III KRS 10/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 10/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania R. B.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 6 listopada 2013 r.

w przedmiocie przywrócenia sędziego w stanie spoczynku na poprzednio

zajmowane stanowisko sędziowskie albo stanowisko równorzędne do poprzednio

zajmowanego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 kwietnia 2014 r.,

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia 6 listopada 2013 r., nr […], Krajowa Rada Sądownictwa –

na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714) i art. 74 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) –

postanowiła nie uwzględnić wniosku R. B. – sędziego Sądu Rejonowego w D.

w stanie spoczynku dotyczącego przywrócenia jej na poprzednio zajmowane

stanowisko

sędziowskie

albo

stanowisko

równorzędne

do

poprzednio

zajmowanego.

W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Sądownictwa wskazała, że R. B. –

sędzia Sądu Rejonowego w D. uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa z dnia

20 maja 2004 r., została przeniesiona w stan spoczynku; podstawą do podjęcia

uchwały był wniosek Kolegium Sądu Okręgowego w R. z dnia 21 kwietnia 2004 r.

oraz wystawione przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w J. orzeczenie, stwierdzające, że R. B. jest trwale niezdolna do pełnienia

obowiązków sędziego z powodu choroby lub utraty sił.

W dniu 23 maja 2012 r. R. B. zwróciła się do Krajowej Rady Sądownictwa

z wnioskiem o przywrócenie jej na poprzednio zajmowane stanowisko sędziego

Sądu

Rejonowego

w

D. albo

stanowisko

równorzędne

do

poprzednio

zajmowanego. Do wniosku nie dołączyła oryginału orzeczenia lekarza orzecznika

ZUS stwierdzającego, że jest zdolna, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia

obowiązków sędziego.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa na posiedzeniu w dniu 17

lipca 2012 r. uznał, że zgromadzone materiały nie są wystarczające do zajęcia

stanowiska w sprawie i postanowił wnioskować do KRS o powołanie zespołu dwóch

biegłych

lekarzy

psychiatrów

w

celu

oceny

aktualnego

stanu

zdrowia

wnioskodawczyni i jej zdolności do podjęcia obowiązków na stanowisku sędziego.

W dniu 30 lipca 2012 r., zespół przeprowadził rozmowę z Prezesem Sądu

Okręgowego w R. – sędzią T. W. oraz wysłuchał R. B., po czym postanowił

ponownie wnioskować do Rady o powołanie zespołu dwóch biegłych lekarzy

psychiatrów w celu oceny aktualnego stanu zdrowia R. B. i jej zdolności do podjęcia

obowiązków na stanowisku sędziego. KRS – uwzględniając wniosek Zespołu –

postanowiła odroczyć rozpoznanie sprawy do czasu wydania opinii przez zespół

dwóch biegłych psychiatrów. Następnie KRS – z uwagi na informację otrzymaną

od biegłych, z której wynikało, że nie wystąpią do właściwych placówek

medycznych

o

przekazanie

dokumentacji

medycznej

dotyczącej

R.

B. bez upoważnienia sądu – dokonała reasumpcji powyższej uchwały z 18 lipca

2012 r. i upoważniła Przewodniczącego KRS do wezwania wnioskodawczyni

do złożenia, w terminie miesiąca od otrzymania wezwania, orzeczenia lekarza

orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzającego jej zdolność

do wykonywania obowiązków sędziego. Pismem z dnia 8 października 2012 r.

(doręczonym w dniu 10 października 2012 r.) Przewodniczący KRS wezwał

wnioskodawczynię do złożenia, w terminie miesiąca, orzeczenia lekarza orzecznika

ZUS stwierdzającego jej zdolność do wykonywania obowiązków sędziego.

W dniu 6 sierpnia 2013 r. R. B. skierowała do Rady pismo, do którego

załączyła: - kserokopię pisma ZUS Oddział w K. Wydział Orzecznictwa Lekarskiego

i Prewencji z dnia 17 maja 2013 r., w którym stwierdzono, że lekarz orzecznik

ZUS Oddział w K. uznał R. B. za zdolną do wykonywania obowiązków sędziego

ze względu na stan zdrowia; - kserokopię pisma ZUS z 18 czerwca 2013 r.,

w którym stwierdzono, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 10 stycznia 2013 r.

uznające R. B. za zdolną do wykonywania obowiązków sędziego ze względu

na stan zdrowia nie budzi wątpliwości co do zgodności z zasadami orzecznictwa

lekarskiego.

W

dniu

w przedmiotowej

września

sprawie,

2013

podczas

r.

zespół

którego

odbył

kolejne

posiedzenie

ponownie

uznał

zgromadzone

w sprawie materiały za niewystarczające do zajęcia stanowiska i postanowił

wnioskować do Rady o to, aby: 1) wezwać R. B. do przedłożenia Radzie oryginałów

orzeczeń lekarza orzecznika ZUS w miejsce przedstawionych kserokopii;

2) zwrócić się do Dyrektora Oddziału ZUS w K. o nadesłanie akt sprawy

dotyczących R. B. (znak sprawy: […]) oraz o wyjaśnienie, czy lekarz orzecznik ZUS

wydał orzeczenie z 17 maja 2013 r. o zdolności R. B. do zajmowania stanowiska

sędziego.

Pismem z dnia 15 października 2013 r. Zastępca Dyrektora ZUS Oddział

w K. poinformował Radę, że: 1) Wydział Orzecznictwa Lekarskiego i Prewencji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. nie wydawał w dniu 17 maja

2013 r.

zaświadczenia

stwierdzającego

zdolność

R.

B. do

wykonywania

obowiązków sędziego; 2) po przeprowadzeniu badania lekarskiego w dniu

14 stycznia 2013 r. lekarz orzecznik ZUS wydał zaświadczenie stwierdzające, że

R. B. nie jest zdolna – ze względu na stan zdrowia – do pełnienia obowiązków

sędziego. Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS – odnosząc się do przesłanych

kserokopii dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię – wyraził

pogląd, że zachodzi uzasadnione podejrzenie sfałszowania zaświadczenia

Oddziału ZUS, o czym została powiadomiona Prokuratura Okręgowa w K..

W dniu 5 listopada 2013 r. wnioskodawczyni po raz kolejny przedłożyła do

akt sprawy kserokopie zaświadczeń dotyczących jej stanu zdrowia, zamiast –

pomimo wyraźnego wezwania przez Radę – oryginałów tych dokumentów. Nie ma

wśród nich oryginalnego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzającego

zdolność do wykonywania obowiązków sędziego. W związku z tym, że

wnioskodawczyni nie przedstawiła oryginału orzeczenia lekarza orzecznika ZUS

stwierdzającego, że jest zdolna – ze względu na stan zdrowia – do pełnienia

obowiązków sędziego, zespół przyjął stanowisko z 5 listopada 2013 r., że R. B.

nie spełnia warunków określonych w art. 74 § 1a usp. W konsekwencji zespół

zawnioskował do KRS o podjęcie uchwały odmawiającej przywrócenia R. B.

na poprzednio

zajmowane

stanowisko

sędziowskie

albo

na

stanowisko

równorzędne do poprzednio zajmowanego.

Wobec nieprzedstawienia przez wnioskodawczynię oryginału zaświadczenia

lekarskiego – orzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzającego, że jest ona

zdolna – ze względu na stan zdrowia – do pełnienia obowiązków sędziego, do

czego była zobowiązana na podstawie art. 74 § 1a usp, Krajowa Rada

Sądownictwa – podzielając stanowisko zespołu – postanowiła nie uwzględniać

przedmiotowego wniosku. Uchwała została przyjęta jednogłośnie, w obecności

16 członków Krajowej Rady Sądownictwa.

Powyższą uchwałę KRS, nr […], R. B. zaskarżyła odwołaniem do Sądu

Najwyższego domagając się uchylenia zaskarżonej uchwały i przekazania sprawy

KRS do ponownego rozpoznania.

Odwołująca się zarzuciła nieuwzględnienie przez KRS przedstawionych

przez odwołującą dokumentów stwierdzających jej zdolność do wykonywania

zawodu

sędziego.

Ponadto

skarżąca

zakwestionowała

istnienie

podpisu

przewodniczącego KRS sędziego Sądu Najwyższego A. G. na zaskarżonej

uchwale. Według twierdzeń skarżącej Przewodniczący KRS zmarł przed dniem

6 listopada, a co za tym idzie nie mógł podpisać uchwały z dnia 6 listopada 2013 r.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że z zaskarżonej uchwały wynika, że

motywem nie uwzględnienia wniosku był brak oryginałów dokumentów dotyczących

stanu zdrowia sędziego, stwierdzających zdolność do wykonywania obowiązków

sędziego. Wobec uzyskania zaświadczenia z dnia 14 stycznia 2013 r. w formie

wydruku komputerowego negatywnie określającego zdolność odwołującej do

wykonywania czynności sędziowskich, złożyła ona środek odwoławczy w

zakreślonym ustawowo terminie, na skutek czego w dniu 17 maja 2013 r. ZUS

Oddział w K. zmienił dotychczasowe orzeczenie, uznając podniesione argumenty

merytoryczne dotyczące stanu jej zdrowia za słuszne i uzasadniające ustalenie

stanu zdrowia w granicach normy, zaznaczając przy tym możliwość podjęcia

obowiązków sędziowskich. Podobnie zaświadczeniem z dnia 6 sierpnia 2013 r.

stwierdzono zdolność odwołującej się do wykonywania obowiązków sędziowskich.

Zaświadczenie to nie zostało wzięte pod uwagę w uchwale KRS z dnia 6 listopada

2013 r. W uchwale tej podniesiono natomiast, że ZUS Oddział w K. nie wydawał,

bo nie odnotowano tego, aby w dniu 17 maja 2013 r. wystawione było

zaświadczenie

stwierdzające

zdolność

odwołującej

się

do

wykonywania

obowiązków sędziego. Brak jest jednak informacji, że rozpatrywano środek

odwoławczy od poprzedniego orzeczenia. W ocenie odwołującej się dane te mogły

nie zostać odnotowane w wykazach, bądź rejestrach ZUS lub nie dołączono ich

do akt sprawy przekazanych do rozpatrzenia dokumentów; nie dołączono

w szczególności sprzeciwu wnioskodawczyni złożonego na podstawie art. 70

ust. 3 usp. W ocenie odwołującej się nie powinna ona ponosić ujemnych skutków

takich niedopatrzeń lub przeoczeń pracowników ZUS.

Jeżeli chodzi o kwestię ważności dokumentów odwołująca się wskazała, że

strona, której sprawa jest rozpoznawana przez ZUS nie ma wpływu na to, jakiego

rodzaju dokument pod względem technicznym otrzyma ani też, jakie wymogi

formalne ten dokument powinien spełniać. Dokumenty wielu instytucji państwowych

wydawane są w formie wydruków komputerowych bez wymogu zaopatrywania ich

w dodatkowe adnotacje, czy oznaczanie pieczęciami i podpisami. Wydruki takie

traktowane są jako oryginały dokumentów bez potrzeby potwierdzania tego.

Oryginał, jak i kopia mają takie same cechy formalne. Nie ma potrzeby odnoszenia

się do nazwy takiego wydruku i oznaczania zgodności tych dokumentów ze sobą.

W ocenie odwołującej się dopełniono wszelkich formalności dotyczących

przedstawienia wymaganych dokumentów, natomiast dokumenty te nie zostały

należycie ocenione pod względem merytorycznym pomimo tego, że z dwóch

dokumentów: z dnia 17 maja 2013 r. i z 6 sierpnia 2013 r. wynika, że nie ma

powodów do uznania, że stan zdrowia odwołującej się stanowił przeszkodę w

podjęciu obowiązków sędziowskich.

Odwołująca się podkreśliła, że dane jej było „być w przeszłości sędzią Sądu

Najwyższego, jak i innych sądów powszechnych różnych szczebli i każdorazowo

podmioty podejmujące uchwały o charakterze kolegialnym podpisywały się

enumeratywnie z imienia i nazwiska według listy obecności przy głosowaniu.

Gdyby przyjąć za wiarygodne enuncjacje internetowe i telewizyjne począwszy

od dnia

stycznia

2013

do

kwietnia

2013

roku

wynikało

z

nich,

pan Przewodniczący KRS A. G. po przewlekłej chorobie wynikającej z wieku zmarł,

dlatego duże wrażenie wywarł na…” odwołującej się „...fakt podpisania przez niego

analizowanej uchwały KRS z dnia 6 listopada 2013 r.”.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa – konstytucyjnego organu

stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 oraz art.

187 Konstytucji RP) – zostały określone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 tej

ustawy do kompetencji Rady należy między innymi rozpatrywanie wystąpienia

sędziów w stanie spoczynku o powrót na stanowisko sędziowskie. W świetle art. 44

ust. 1 ustawy o KRS kognicja Sądu Najwyższego do oceny uchwał Krajowej Rady

Sądownictwa obejmuje badanie, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z

prawem. Weryfikacja rozstrzygnięć Rady przez Sąd Najwyższy polega zasadniczo

na kontroli zachowania przewidzianej procedury (por. wyroki Sądu Najwyższego: z

dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane, oraz z dnia 20

października

2009

r.,

III

KRS

13/09,

Zeszyty

Naukowe

Sądownictwa

Administracyjnego 2011 nr 11, poz. 93).

Analiza tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, dotyczy

również przestrzegania przez Radę ustawowych warunków rozpatrywania wniosku

sędziego pozostającego w stanie spoczynku o przywrócenie go na poprzednio

zajmowane stanowisko sędziego, określonych w ustawie – Prawo o ustroju sądów

powszechnych oraz reguł proceduralnych obowiązujących w postępowaniu przed

tym organem, określonych zwłaszcza w rozdziale 3 ustawy o KRS, w szczególności

zaś w art. 33 powołanej ustawy.

Stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa uczestnik postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa może

odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z

prawem. Rozpoznanie odwołania następuje przy zastosowaniu przepisów Kodeksu

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej (art. 44 ust. 3 tej ustawy). Określenie

sprzeczności uchwały Rady z prawem, która może stanowić podstawę jej

weryfikacji przez Sąd Najwyższy powinno – najogólniej rzecz biorąc – uwzględniać

dwa aspekty. Pierwszy dotyczy konstytucyjnie (art. 186 i 187 Konstytucji RP) i

ustawowo (por. w szczególności art. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa)

określonej kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa. Jest to kompetencja należąca

wyłącznie do Krajowej Rady Sądownictwa, której Rada nie traci ze względu na

przewidziany tryb odwoławczy od jej uchwał, a z kolei rozpatrując odwołanie Sąd

Najwyższy nie przejmuje kompetencji i związanej z nią odpowiedzialności za

przedstawienie Prezydentowi RP wniosków o powołanie sędziów lub podjęcie

decyzji o powrocie sędziego w stanie spoczynku na poprzednio zajmowane

stanowisko. O osadzonym w Konstytucji prawie sędziego rozstrzyga zatem także

przez

Konstytucję

ustanowiony

organ,

którego

zadaniem

jest

strzeżenie

niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Zarzucona w sposób pośredni w

odwołaniu sprzeczność z prawem odnosi się – jak wynika to wprost z art. 44 ust. 1

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa – do uchwały Rady. Ponieważ chodzi o

sprzeczność z prawem uchwały Rady, to jeżeli zarzucona sprzeczność odnosiłaby

się do przepisów postępowania (por. druga podstawa skargi kasacyjnej z art. 398 3

§ 1 pkt 2 k.p.c.), to powinna wskazać tylko takie uchybienia, które mogły mieć

istotny wpływ na zawarte w uchwale Rady rozstrzygnięcie. Jeżeli zaś chodzi o

sprzeczność z prawem materialnym, polegającą – jak to wynika z art. 3983 § 1 pkt 1

k.p.c. – na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, to odwołanie powinno

wskazywać przepis (przepisy), który rozstrzygnięcie uchwały Rady narusza.

W tym kontekście należy wskazać, że odwołująca się nie wskazała

przepisów, które zostały naruszone przez Radę, a zwłaszcza art. 74 § 1a ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz.

1070 ze zm.), zgodnie z którym sędzia przeniesiony w stan spoczynku z przyczyn,

o których mowa w art. 70 § 1 i art. 71 § 1, ma prawo powrotu na stanowisko

zajmowane poprzednio albo stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu,

jeżeli przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan

zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane przez lekarza orzecznika

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Określoną w powyższym przepisie możliwość

powrotu na stanowisko sędziego przeniesionego w stan spoczynku, który z powodu

choroby lub utraty sił został uznany przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego (art. 70 § 1

u.s.p.) wprowadziła ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz.U. Nr 203, poz. 1192).

Rozpatrzenie według powyższych założeń wszystkich zarzutów odwołania

R. B. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 6 listopada 2013 r.,

nie ujawniło sprzeczności z prawem zaskarżonej uchwały Rady. W szczególności

nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie przedstawiła oryginału zaświadczenia

lekarskiego stwierdzającego, że jest zdolna do wykonywania obowiązków sędziego.

Złożyła

jedynie

kserokopię

takiego

zaświadczenia,

która

nie

mogła

być

uwzględniona, gdyż pismem z dnia 15 października 2013 r. ZUS Oddział w K.

poinformował Radę, że: 1) Wydział Orzecznictwa Lekarskiego i Prewencji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. nie wydawał w dniu 17 maja 2013 r.

zaświadczenia stwierdzającego zdolność R. B. do wykonywania obowiązków

sędziego; 2) po przeprowadzeniu badania lekarskiego w dniu 14 stycznia 2013 r.

lekarz orzecznik ZUS wydał zaświadczenie stwierdzające, że R. B. nie jest zdolna –

ze

względu

na

stan

zdrowia

–

do

pełnienia

obowiązków

sędziego.

Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS – odnosząc się do przesłanych kserokopii

dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię – wyraził pogląd, że

zachodzi uzasadnione podejrzenie sfałszowania zaświadczenia Oddziału ZUS,

o czym została powiadomiona Prokuratura Okręgowa w K..

Zwrócić też należy uwagę, że odwołania od opinii lekarza orzecznika ZUS

rozpatruje komisja lekarska ZUS (w składzie trzyosobowym), a nie lekarz orzecznik

ZUS; kserokopia przedstawiona przez wnioskodawczynię również w tym aspekcie

nasuwa wątpliwości.

Niepokój budzą też konstatacje odwołującej się zawarte w odwołaniu i

życiorysie, do którego odsyła, a z których wynika, że R. B. w wieku 6 lat została

sędzią Sądu Najwyższego, a następnie studiowała na uniwersytecie, łącząc studia

i pracę naukową ze stacjonarną nauką w szkole podstawowej. Równie zaskakujące

są opisy licznych prac naukowych na uniwersytetach świata i orzekania

w Trybunale Międzynarodowym w Hadze w sytuacji, gdy skarżąca otrzymała

jedynie ocenę dostateczną z egzaminu prokuratorskiego. Nie ma też żadnej

rzeczywistej podstawy posługiwanie się (również w podpisanym odwołaniu) tytułem

profesorskim. Ponadto całkowicie nieuzasadnione są insynuacje skarżącej,

kwestionującej

istnienie

podpisu

przewodniczącego

KRS

sędziego

Sądu

Najwyższego A. G. na zaskarżonej uchwale oraz sugestie skarżącej, iż

przewodniczący KRS zmarł.

Art. 33 ust. 1 ustawy o KRS zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby

przed podjęciem uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej

kompetencji, wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeśli

zostały złożone. Z treści tego przepisu, przy uwzględnieniu zasad ogólnie

przyjętych w działaniu organów państwa w demokratycznym państwie prawnym

(art. 2 Konstytucji RP) wynika zatem obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia i

oceny przez Radę kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich,

a jego naruszenie może polegać na pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

okoliczności wynikających z owej dokumentacji lub wyjaśnień, albo dokonaniu

ustaleń sprzecznych z tymże materiałem. W ocenie Sądu Najwyższego nie doszło

również do naruszenia tego przepisu, gdyż Rada w sposób prawidłowy rozważyła

wszystkie okoliczności sprawy.

Z powyższych przyczyn, wobec braku wykazania w odwołaniu naruszenia

przez Krajową Radę Sądownictwa prawa, Sąd Najwyższy orzekł stosownie do

przepisu art. 39814 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa.

aw