gdy zgłoszenie nastąpiło po upływie terminu, o którym mowa

w art. 57 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych, lub gdy zgłaszający się nie

spełnia wymogów formalnych określonych w tym przepisie, prezes sądu

zawiadamia zgłaszającego o pozostawieniu zgłoszenia bez rozpatrzenia, podając

przyczynę. Osoba, której zgłoszenie pozostawiono bez rozpatrzenia, może, w

terminie 7 dni, złożyć pisemne zastrzeżenie. Jeżeli prezes sądu nie uwzględni

zastrzeżenia, niezwłocznie przekazuje je, wraz ze zgłoszeniem, Krajowej Radzie

Sądownictwa. W sprawie pozostawienia zgłoszenia bez rozpatrzenia rozstrzyga

Krajowa Rada Sądownictwa.

Następnie, prezes sądu, po stwierdzeniu spełniania warunków przez

kandydata, przedstawia jego kandydaturę właściwemu kolegium sądu, wraz z

oceną jego kwalifikacji, oraz określa termin zgromadzenia ogólnego sędziów, na

którym będzie prezentowana kandydatura, wraz z opinią kolegium o kandydacie.

Zgromadzenie ogólne sędziów ocenia zgłoszonych kandydatów w drodze

głosowania i przekazuje prezesowi właściwego sądu wszystkie zgłoszone

kandydatury, ze wskazaniem liczby uzyskanych głosów. Prezes właściwego sądu

przekazuje

Krajowej

Radzie

Sądownictwa,

za

pośrednictwem

Ministra

Sprawiedliwości, ocenione kandydatury. Ponadto kandydata na każde wolne

stanowisko sędziowskie może zgłosić Radzie Minister Sprawiedliwości.

Minister

komendanta

Sprawiedliwości

zasięga

od

wojewódzkiego

(Stołecznego)

Policji informacji o kandydatach na stanowiska sędziowskie,

niezajmujących stanowiska sędziego lub prokuratora,

a następnie przedstawia

kandydatury Krajowej Radzie Sądownictwa, wyrażając o każdym z kandydatów

opinię wraz z uzasadnieniem oraz przekazując informację uzyskaną od

komendanta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji.

Dalszy etap postępowania reguluje ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Krajowa Rada Sądownictwa rozpatruje i ocenia kandydatury na stanowiska

sędziów sądów powszechnych, a następnie podejmuje uchwałę w sprawie

przedstawienia bądź nieprzedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie

danej osoby na stanowisko sędziowskie. Z kolei, zgodnie z art. 13 ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa sędzia albo osoba, której praw lub obowiązków

dotyczy uchwała, wydana w indywidualnej sprawie, może odwołać się od takiej

uchwały do Sądu Najwyższego, z powodu sprzeczności uchwały z prawem, o ile

przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Odwołanie nie przysługuje w sprawach

określonych w art. 2 ust. 1 pkt 6. Natomiast w myśl art. 179 Konstytucji Prezydent

powołuje sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa; nie może powołać

osoby nieobjętej wnioskiem tego organu.

Ponadto, zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawach indywidualnych

Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności

sprawy na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników

postępowania. Rada nie rozważa okoliczności objętych ochroną informacji

niejawnych, jeżeli nie zostały jej one przedstawione w sposób przewidziany

prawem. W ust. 2 tego przepisu stwierdza się, że sprawy indywidualne

umieszczone w porządku obrad przedstawia na posiedzeniu plenarnym referent

sprawy lub w jego zastępstwie inny członek zespołu. Referent przedstawia zwięźle

stan sprawy, zaznaczając okoliczności istotne dla podjęcia uchwały przez Radę,

stanowisko zespołu w rozstrzyganej sprawie oraz odpowiada na pytania członków

Rady zmierzające do uzupełnienia referatu oraz wyjaśnienia motywów zajętego

stanowiska.

Z powołanych przepisów wynika, że kwalifikacje kandydata na stanowisko

sędziowskie są sprawdzane i oceniane wielokrotnie na etapie postępowania

kwalifikacyjnego przez właściwego prezesa sądu, następnie kolegium sądu, które

wyraża opinię o kandydacie, a następnie przez zgromadzenie ogólne sądu, które

głosuje kandydatury na wolne stanowiska sędziowskie. Opinię o kandydacie

wyraża także Minister Sprawiedliwości . Ponadto, utrwaliła się prawidłowa praktyka

wyrażania opinii o kandydacie przez sędziego (wizytatora), na zlecenie prezesa

sądu.

Odnośnie zaś do zarzutu naruszenia art. 60 Konstytucji w związku z art. 61

Prawa o ustroju sądów powszechnych, to należy zważyć, że zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, przepis ten gwarantuje każdemu

obywatelowi, korzystającemu z pełni praw publicznych, prawo ubiegania się o

przyjęcie do służby publicznej, nie gwarantuje natomiast przyjęcia do tej służby.

Ustawodawca uprawniony jest bowiem do sformułowania dodatkowych warunków,

uzależniając od ich spełnienia uzyskanie określonych stanowisk w służbie

publicznej, z uwzględnieniem ich rodzaju oraz istoty. Organy władzy publicznej

muszą ponadto określić liczbę obsadzanych stanowisk stosownie do potrzeb

państwa. W tym kontekście z art. 60 Konstytucji wynika zapewnienie równości

szans dla osób podejmujących starania o pełnienie funkcji w służbie publicznej.

Analizowany przepis z jednej strony wymaga od ustawodawcy ustanowienia

regulacji

materialnoprawnych,

określających

przejrzyste

kryteria

selekcji

kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie publicznej, a z

drugiej strony, nakazuje stworzenie odpowiednich gwarancji proceduralnych,

zapewniających weryfikowalność decyzji w sprawie naboru do służby. Brak

odpowiednich procedur kontrolnych i odwoławczych stanowić może istotną

przeszkodę w stosowaniu przyjętych reguł, a tym samym naruszać będzie

konstytucyjny wymóg traktowania starających się o dostęp do służby na

jednakowych zasadach (por. w szczególności wyroki: z 9 czerwca 1998 r., sygn. K.

28/97, OTK ZU nr 4/1998, poz. 50, z 14 grudnia 1999 r., sygn. SK 14/98, OTK ZU

nr 7/1999, poz. 163, z 8 kwietnia 2002 r., sygn. SK 18/01, OTK ZU nr 2/A/2002,

poz.

16).

"Art.

Konstytucji

stanowi

źródło

precyzyjnie

określonych

konstytucyjnych praw podmiotowych, które muszą być przestrzegane przez organy

władzy publicznej" (wyrok z 29 listopada 2007 r., sygn. SK 43/06).

Ponadto, prawo wynikające z art. 60 Konstytucji ma charakter gwarancji

formalnej, jako że normy konstytucyjne, poza wymogiem obywatelstwa polskiego,

nie określają przesłanek, jakie muszą być spełnione przez osoby ubiegające się o

stanowisko w służbie publicznej. Przepis ten nie może być zatem podstawą

dochodzenia przed sądem roszczenia o dopuszczenie do pracy czy pełnienie

konkretnej funkcji, zajmowanie określonego stanowiska. Dobrem chronionym przez

art. 60 Konstytucji jest przejrzystość i jawność reguł stosowanych przy określaniu

wymagań związanych z objęciem funkcji w służbie publicznej. W prawie

gwarantowanym tym przepisem Konstytucji mieści się również weryfikowalność

stosowanych kryteriów naboru do służby - władza publiczna uprawniona jest do

ustalania szczególnych warunków dostępu do konkretnej służby, a więc

selekcyjnego naboru do służby publicznej. Konieczne jest jednak stworzenie

odpowiednich gwarancji praworządności decyzji dotyczących dostępu do służby

publicznej, tak aby wykluczyć wszelką dowolność działania władzy publicznej (por.

wyrok z 9 czerwca 1998 r., sygn. K. 28/97).

Należy w związku z powyższym zważyć, że w wyroku z 29 listopada 2007 r.

(sygn. SK 43/06), Trybunał stwierdził również, że nie ulega wątpliwości, iż prawo

dostępu do służby publicznej obejmuje także stanowiska sędziowskie. "Szczególna

ranga oraz rola sądów w zakresie realizacji konstytucyjnych wolności i praw

wymaga, aby przedstawione wyżej zasady konstytucyjne były respektowane w

sposób szczególnie skrupulatny przy obsadzaniu stanowisk sędziowskich. Biorąc

pod uwagę konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziów, należy wykluczyć wszelką

arbitralność i dowolność w tym zakresie. Art. 60 Konstytucji nie gwarantuje prawa

do awansu osobom przyjętym do służby publicznej. Z drugiej jednak strony

ubieganie się o przeniesienie na wyższe stanowisko zbiega się z reguły z

kandydowaniem na to stanowisko nie tylko osób, które już zostały przyjęte do

służby publicznej, ale także osób, które ubiegają się o dane stanowisko, nie

należąc jeszcze do służby publicznej. Z tego względu konstytucyjne prawo dostępu

do służby publicznej musi zostać odniesione do poszczególnych rodzajów

stanowisk w obrębie służby publicznej. Rozważane prawo obejmuje nie tylko

ogólne prawo do ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej w ogóle, ale także

prawo do ubiegania się o określone stanowisko w obrębie tej służby, a

przedstawione wyżej gwarancje dotyczące dostępu do służby publicznej muszą

odnosić się do procedur obsadzania poszczególnych rodzajów stanowisk w służbie

publicznej. Gwarancje te zapewniają jednakową ochronę kandydatów już

zatrudnionych w służbie publicznej i kandydatów spoza tej służby".

Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego

art. 60 Konstytucji nie gwarantuje przyjęcia do służby publicznej, gwarantuje jednak

każdemu obywatelowi, korzystającemu z pełni praw publicznych, prawo dostępu do

służby publicznej na jednakowych zasadach. Z art. 60 Konstytucji wynika więc

konstytucyjne prawo każdego do ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej na

jednakowych

zasadach.

Ustawodawca

uprawniony

jest

do

sformułowania

szczegółowych warunków, uzależniając od ich spełnienia ubieganie się o określone

stanowiska w służbie publicznej, z uwzględnieniem rodzaju stanowiska oraz jego

charakteru. Organy władzy publicznej muszą ponadto określić liczbę obsadzanych

stanowisk stosownie do potrzeb państwa. W tym kontekście celem art. 60

Konstytucji jest zapewnienie równości szans dla osób podejmujących starania o

pełnienie funkcji w służbie publicznej; realizacja art. 60 Konstytucji z jednej strony

wymaga

od

określających

ustawodawcy

przejrzyste

ustanowienia

kryteria

selekcji

regulacji

materialnoprawnych,

kandydatów

i

obsadzania

poszczególnych stanowisk w służbie publicznej, a z drugiej strony nakazuje

stworzenie

odpowiednich

gwarancji

proceduralnych,

zapewniających

weryfikowalność decyzji w sprawie naboru do służby.

Należy też przypomnieć, że zakres sądowej kontroli spraw powoływania na

stanowiska sędziowskie, powinien być powiązany z treścią samego prawa

gwarantowanego w art. 60 Konstytucji. „Nie można tracić z pola widzenia, że

przedmiotem tej ochrony jest przede wszystkim formalny aspekt dostępu do służby,

a więc związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur postępowania,

a nie sama ocena kwalifikacji czy też wiarygodności danej osoby z punktu widzenia

kryteriów stosowanych w ramach tego postępowania.(…)Kontrola sądowa nie

stwarza więc podstaw do wkraczania w zakres kompetencji Krajowej Rady

Sądownictwa, ponieważ mogłoby to oznaczać naruszenie konstytucyjnych

uprawnień i kompetencji Rady wynikających z art. 179 Konstytucji. Ochrona

sądowa,

udzielana

kandydatowi

na

określone

stanowisko

sędziowskie,

obejmowałaby zatem kontrolę tego postępowania pod względem jego zgodności z

prawem - w takim zakresie, jak to wyżej zostało określone, a więc byłaby

ograniczona do oceny zgodności z prawem zastosowanej in casu procedury oceny

kandydatury i w efekcie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie lub

odmowy objęcia danego kandydata takim wnioskiem. Poddanie kontroli sądowej

wyników postępowania przed KRS w takiej indywidualnej sprawie nie może

natomiast znaczyć, że sąd uczestniczyłby w decydowaniu o obsadzie określonego

stanowiska sędziowskiego” (wyrok TK z 27 maja 2008 r. SK 57/06, OTK-A 2009 nr

3 poz. 28).

Jednym z elementów opisanego postępowania jest ustalenie, czy kandydat

spełnia warunki do objęcia stanowiska sędziego sądu rejonowego określone w art.

61 u.s.p. (ew. - od 5 maja 2009 r. - w związku z art. 65 ustawy z dnia 23 stycznia

2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Dz.U. Nr 26, poz. 157).

Prawo o u.s.p. zalicza do nich posiadanie obywatelstwa polskiego i korzystanie z

pełni praw cywilnych

i obywatelskich,

nieskazitelny charakter kandydata,

ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie

tytułu zawodowego magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w

Rzeczypospolitej Polskiej, zdolność, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia

obowiązków sędziego, ukończenie 29 lat, złożenie egzaminu sędziowskiego lub

prokuratorskiego oraz ukończenie aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole

Sądownictwa i Prokuratury lub pracę w charakterze asesora prokuratorskiego - co

najmniej przez trzy lata przed wystąpieniem o powołanie na stanowisko sędziego

albo spełnienie warunku pracy w charakterze asesora sądowego co najmniej przez

3 lata lub innych alternatywnych wymagań wskazanych w art. 65 ustawy o Krajowej

Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Warunki te mają jednak zasadniczo charakter

wstępnych przesłanek zgłoszenia kandydatury i spełnienie większości z nich

stwierdza w początkowej fazie postępowania prezes sądu, pozostawiając

zgłoszenie bez rozpatrzenia w przypadku ich niespełnienia. Nie dotyczy to jednak

warunku posiadania nieskazitelnego charakteru, którego spełnienie ocenia

ostatecznie Krajowa Rada Sądownictwa.

Opisane wyżej warunki do objęcia stanowiska sędziego sądu rejonowego mają

charakter minimalnych, wstępnych i niezbędnych do ubiegania się o stanowisko,

lecz z reguły niewystarczających do jego objęcia wymagań. Jest to szczególnie

widoczne w przypadku, gdy o dane stanowisko ubiega się kilku kandydatów. W

takiej sytuacji występuje oczywista potrzeba stosowania dodatkowych warunków

(kryteriów) oceny, pozwalających wyłonić najlepszego kandydata spośród osób

spełniających wymagania wstępne. Jednak również wtedy, gdy, jak w niniejszej

sprawie, o stanowisko ubiega się jedna osoba, Krajowa Rada Sądownictwa, a we

wcześniejszych fazach postępowania przednominacyjnego także inne wymienione

w przepisach organy, muszą mieć prawo jej negatywnej oceny, gdy kandydat,

pomimo spełnienia ogólnych warunków, nie daje dostatecznych gwarancji

odpowiedniego wykonywania zadań sędziego, np. nie ma dostatecznych

umiejętności prawniczych, osiągał w okresie asesury słabe wyniki w pracy, nie

potrafił organizować pracy, współpracować z innymi osobami itp. Zgodnie z art. 60

Konstytucji RP, takie dodatkowe kryteria powinny być, jak trafnie wskazał Trybunał

Konstytucyjny, określone w ustawie. Ustawodawca do tej pory nie zrealizował

jednak tego obowiązku.

W obecnym stanie prawnym, powstałym w wyniku wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z 29 listopada 2007 r., ocena doboru tych kryteriów, a także

znaczenie przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie kandydatów

pozostają zasadniczo poza, scharakteryzowanym wcześniej, zakresem kompetencji

Sądu Najwyższego do kontroli legalności uchwał Rady, chyba że, jak wcześniej

wskazano, naruszają one podstawowe zasady prawne, w tym szczególnie zasadę

jednakowego dostępu do stanowisk sędziowskich i zasadę niedyskryminacji.

Należy wreszcie podkreślić, że w obecnej sytuacji, wynikającej z braku

ustawowego określenia rozważanych kryteriów oceny kandydatów, szczególnego

znaczenia nabiera kontrola przez Sąd Najwyższy przestrzegania przez Radę

proceduralnych zasad postępowania w sprawach indywidualnych, w tym zwłaszcza

zasady podejmowania uchwał po

wszechstronnym rozważeniu wszystkich

okoliczności sprawy na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień

uczestników postępowania, ustanowionej w § 20 ust. 1 rozp. Takie podejście Rady

do spraw dotyczących obsady stanowisk sędziowskich ma zasadnicze znaczenie w

istniejącej sytuacji, w której nie wiążą zasady i kryteria oceny ustalone przez

Krajową Radę Sądownictwa, a ustawodawca nie uregulował tej kwestii w ustawie.

Taki stan rzeczy, pomimo wskazanej wyżej pozytywnej praktyki dalszego

stosowania tych kryteriów, wprowadza niepewność kandydatów do stanowisk

sędziowskich co do wymagań, które powinni spełnić, a także niebezpieczeństwo

arbitralności i dowolności postępowania w tym zakresie, co z oczywistych

względów zagraża niezawisłości sędziowskiej.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że nieusprawiedliwiony jest zarzut

naruszenia zaskarżoną uchwałą przepisu art. 7, 32 i 60 Konstytucji RP w związku z

art. 61 i 63 Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Skarżąca uważa, że skoro wykonywała zawód adwokata przez co najmniej

sześć lat, a tym samym, zgodnie z art. 63 § 2 pkt 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych, może być powołana na stanowisko sędziego okręgowego, to z

przepisu tego wynika, iż posiada oczywiście wyższe kwalifikacje od osób, które

spełniają wyłącznie wymogi formalne do powołania na stanowisko sędziego sądu

rejonowego. Stanowisko to nie jest trafne, bowiem jak wspomniano wyżej zarówno

przepis art. 61 jak i art. 63 ustanawiają jedynie pewne wymagania formalne, które

koniecznie muszą być spełnione przez osoby ubiegające się o powołanie na

stanowisko sędziego odpowiednio sądu rejonowego i sądu okręgowego. Są to

wymagania minimalne, bowiem ich spełnienie nie gwarantuje osobie ubiegającej

się o stanowisko sędziego powołania na to stanowisko. Ponadto, poddanie osób

ubiegających

się

o

stanowisko

sędziego

sądu

okręgowego

surowszym

wymaganiom od przewidzianych dla kandydatów na stanowisko sędziego

okręgowego, na przykład w zakresie stażu pracy, nie oznacza, że kandydaci na

stanowisko sędziego sądu rejonowego, którzy równocześnie spełniają wymagania

dla objęcia stanowiska sędziego sądu okręgowego, mają automatycznie wyższe

kwalifikacje i większą przydatność w porównaniu z kandydatami, którzy spełniają

wyłącznie warunki do powołania na stanowisko sędziego sądu rejonowego. W

konsekwencji adwokat, który wykonywał zawód przez co najmniej sześć lat, nie

korzysta z domniemania wyższych kwalifikacji w porównaniu z asystentem

sędziego, który spełnia przesłanki do powołania stanowisko sędziego sądu

rejonowego.

Wprawdzie jest niesporne, że Krajowa Rada Sądownictwa nie doręczyła

skarżącej uchwały w terminie ustawowym, to jednak okoliczność ta nie może

stanowić podstawy do stwierdzenia jej niezgodności z prawem, ponieważ

niezgodność z prawem ocenia się według stanu prawnego i faktycznego

istniejącego w dniu jej podjęcia, a niedoręczenie uchwały w terminie nie

spowodowało niekorzystnych skutków procesowych dla skarżącej, w tym

uchybienia terminowi do wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.