III KRS 173/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 173/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołań T. S., A. M. i K. W

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr 430/2012 z dnia 13 listopada 2012 r., w

przedmiocie nieprzedstawienia wniosków […]

o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w X.,

ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 99, poz. 1002,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 kwietnia 2013 r.,

1. uchyla zaskarżoną uchwałę w odniesieniu do odwołujących

się i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Krajowej Radzie Sądownictwa,

2. odrzuca odwołania w pozostałej części.

Uzasadnienie

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia 13 listopada 2012 r.,

postanowiła nie przedstawiać Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury

do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w X., ogłoszonym

w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 99, poz. 1002. Podstawę prawną uchwały

wskazano w art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2012 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej jako: „ustawa o

KRS”).

W uzasadnieniu uchwały KRS wskazała, że na jedno wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. – ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011

roku, Nr 99, poz. 1002 swoje kandydatury zgłosiło osiem osób. W dniu 6 czerwca

2012 r. Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa odbył posiedzenie w

przedmiocie przygotowania stanowiska do rozpatrzenia i oceny na posiedzeniu

Krajowej Rady Sądownictwa kandydatów na jedno wolne stanowisko sędziowskie

w Sądzie Okręgowym, ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 roku, nr 99, poz.

1002.

W

posiedzeniu

Zespołu

nie

uczestniczył

prawidłowo

o

terminie

powiadomiony: przedstawiciel Naczelnej Rady Adwokackiej. Przed wysłuchaniem

zaproszonych

na

rozmowę

kandydatów,

członkowie

Zespołu

zreferowali

kandydatury osób biorących udział w postępowaniu. Następnie, członkowie

Zespołu odbyli rozmowę z każdym z kandydatów, umożliwiając swobodną

wypowiedź celem prezentacji swojej kandydatury, w szczególności pod względem

posiadanego doświadczenia zawodowego oraz kwalifikacji merytorycznych. W

wyniku

przeprowadzonych

rozmów

i

zaznajomienia

się

z

materiałami

zgromadzonymi w niniejszej sprawie, Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa

nie rekomendował żadnego kandydata, z uwagi na powzięcie wątpliwości co do

sposobu dokonywania wizytacji i w jej następstwie oceną kandydatów. W związku z

powyższym Zespół postanowił wystąpić do Rady z wnioskiem o przeprowadzenie

lustracji Sądu Okręgowego w X.

i ponowne dokonanie oceny kandydatów.

Podczas posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa, które odbyło się w dniach 12 15 czerwca 2012 r., KRS podjęła uchwałę Nr […] w przedmiocie dokonania lustracji

w zakresie prawidłowości przygotowania i przeprowadzenia postępowania

dotyczącego nominacji sędziowskich w Sądzie Okręgowym w X. Konieczność

odroczenia rozpoznania wniosków kandydatów ubiegających się o stanowisko

sędziego w tym Sądzie powstała między innymi na skutek treści anonimowego

pisma, które wpłynęło do KRS, stwierdzającego nieprawidłowości w przebiegu

procesu nominacyjnego. Rozpatrywanie kandydatur zostało odroczone do czasu

uzyskania

wyników

postępowania

lustracyjnego

dotyczącego

postępowań

nominacyjnych w Sądzie Okręgowym w X. Po zakończeniu postępowania

lustracyjnego, Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa zebrał się ponownie

12 listopada 2012 r. na posiedzenie, celem przygotowania stanowiska dotyczącego

rozpatrzenia i oceny na posiedzeniu Rady, kandydatów na jedno wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. W posiedzeniu Zespołu uczestniczył

przedstawiciel

Naczelnej

Rady

Adwokackiej.

Przewodnicząca

Zespołu

przypomniała, że wszystkie kandydatury zostały szczegółowo przedstawione

podczas posiedzenia w dniu 6 czerwca 2012 r. Zespół członków KRS powziął

wątpliwości co do rzetelności ocen kwalifikacyjnych sporządzonych o kandydatach i

postanowił nie rekomendować Krajowej Radzie Sądownictwa żadnej z osób

biorących udział w tym postępowaniu - na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego

w X. Zespół postanowił jednocześnie wystąpić do Rady z wnioskiem o powtórzenie

w całości procedury nominacyjnej. W głosowaniu udział wzięło 3 członków Zespołu.

Za uwzględnieniem tego wniosku oddano 3 głosy. Nie było natomiast głosów

„przeciw”, ani „wstrzymujących się”.

Krajowa Rada Sądownictwa Uchwałą z dnia 12 czerwca 2012 r., na

podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o KRS, postanowiła odroczyć rozpoznanie

wniosków kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziego Sądu

Okręgowego, ogłoszonych w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558, Nr 87,

poz. 916, Nr 99, poz. 1002 oraz zarządziła przeprowadzenie lustracji Sądu

Okręgowego w X. w zakresie postępowania dotyczącego obsadzania wolnych

stanowisk sędziowskich. Przeprowadzona lustracja wykazała, że w okręgu Sądu

Okręgowego w X. przy rozpoznawaniu zgłoszeń na wolne stanowiska sędziowskie,

dochodziło do nieprawidłowości. Zdaniem Zespołu przeprowadzającego lustrację,

niewłaściwe było zwoływanie nieformalnego gremium sędziowskiego (zebrań)

sędziów Wydziału Karnego po sporządzeniu ocen kwalifikacyjnych, a przed

posiedzeniem Kolegium Sądu Okręgowego w X., na którym była dokonywana

ocena sporządzonych opinii kwalifikacyjnych osób ubiegających się o stanowisko

sędziowskie w tym Sądzie. Jak podkreślono ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) nie przewiduje takiej

formy opiniowania ocen kwalifikacyjnych przez sędziów orzekających w wydziale,

do którego miałby zostać skierowany kandydat powołany na stanowisko sędziego

sądu okręgowego. Każdy z sędziów będąc członkiem Kolegium lub Zgromadzenia

ma prawo i obowiązek zapoznania się z oceną kwalifikacyjną. Jedynym forum, na

którym może zgłaszać on swoje uwagi, pytania, wątpliwości lub poparcie (brak

poparcia) dla kandydata jest Kolegium lub Zgromadzenie, w których to mają prawo

uczestniczyć również kandydaci. Nieformalne gremia zwoływane w tym celu, bez

udziału

kandydatów,

są

sprzeczne

z

przepisami

regulującymi

procedurę

obsadzania wolnych stanowisk sędziowskich i naruszają zasadę jawności tego

postępowania. Budzącą wątpliwości praktyką było także opiniowane sędziów

delegowanych przez pozostałych członków składu orzekającego, w szczególności

pod kątem ich przygotowania oraz wskazywania i omawiania prawidłowości

proponowanych rozstrzygnięć. Przedstawione Zespołowi dokonującemu lustracji

opinie o sędziach delegowanych sporządzane były bez ich wiedzy. Opiniowani nie

mieli możliwości zapoznania się z ich treścią ani ustosunkowania się do informacji

w nich zawartych. Ponadto treść sporządzanych opinii zawierała informacje

mogące stanowić tajemnicę narady nad wyrokiem. Taka praktyka jest, zdaniem

Zespołu niedopuszczalna, nawet jeśli opinie sporządzane były wyłącznie na

potrzeby dokonywania ocen kwalifikacyjnych. Ponadto sposób formułowania

wniosków

przez

sędziów

dokonujących

ocen

kwalifikacyjnych,

powinien

jednoznacznie wskazywać, czy ocena ta jest pozytywna czy negatywna.

Powyższe uchybienia w przeprowadzonej procedurze oceny kandydatów

wykluczyły

zdaniem

Krajowej

Rady

Sądownictwa

podjęcie

uchwały

o

przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydata na jedno wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. ze względu na stwierdzone

nieprawidłowości w przeprowadzonej procedury kwalifikacyjnej. Okoliczności te

spowodowały, że w trakcie posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 13

listopada 2012 r. na żadnego z kandydatów nie oddano głosów „za” ani głosów

„przeciw”, natomiast w stosunku do każdego z kandydatów 16 członków KRS

„wstrzymało się” od oddania głosu. W konsekwencji żadna z kandydatur nie

uzyskała wymaganej bezwzględnej większości głosów.

Odwołanie od powyższej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa wniósł sędzia

Sądu Rejonowego T. S. Zarzucił skarżonej uchwale naruszenie:

a) prawa materialnego - art. 60 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa przez ich niewłaściwe

zastosowanie, pozbawienie prawa dostępu do stanowiska wyższego rzędu na

jednakowych

zasadach

jak

innych

sędziów

sądów

powszechnych

i

nieprzedstawienie Prezydentowi RP wniosku o powołanie sędziego Sądu

Rejonowego T. S. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w X. ogłoszone w

Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 99, poz. 1002.

b) przepisów postępowania:

- art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez brak

wszechstronnego

rozważenia

sprawy

na

podstawie

niezbędnej

i

pełnej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników i innych osób;

- art. 35 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez

nieopracowanie listy rekomendowanych kandydatów w kolejności wskazanej przez

ustawodawcę z uwagi na podwalinę decyzji w postaci oceny kwalifikacji

kandydatów,

z

uwzględnieniem

kolejnych

przesłanek

jak:

doświadczenie

zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty oraz

opinię kolegium właściwego sądu i ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego

sędziów;

- art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa przez doręczenie uzasadnienia o treści wewnętrznie sprzecznej i

uniemożliwiającej skuteczną kontrolę przez Sąd Najwyższy oraz uniemożliwiającej

realizację prawa do odwołania, ponieważ jego brzmienie nie wskazuje analizy

żadnych kryteriów ustawowych ocen kandydatów, a jedynie ukazuje koncentrację

wnioskowania na zupełnie nieistotnych okolicznościach, jak narada wydziału i

notatki urzędowe, zresztą nieprzewidzianych w ustawie i nie mogących mieć

wpływu na proces nominacyjny.

Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa i przekazanie sprawy KRS do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania w całości.

Odwołanie od powyższej uchwały KRS wniosła również sędzia Sądu

Rejonowego A. M. W odwołaniu zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego – art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 3

ust. 1 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez ich niewłaściwe

zastosowanie i tym samym pozbawienie prawa dostępu do stanowiska wyższego

rzędu na jednakowych zasadach, jak innych sędziów sądów powszechnych i nie

przedstawienie Prezydentowi RP wniosku o powołanie sędziego Sądu Rejonowego

A. M. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w X. ogłoszone w Monitorze

Polskim z 2011 r., Nr. 99, poz.1002;

2. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez brak

wszechstronnego

rozważenia

sprawy

na

podstawie

niezbędnej

i

pełnej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników i innych osób;

- art. 35 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez

nieopracowanie listy rekomendowanych kandydatów w kolejności wskazanej przez

ustawodawcę z uwagi na podwalinę decyzji w postaci oceny kwalifikacji

kandydatów,

z

uwzględnieniem

kolejnych

przesłanek

jak:

doświadczenie

zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty oraz

opinię kolegium właściwego sądu i ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego

sędziów;

- art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa przez doręczenie uzasadnienia o treści wewnętrznie sprzecznej i

uniemożliwiającej skuteczną kontrolę przez Sąd Najwyższy oraz uniemożliwiającej

realizację prawa do odwołania, ponieważ jego brzmienie nie wskazuje analizy

żadnych kryteriów ustawowych ocen kandydatów, a jedynie ukazuje koncentrację

wnioskowania na zupełnie nieistotnych okolicznościach, jak narada wydziału i

notatki urzędowe, zresztą nieprzewidzianych w ustawie i nie mogących mieć

wpływu na proces nominacyjny.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania.

Od powyższej uchwały odwołanie złożyła także sędzia Sądu Rejonowego K.

W. zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych: - art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2011 r. Nr 126, poz.

714 ze zm.) przez odstąpienie od rozpatrzenia i oceny zgłoszonej przez odwołującą

się kandydatury do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w

X.; - art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez odstąpienie od

wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, braku obiektywnej i rzetelnej

oceny rzeczywistego wpływu stwierdzonych nieprawidłowości na opinie i oceny

formułowane przez uprawnione organy samorządu sędziowskiego w postępowaniu

konkursowym, a w konsekwencji dowolne odrzucenie możliwość podjęcia uchwały

o przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej kandydata do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego; - § 17 ust. 2 Uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego trybu

działania Krajowej Rady Sadownictwa, poprzez odstąpienie od merytorycznego

zbadania kwalifikacji kandydata; oraz naruszenie art. 60 Konstytucji RP przez

oparcie się przy podejmowaniu uchwały na dowolnych kryteriach unieważnienia

postępowania przeprowadzonego przed samorządem sędziowskim. Odwołująca się

wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy Krajowej

Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa wniósł o

oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o

KRS), uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy więc uchwał

podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych

w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach

wojskowych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed Sądem

Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871 k.p.c.,

ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed tymże

Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o skardze

kasacyjnej implikuje sposób wyznaczenia granic rozpoznania przez Sąd Najwyższy

sprawy, zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania. Stosownie do art.

39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną w granicach

zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko

nieważność postępowania.

Co zaś się tyczy podstaw odwołania od uchwał Rady, zasadniczo nie ma

zastosowania w tym zakresie art. 3983 § 1 k.p.c., regulujący kwestię podstaw

kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał Rady podstawy te określone

są w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS, który stanowi, że odwołanie

można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z prawem, a zatem zarówno z

prawem materialnym, jak i z przepisami postępowania. Oczywiście nie będą to

przepisy Kodeksu

postępowania

administracyjnego,

gdyż stosowanie

tych

przepisów w postępowaniu przed Radą wyłącza art. 2 ustawy o KRS. Nie są to

również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z treści art. 1 tegoż

aktu jednoznacznie

wynika, że Kodeks postępowania cywilnego reguluje

postępowanie sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, a nie

postępowanie przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku mającymi –

jak Krajowa Rada Sądownictwa – charakter publiczny. Szczegółowe zasady

postępowania przed Radą w indywidualnych sprawach regulowały dawniej przepisy

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623 ze zm.), wydane na podstawie

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Rozporządzenie w części dotyczącej trybu

postępowania przed Radą utraciło jednak moc obowiązującą z dniem 2 grudnia

2010 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada

2009 r., K 62/07 (Dz.U. Nr 202, poz. 1657). Wyrok ten - z odroczeniem o 12

miesięcy - pozbawił rozporządzenie podstawy prawnej, jaką był art. 12 ust. 6

ustawy o KRS w części uprawniającej Prezydenta RP do określenia, w drodze

rozporządzenia,

trybu

postępowania

przed

Radą.

Zdaniem

Trybunału

Konstytucyjnego, tryb postępowania przed Radą nie mógł być uregulowany w

rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do materii ustawowej. W konsekwencji

tegoż, szczegółowe zasady postępowania przed Radą zostały ostatecznie

unormowane w przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy o KRS i to

one mogą stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach od uchwał

Krajowej Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych.

Naruszenia

te muszą

przy tym

mieć istotny wpływ na

wynik sprawy,

odzwierciedlony w treści zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy

zaskarżenia wyznaczają zaś zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii

spraw.

Aktualny jest przy tym pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2

dawnej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity

tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44 ust.

1 obecnej ustawy o KRS, zgodnie z którym kognicja Sądu Najwyższego do oceny

uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy uchwała nie

pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego

(a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu

Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez Krajową

Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści (wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane,

oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr 11, poz. 93). Jak

zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2008 r.,

SK 57/06 (OTK – A 2008, nr 4, poz. 63), ani szczególna, konstytucyjna pozycja

ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w postępowaniu

przed Radą nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego,

nie odbierają postępowaniu przed Radą w sprawach indywidualnych, dotyczących

powołania

na

stanowiska

sędziowskie,

charakteru

postępowania

administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii oceny kandydata i

przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sędziego ma charakter

sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. I jako taka powinna podlegać

kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod kątem

legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych. Zgodzić się natomiast

należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w rozstrzygnięcia Rady

byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę szczególnego władztwa

Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych. Jednakże kontrola sądowa

przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku praw wynikających z art.

60 Konstytucji, tj. prawa równego dostępu do służby publicznej, a zatem w

sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych kryteriów selekcji

kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie publicznej, jest, w

myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa

obejmuje

w

szczególności

badanie,

czy

Rada

przestrzegała

w

danym

postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania

związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza

tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę

przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych

warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia

27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.) czy w ustawie z dnia 26 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ogólnych reguł

proceduralnych obowiązujących w postępowania przed tym organem, określonych

w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.

Rozpatrywane odwołania są uzasadnione. Stosownie do treści przepisu art.

33 ust. 1 ustawy o KRS w sprawach indywidualnych Rada podejmuje uchwały po

wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie udostępnionej dokumentacji

oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone.

Jeżeli na stanowisko sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat, zespół

opracowuje listę rekomendowanych kandydatów. Przy ustalaniu kolejności

kandydatów na liście zespół kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji

kandydatów, a ponadto uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie

przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty

zgłoszenia; 2) opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego

zgromadzenia ogólnego sędziów (art. 35 ustawy o KRS). Z uzasadnienia

zaskarżonej uchwały wynika, że KRS podjęła swoje rozstrzygnięcie po ustaleniu –

jak to wskazano w uzasadnieniu uchwały – „uchybień w przeprowadzonej

procedurze oceny kandydatów”, które to uchybienia wykluczyły – w ocenie KRS –

podjęcie uchwały o przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata na wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. Do uchybień tych Krajowa

Rada Sądownictwa zaliczyła w szczególności: zwoływanie nieformalnych gremiów

sędziowskich

(zebrań)

sędziów

wydziału

karnego

po

sporządzeniu

ocen

kwalifikacyjnych, a przed posiedzeniem Kolegium Sądu Okręgowego w X.;

opiniowanie

sędziów

delegowanych

przez

pozostałych

członków

składu

orzekającego; sposób formułowania wniosków przez sędziów dokonujących ocen

kwalifikacyjnych kandydatów. Na podstawie powyższych ustaleń Krajowa Rada

Sądownictwa przyjęła, że uchybienia w przeprowadzonej procedurze konkursowej

wykluczają podjęcie uchwały o przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. Takie stanowisko

zaskarżonej uchwały narusza wskazane wyżej przepisy ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa – art. 33 ust. 1 oraz art. 35. W ocenie Sądu Najwyższego - Rada nie

przedstawiła w swojej uchwale oceny dotyczącej stwierdzonych nieprawidłowości

w przeprowadzonej procedurze konkursowej w aspekcie ich relewantnego wpływu

na możliwość dokonania przez Radę właściwego wyboru kandydata na wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. Między innymi nie wskazano,

jaki wpływ miały nieformalne zebrania sędziów wydziału karnego na sposób

głosowania w sprawie kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie - na opinię

kolegium właściwego sądu oraz ocenę zgromadzenia ogólnego sędziów (art. 35

ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS). Trudno odmówić sędziom prawa do wzajemnej

wymiany uwag, dotyczących zgłoszonych kandydatów, również przed terminem

zgromadzeń ogólnych sędziów. Zrozumiała jest troska sędziów wydziału, w którym

orzekać ma kandydat, o to, aby dokonać wyboru jak najlepszego sędziego. W

uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie wskazano, czy nieformalne zebranie

sędziów wydziału karnego miało wpływ na sporządzone opinie o kandydatach, czy

dokonano zmian tych opinii, czy zebranie to wywarło taki wpływ na wyniki

głosowania Kolegium Sądu oraz Zgromadzenia Ogólnego, które uniemożliwiało

racjonalną i zgodną z prawem ocenę kandydatów przez Krajową Radę

Sądownictwa. Nie przedstawiono porównania proporcji liczby sędziów wydziału

karnego w stosunku do ogólnej liczby członków zgromadzenia ogólnego oraz

wyników postępowania lustracyjnego w zakresie wpływu nieformalnego zebrania

sędziów na głosowanie w Kolegium lub Zgromadzeniu Ogólnym. Rada nie jest

związana oceną Kolegium Sądu ani wynikami głosowania Zgromadzenia Ogólnego;

w tym kontekście nie wskazano okoliczności, które uniemożliwiały Radzie

dokonanie

adekwatnej

oceny

kandydatów.

Kontrowersje

wzbudza

także

podejmowanie długotrwałych działań przez Radę wyłącznie na podstawie

anonimowego pisma. Każda z osób, które odwołują się do Rady ma przecież

możliwość szczegółowego i legalnego wypowiedzenia się w kwestiach procedury

nominacyjnej, relacji interpersonalnych oraz oceny kandydatów.

Ponadto odwołania kandydatów wskazują, że byli oni zaznajomieni z oceną

dokonaną przez sędziów wizytatorów. Nie są przekonujące zarzuty Rady, iż

zawarte w ocenach wizytatorów relacje i oceny sędziów, uczestniczących w

posiedzeniach wraz z kandydatami, mogły w całości zdyskredytować te oceny –

zwłaszcza

w

stopniu,

uniemożliwiającym

dokonanie

merytorycznej

oceny

kandydatów przez Radę.

W zaskarżonej uchwale po za jej – jak to wyżej przedstawiono –

ogólnikowym

stanowiskiem

w

kwestii

stwierdzonych

nieprawidłowości

w

przeprowadzonej procedurze konkursowej nie ma żadnej oceny biorących udział w

konkursie

na

wolne

stanowisko

sędziowskie

kandydatów,

dokonanej

z

zachowaniem przesłanek określonych w przepisie art. 35 ustawy o KRS.

Z powyższych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie pierwszym

wyroku.

W związku z tym, że odwołujący się zakresem swoich odwołań objęli całość

zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy odrzucił

odwołania w części nie dotyczącej odwołujących się (pkt. 2 sentencji). W

przeprowadzonej procedurze konkursowej na wolne stanowisko sędziowskie w

Sądzie Okręgowym ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558,

brało udział ośmioro kandydatów (w tym odwołujący się). W zakresie, w jakim

zaskarżona uchwała nie dotyczy T. S., K. W. oraz A. M. (w zakresie pozostałych

pięciorga kandydatów) rozpatrywane odwołania są niedopuszczalne i podlegają

odrzuceniu. Odwołanie od uchwały KRS w sprawie przestawienia kandydatury

Prezydentowi przysługuje tylko tej osobie, której dotyczy ta uchwała i która była

stroną postępowania. Nie jest zatem dopuszczalne odwołanie od uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa w sprawie przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej

Polskiej kandydatury z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego wniesione przez osobę, której ona nie dotyczy, choćby ta uchwała

dotyczyła stanowiska sędziego, o które ubiega się osoba odwołująca się (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., III KRS 19/09 – OSNP 2011/1516/220).

Stanowisko Sądu Najwyższego nie obliguje Rady do wyboru jednego z

kandydatów, którzy złożyli odwołanie. W przypadku ubiegania się kilku osób o

jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały

sytuacji poszczególnych kandydatów w aspekcie zastosowanych przez Radę

kryteriów oceny. Zakres rozważań dotyczących poszczególnych kandydatów może

być przy tym zróżnicowany w zależności od potrzeb, wobec czego nie jest

konieczne uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z przyjętych kryteriów

oceny. Decyduje ocena całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania tych

przesłanek (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS

13/09, ZNSA 2011, nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr

737271 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). O wyborze

konkretnego kandydata winna decydować ocena całościowa, wynikająca z

łącznego zastosowania przesłanek, którymi Rada winna kierować się w swoim

postępowaniu. Wyniki głosowania w kolegium i zgromadzeniu ogólnym sędziów

właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie, choć mogą być uznane za istotne z punktu

widzenia art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS, gdyż stanowią jedno z ustawowych

kryteriów rzutujących na ocenę predyspozycji kandydatów do pełnienia urzędu na

obsadzanym stanowisku sędziego. W ramach swojej kognicji Rada powinna

umotywować swój wybór, gdyby nie uznała żadnego kandydata za odpowiedniego

na stanowisko sędziego lub gdyby wybór dotyczył osoby, która uzyskała mniejsze

poparcie środowiska zawodowego. Kierując się przedstawionymi motywami oraz

opierając się na treści art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.